GiaoThuc.comGiao Thức
Mô hình phân tầng và gói tin

Giao thức ARP hoạt động thế nào: từ địa chỉ IP tìm ra địa chỉ MAC trong mạng LAN

ARP giúp máy tính tìm địa chỉ MAC khi đã biết địa chỉ IP trong cùng mạng LAN. Xem cấu trúc 28 byte, bảng ARP, ARP vô cớ, giả mạo ARP và NDP thay thế trong IPv6.

Office floor in Thai Nguyen at dusk, a network technician kneeling beside an open wall cabinet of switches with blinking lights, viewed from behind at waist height, cool blue tones

ARP (Address Resolution Protocol) là giao thức giúp một máy tìm ra địa chỉ MAC của máy khác trong cùng mạng LAN khi đã biết địa chỉ IPv4 của nó. Máy cần hỏi phát một câu hỏi quảng bá tới cả đoạn mạng: "ai đang giữ địa chỉ IP này?", và đúng máy đó trả lời riêng bằng địa chỉ MAC của mình. Kết quả được nhớ trong một bảng gọi là bảng ARP để khỏi phải hỏi lại liên tục.

ARP được mô tả trong RFC 826 năm 1982, ngắn gọn và đến nay vẫn chạy trong gần như mọi mạng IPv4. Nó cũng là ví dụ kinh điển của một giao thức sinh ra khi mọi người trong mạng tin nhau, nên không có cơ chế xác thực nào. Bài này đi qua cách ARP làm việc, cấu trúc gói, những biến thể như ARP vô cớ, cơ chế của tấn công giả mạo ARP ở mức đủ để hiểu và phòng, và người kế nhiệm của nó trong IPv6.

Vì sao cần ARP: khoảng trống giữa tầng 2 và tầng 3

Ứng dụng và hệ điều hành làm việc với địa chỉ IP. Nhưng card mạng Ethernet hay Wi-Fi chỉ gửi được khung tới một địa chỉ MAC. Khi máy A muốn gửi gói tới địa chỉ 192.168.1.20, nó cần biết card mạng nào trên dây đang mang địa chỉ đó. Không có ai ghi sẵn bảng đối chiếu cho cả mạng, nên phải có một cách hỏi tại chỗ.

Hình ảnh đời thường: bạn mới chuyển vào một khu trọ ở Đồng Nai, cầm phong bì ghi "phòng 12" nhưng không biết mặt người ở phòng 12. Bạn đứng giữa sân nói to: "Ai ở phòng 12?". Mọi người đều nghe, nhưng chỉ người ở phòng 12 bước ra đáp "phòng 12 đây" để bạn thấy mặt. Từ đó bạn nhớ mặt người đó, lần sau đưa thư thẳng. ARP chính là tiếng gọi to giữa sân, còn bảng ARP là trí nhớ về khuôn mặt.

Quan trọng là ARP chỉ hoạt động trong một đoạn mạng, nơi khung quảng bá đi tới được. Nó không bao giờ vượt qua bộ định tuyến. Khi máy đích ở mạng khác, máy gửi không hỏi địa chỉ MAC của máy đích mà hỏi địa chỉ MAC của cổng mặc định, rồi giao gói cho cổng mặc định chuyển tiếp. Việc quyết định hỏi ai dựa vào mặt nạ mạng con: so địa chỉ đích với dải mạng của chính mình.

Một lượt hỏi đáp ARP diễn ra thế nào

Ví dụ giả định trong mạng 192.168.1.0/24: máy A có địa chỉ 192.168.1.10, máy B có địa chỉ 192.168.1.20, cả hai nối chung một bộ chuyển mạch. A muốn gửi một gói tới B lần đầu.

  1. A so địa chỉ đích với mặt nạ /24 của mình và thấy B nằm trong cùng mạng, vậy cần địa chỉ MAC của chính B.
  2. A tra bảng ARP, không thấy mục nào cho 192.168.1.20. Gói cần gửi được giữ tạm trong hàng đợi.
  3. A tạo một yêu cầu ARP (mã thao tác 1) ghi địa chỉ MAC và IP của mình, địa chỉ IP cần hỏi, còn ô địa chỉ MAC cần hỏi để toàn số 0. Yêu cầu này được bọc trong khung Ethernet gửi tới địa chỉ quảng bá FF:FF:FF:FF:FF:FF với EtherType 0x0806.
  4. Bộ chuyển mạch đẩy khung quảng bá ra mọi cổng. Mọi máy trong mạng đều nhận, so địa chỉ IP cần hỏi với địa chỉ của mình. Các máy không khớp bỏ qua.
  5. B thấy địa chỉ khớp. B ghi luôn ánh xạ IP và MAC của A vào bảng ARP của mình, vì nhiều khả năng sắp phải trả lời A.
  6. B gửi trả lời ARP (mã thao tác 2) ghi địa chỉ MAC của mình, gửi đơn hướng thẳng tới địa chỉ MAC của A, không quảng bá.
  7. A nhận trả lời, ghi ánh xạ vào bảng ARP, rồi lấy gói đang chờ trong hàng đợi, bọc vào khung với MAC đích là của B và gửi đi.

Toàn bộ quá trình trong mạng LAN thường chỉ tốn chưa tới một mili giây. Khi bạn chạy ping tới một máy trong mạng lần đầu, gói đầu tiên đôi khi có thời gian dài hơn các gói sau một chút; phần chênh lệch đó có một phần là lượt hỏi đáp ARP.

Cấu trúc 28 byte của một gói ARP

Với ARP chạy trên Ethernet để tìm địa chỉ IPv4, gói có độ dài cố định 28 byte. Vì khung Ethernet cần ít nhất 46 byte dữ liệu, card mạng sẽ độn thêm 18 byte trống.

TrườngKích thướcGiá trị thường gặp
Loại phần cứng (HTYPE)2 byte1 nghĩa là Ethernet
Loại giao thức (PTYPE)2 byte0x0800 nghĩa là IPv4
Độ dài địa chỉ phần cứng (HLEN)1 byte6, độ dài địa chỉ MAC
Độ dài địa chỉ giao thức (PLEN)1 byte4, độ dài địa chỉ IPv4
Mã thao tác (OPER)2 byte1 là yêu cầu, 2 là trả lời
MAC người gửi6 byteĐịa chỉ MAC của máy gửi gói này
IP người gửi4 byteĐịa chỉ IPv4 của máy gửi
MAC đích6 byteĐể toàn 0 trong yêu cầu; là MAC người nhận trong trả lời
IP đích4 byteĐịa chỉ IPv4 cần hỏi hoặc của người nhận trả lời

Hai trường loại và hai trường độ dài cho thấy ARP được thiết kế tổng quát, có thể ánh xạ giữa nhiều loại địa chỉ. Trên thực tế, gần như chỉ còn tổ hợp Ethernet và IPv4. Để ý ARP không chạy trên IP; nó được bọc thẳng trong khung Ethernet, nên không có địa chỉ IP nguồn hay đích theo nghĩa phần đầu IP, chỉ có các trường địa chỉ bên trong gói ARP.

Bảng ARP: nhớ bao lâu và vì sao phải quên

Mỗi máy giữ một bảng ánh xạ địa chỉ IP sang địa chỉ MAC đã học được. Trên Windows, lệnh arp -a hiển thị bảng này kèm loại mục: động (dynamic) là học qua ARP, tĩnh (static) là đặt tay hoặc do hệ thống đặt. Trên Linux, lệnh ip neigh hiển thị bảng hàng xóm kèm trạng thái như REACHABLE (vừa xác nhận còn liên lạc được), STALE (lâu chưa xác nhận, sẽ kiểm lại khi cần) hay FAILED (hỏi không ai trả lời).

Các mục động phải hết hạn vì mạng thay đổi. Một máy có thể được thay card, một địa chỉ IP có thể chuyển sang máy khác, một máy ảo có thể chuyển sang máy chủ vật lý khác. Nếu bảng ARP nhớ mãi, gói sẽ tiếp tục được gửi tới địa chỉ MAC không còn ở đó. Thời gian giữ mục khác nhau theo hệ điều hành và thiết bị, từ vài chục giây tới vài giờ, và thường có cơ chế kiểm lại trước khi xoá hẳn.

Khi chẩn đoán trên mạng của mình, bảng ARP cho nhiều manh mối. Không thấy mục cho cổng mặc định, hoặc mục đó ở trạng thái thất bại, nghĩa là vấn đề nằm ở tầng 2 hoặc tầng 1 chứ chưa tới định tuyến. Thấy hai địa chỉ IP khác nhau cùng trỏ về một địa chỉ MAC thì có thể đó là bộ định tuyến làm proxy ARP, một thiết bị mang nhiều địa chỉ, hoặc một dấu hiệu bất thường đáng kiểm tra.

ARP vô cớ, ARP thăm dò và proxy ARP

ARP vô cớ (gratuitous ARP) là tự giới thiệu không ai hỏi. Máy gửi một gói ARP mà địa chỉ IP người gửi và IP đích đều là địa chỉ của chính nó, thường phát quảng bá. Mục đích là báo cho cả mạng cập nhật bảng ARP. Tình huống điển hình: hai máy chủ chia nhau một địa chỉ IP dùng chung để dự phòng, khi máy chính hỏng, máy dự phòng nhận địa chỉ và phát ARP vô cớ để mọi máy chuyển hướng về mình ngay.

ARP thăm dò (ARP probe) để phát hiện trùng địa chỉ. Trước khi dùng một địa chỉ IP mới, máy có thể hỏi thử xem đã có ai giữ địa chỉ đó chưa, với địa chỉ IP người gửi để là 0.0.0.0 để không làm bẩn bảng ARP của người khác. Có ai trả lời nghĩa là trùng, và hệ điều hành sẽ báo xung đột địa chỉ IP thay vì gây rối cả mạng.

Proxy ARP là trả lời thay. Bộ định tuyến trả lời yêu cầu ARP cho một địa chỉ thật ra nằm ở mạng khác, bằng địa chỉ MAC của chính nó, rồi tự chuyển tiếp gói. Cơ chế này từng giúp máy cấu hình sai mặt nạ mạng vẫn liên lạc được, nhưng che giấu lỗi cấu hình và làm bảng ARP khó hiểu, nên ngày nay thường bị tắt trừ khi có lý do cụ thể.

Giả mạo ARP ở mức cơ chế và cách mạng tự vệ

ARP không có xác thực. Phần lớn hệ điều hành chấp nhận trả lời ARP, kể cả trả lời không ai hỏi, và cập nhật bảng ngay. Điều đó có nghĩa một thiết bị trong cùng đoạn mạng có thể tự nhận là đang giữ địa chỉ IP của cổng mặc định, khiến các máy khác gửi lưu lượng ra Internet qua nó. Kiểu tấn công này gọi là giả mạo ARP hay đầu độc bảng ARP, và chỉ thực hiện được từ bên trong mạng LAN. Dùng nó trên mạng không phải của mình là hành vi vi phạm pháp luật; ở đây chỉ nói cơ chế để hiểu cách phòng.

Dấu hiệu có thể thấy được khi rà mạng của mình: địa chỉ MAC của cổng mặc định trong bảng ARP đột ngột đổi sang địa chỉ của một máy khác; nhiều địa chỉ IP cùng ánh xạ về một MAC lạ; bộ đếm ARP trên thiết bị chuyển mạch tăng bất thường. Các công cụ giám sát mạng nội bộ có thể cảnh báo khi ánh xạ của những địa chỉ quan trọng thay đổi.

Biện pháp phòng nằm ở nhiều tầng. Ở tầng 2, bộ chuyển mạch doanh nghiệp có tính năng kiểm tra ARP động: đối chiếu mọi gói ARP với bảng cấp phát địa chỉ của máy chủ DHCP và chặn gói khai sai. Chia mạng thành nhiều đoạn nhỏ cũng thu hẹp phạm vi ảnh hưởng. Ở tầng trên, mã hoá đầu cuối bằng TLS khiến lưu lượng bị chuyển hướng cũng không đọc hay sửa được mà không làm trình duyệt báo lỗi chứng chỉ. Không có biện pháp nào một mình là đủ, nhưng kết hợp lại thì rủi ro giảm rất nhiều.

IPv6 không dùng ARP: Neighbor Discovery thay thế

IPv6 không có ARP. Việc tìm địa chỉ MAC của hàng xóm được giao cho Neighbor Discovery Protocol (NDP), chạy trên ICMPv6. Thay vì yêu cầu và trả lời ARP, NDP dùng thông điệp Neighbor Solicitation (ICMPv6 loại 135) và Neighbor Advertisement (loại 136). Cũng trong NDP còn có thông điệp tìm bộ định tuyến (loại 133 và 134) và thông điệp chuyển hướng (loại 137).

Khác biệt đáng giá nhất là NDP không quảng bá tới cả mạng. Câu hỏi được gửi tới một địa chỉ đa hướng gọi là địa chỉ nút được mời (solicited-node), tạo từ 24 bit cuối của địa chỉ IPv6 cần hỏi, ghép sau tiền tố ff02::1:ff. Chỉ những máy có địa chỉ kết thúc giống vậy mới đăng ký nghe địa chỉ nhóm đó, nên các máy khác không phải xử lý. Trong mạng lớn, điều này giảm đáng kể tải so với ARP quảng bá.

Về bảo mật, NDP mặc định cũng không xác thực và có các kiểu giả mạo tương tự ARP. Có phần mở rộng ký số cho NDP nhưng ít được triển khai; trong thực tế người ta dựa vào các tính năng bảo vệ trên bộ chuyển mạch tương tự kiểm tra ARP động. Khi bạn chạy ip -6 neigh trên Linux hay netsh interface ipv6 show neighbors trên Windows, bạn đang xem kết quả của NDP, chính là bảng ARP của thế giới IPv6.

Câu hỏi thường gặp

ARP thuộc tầng 2 hay tầng 3?

ARP chạy trực tiếp trong khung Ethernet nên thường được xếp vào tầng 2, nhưng mục đích của nó là nối địa chỉ tầng 3 với địa chỉ tầng 2. Nhiều tài liệu gọi nó là giao thức nằm giữa hai tầng. Điều quan trọng là ARP không đi qua bộ định tuyến.

Vì sao ping máy cùng mạng lần đầu bị chậm hoặc mất gói đầu?

Gói đầu tiên phải chờ lượt hỏi đáp ARP xong mới được gửi. Một số hệ điều hành hoặc thiết bị bỏ gói đang chờ nếu ARP lâu chưa có trả lời, nên gói đầu báo hết thời gian còn các gói sau bình thường. Đây là hành vi bình thường, không phải lỗi.

Xoá bảng ARP có ảnh hưởng gì không?

Xoá bảng ARP chỉ làm máy phải hỏi lại địa chỉ MAC khi cần gửi gói, gây chậm rất ngắn rồi trở lại bình thường. Nó thường dùng khi chẩn đoán trên máy của mình, chẳng hạn sau khi thay thiết bị mà máy vẫn gửi tới địa chỉ MAC cũ.

Thông báo xung đột địa chỉ IP trên máy tính có liên quan tới ARP không?

Có. Hệ điều hành dùng ARP để thăm dò xem địa chỉ mình định dùng đã có máy khác giữ chưa, và theo dõi các gói ARP thấy máy khác khai cùng địa chỉ. Khi phát hiện trùng, nó báo xung đột để người quản trị xử lý.

Đặt mục ARP tĩnh có giúp chống giả mạo không?

Mục tĩnh cho cổng mặc định khiến máy không chấp nhận trả lời ARP thay đổi địa chỉ đó, nên có ích với vài máy quan trọng. Nhưng quản lý thủ công trên nhiều máy rất dễ sai và phải cập nhật khi thay thiết bị, nên trong mạng lớn người ta dựa vào tính năng của bộ chuyển mạch.

Khung ARP có mang địa chỉ IP trong phần đầu IP không?

Không. ARP không chạy trên IP mà được bọc thẳng trong khung Ethernet với EtherType 0x0806. Các địa chỉ IP xuất hiện như dữ liệu bên trong gói ARP, trong các trường địa chỉ người gửi và địa chỉ đích.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138