GiaoThuc.comGiao Thức
Mô hình phân tầng và gói tin

Cấu trúc khung Ethernet: từng trường từ phần mở đầu tới mã kiểm tra FCS

Khung Ethernet gồm địa chỉ MAC đích, MAC nguồn, EtherType, dữ liệu và FCS. Giải thích từng trường, vì sao tối thiểu 64 byte, tối đa 1518 byte và thẻ VLAN.

Close macro shot of a blue copper network cable plugged into a switch port with a glowing green link light, inside a quiet server room in Hai Phong, shallow depth of field

Khung Ethernet là đơn vị dữ liệu ở tầng liên kết của mạng có dây, gồm địa chỉ MAC đích, địa chỉ MAC nguồn, trường loại giao thức (EtherType), phần dữ liệu và một mã kiểm tra lỗi ở cuối. Ngoài khung còn có phần mở đầu để đồng bộ nhịp và một khoảng nghỉ giữa hai khung. Kích thước khung chuẩn từ 64 đến 1.518 byte, không tính phần mở đầu.

Ethernet ra đời ở trung tâm nghiên cứu Xerox PARC vào giữa những năm 1970, được chuẩn hoá thành họ IEEE 802.3, và đến nay chạy từ cáp đồng 10 Mbit/s cho tới sợi quang hàng trăm gigabit mỗi giây. Điều đáng ngạc nhiên là cấu trúc khung gần như không đổi qua chừng ấy năm. Hiểu từng trường giúp bạn đọc được gói tin bắt bằng công cụ, hiểu vì sao có những con số như 1.500 hay 64, và hiểu những gì bộ chuyển mạch thật sự nhìn thấy.

Các trường của một khung Ethernet II

Bảng dưới liệt kê theo thứ tự byte đi trên dây, cho dạng khung Ethernet II, dạng phổ biến nhất khi chở gói IP. Hai dòng đầu và dòng cuối không thuộc phần khung mà công cụ bắt gói hiển thị.

TrườngKích thướcNội dung và vai trò
Mở đầu (preamble)7 byteChuỗi bit 1 và 0 xen kẽ để bên nhận khoá nhịp đồng hồ
Dấu bắt đầu khung (SFD)1 byteGiá trị 0xD5, báo byte kế tiếp là đầu khung
MAC đích6 byteĐịa chỉ phần cứng của máy nhận trên cùng đoạn mạng, hoặc địa chỉ quảng bá, đa hướng
MAC nguồn6 byteĐịa chỉ phần cứng của máy gửi; bộ chuyển mạch dùng trường này để học vị trí
EtherType2 byteGiao thức bên trong: 0x0800 IPv4, 0x86DD IPv6, 0x0806 ARP
Dữ liệu (payload)46 đến 1.500 byteGói của tầng trên; thiếu 46 byte thì độn thêm
Mã kiểm tra khung (FCS)4 byteMã CRC-32 tính trên các trường từ MAC đích tới hết dữ liệu
Khoảng nghỉ giữa khungtương đương 12 byteThời gian im lặng bắt buộc trước khung kế tiếp

Cộng lại phần khung thật sự: 6 cộng 6 cộng 2 là 14 byte phần đầu, cộng 4 byte FCS là 18 byte, cộng phần dữ liệu từ 46 đến 1.500 byte, ra khung từ 64 đến 1.518 byte. Hãy nhớ phép cộng này, vì rất nhiều tài liệu ghi lẫn kích thước có hoặc không có phần mở đầu và FCS, khiến con số lệch nhau vài byte.

Hai trường địa chỉ: vì sao MAC đích đứng trước

Ethernet đặt địa chỉ đích ở ngay đầu khung, trước cả địa chỉ nguồn. Đó không phải ngẫu nhiên. Card mạng nhận được 6 byte đầu là biết ngay khung có dành cho mình không; nếu không, nó có thể bỏ qua phần còn lại. Bộ chuyển mạch kiểu cắt ngang (cut-through) cũng tận dụng điều này: đọc xong địa chỉ đích là bắt đầu đẩy khung ra cổng tương ứng, không đợi nhận hết khung. Cái giá là khung lỗi có thể bị chuyển đi trước khi phát hiện, vì FCS nằm ở cuối.

Địa chỉ đích có ba kiểu. Đơn hướng (unicast) dành cho một card mạng duy nhất. Quảng bá (broadcast) là địa chỉ toàn bit 1, viết FF:FF:FF:FF:FF:FF, mọi máy trong đoạn mạng đều nhận, chẳng hạn yêu cầu ARP. Đa hướng (multicast) dành cho một nhóm máy đăng ký nhận; bit thấp nhất của byte đầu tiên bằng 1 cho biết đây là địa chỉ nhóm. Chi tiết cấu trúc địa chỉ MAC có bài riêng trong danh mục này.

Địa chỉ nguồn luôn là đơn hướng. Bộ chuyển mạch nhìn trường này để ghi vào bảng địa chỉ: "máy có MAC này đang ở cổng số 5". Lần sau có khung gửi tới địa chỉ đó, nó chỉ đẩy ra cổng 5 thay vì gửi ra mọi cổng. Đây là toàn bộ bí mật vì sao bộ chuyển mạch hiệu quả hơn hub.

EtherType và chuyện hai kiểu khung Ethernet

Trường 2 byte ngay sau địa chỉ nguồn có lịch sử hơi rối. Khung Ethernet II, do ba hãng DEC, Intel và Xerox đưa ra, dùng trường này làm EtherType để chỉ giao thức bên trong. Chuẩn IEEE 802.3 ban đầu lại dùng nó làm trường độ dài, cho biết phần dữ liệu dài bao nhiêu byte, và đặt thông tin giao thức vào một phần đầu phụ nằm trong phần dữ liệu.

Hai cách dùng sống chung được nhờ một quy ước: giá trị từ 1.500 trở xuống là độ dài, giá trị từ 1.536 (0x0600) trở lên là EtherType. Vì phần dữ liệu không bao giờ quá 1.500 byte, máy nhận nhìn con số là biết phải hiểu theo kiểu nào. Về sau IEEE chính thức chấp nhận cả cách dùng EtherType, nên ngày nay gói IP gần như luôn đi trong khung kiểu Ethernet II, còn kiểu có phần đầu phụ vẫn gặp ở một số giao thức quản lý của thiết bị chuyển mạch.

Một vài EtherType đáng nhớ khi đọc gói: 0x0800 cho IPv4, 0x86DD cho IPv6, 0x0806 cho ARP, 0x8100 báo khung có thẻ VLAN, 0x88CC cho giao thức khám phá thiết bị LLDP. Danh sách đầy đủ do IEEE quản lý. Gặp một giá trị lạ trong mạng của mình, tra danh sách đó thay vì đoán.

Vì sao khung tối thiểu 64 byte và tối đa 1.518 byte

Mức tối thiểu sinh ra từ thời cáp dùng chung. Ethernet đời đầu cho mọi máy dùng chung một sợi cáp và dùng cơ chế CSMA/CD: nghe trước khi nói, đang nói mà nghe thấy va chạm thì dừng và thử lại sau. Để máy gửi kịp phát hiện va chạm trước khi phát xong khung, khung phải đủ dài để chiếm đường truyền trong toàn bộ thời gian tín hiệu đi hết chiều dài mạng và quay về. Ở tốc độ 10 Mbit/s, khoảng thời gian đó được chuẩn hoá là 512 thời gian bit, tức 64 byte.

Độn byte khi dữ liệu quá ít. Vì phần đầu và FCS chỉ có 18 byte, phần dữ liệu phải ít nhất 46 byte để khung đủ 64. Một yêu cầu ARP chỉ có 28 byte, nên card mạng độn thêm 18 byte trống. Máy nhận biết dữ liệu thật dài bao nhiêu nhờ trường độ dài của giao thức bên trong, như trường Total Length trong phần đầu IP.

Mức tối đa là thoả hiệp của thời phần cứng đắt. Con số 1.500 byte dữ liệu được chọn khi bộ nhớ trên card mạng còn rất đắt và mạng dùng chung. Khung dài quá sẽ chiếm đường truyền lâu, làm máy khác phải chờ, và cần nhiều bộ nhớ đệm. Con số này về sau thành giá trị MTU mặc định cho rất nhiều mạng IP.

Ngày nay va chạm gần như không còn. Mạng hiện đại dùng bộ chuyển mạch và kết nối song công toàn phần, mỗi cổng hai chiều riêng, nên CSMA/CD gần như không hoạt động. Nhưng giới hạn 64 byte vẫn giữ để tương thích, và vẫn là lý do bạn thấy byte độn trong gói nhỏ.

Thẻ VLAN 802.1Q: chèn thêm 4 byte vào giữa khung

Khi một cổng bộ chuyển mạch chở lưu lượng của nhiều mạng LAN ảo (VLAN), mỗi khung cần mang theo số VLAN của nó. Chuẩn IEEE 802.1Q giải quyết bằng cách chèn 4 byte vào ngay sau địa chỉ MAC nguồn, trước EtherType gốc. Hai byte đầu là giá trị 0x8100, đặt đúng vào chỗ EtherType thường nằm, nên máy nhận đọc tới đó là biết khung có thẻ. Hai byte sau gồm 3 bit mức ưu tiên, 1 bit đánh dấu có thể bỏ khi nghẽn, và 12 bit số hiệu VLAN.

Với 12 bit, số VLAN đi từ 0 đến 4095, trong đó 0 và 4095 được dành riêng, còn lại 4094 số dùng được. Khung có thẻ dài tối đa 1.522 byte thay vì 1.518. Máy tính thường không bao giờ thấy thẻ này: bộ chuyển mạch gắn thẻ khi khung đi vào đường trục và gỡ thẻ trước khi đưa ra cổng nối máy. Cách thiết kế và chia VLAN cho một văn phòng là chuyện cấu hình, nằm ngoài phạm vi bài này; ở đây chỉ cần biết nó trông thế nào trong khung.

Cùng nguyên lý chèn thẻ, các nhà cung cấp mạng còn xếp chồng hai thẻ VLAN, thẻ ngoài của nhà mạng và thẻ trong của khách, theo chuẩn 802.1ad. Mỗi lần chèn thêm 4 byte là một lần làm khung dài hơn, và đây là một nguồn gây lỗi MTU khi thiết bị trên đường không chấp nhận khung vượt 1.518 byte.

Đọc một khung Ethernet bắt được, từng nhóm byte

Ví dụ giả định: một khung bắt trên máy của mình, hiển thị ở dạng thập lục phân. Hai địa chỉ MAC dưới đây là địa chỉ đặt tay cho ví dụ, không thuộc thiết bị thật nào. Đọc theo thứ tự:

  1. Sáu byte đầu 02:00:00:00:00:01 là MAC đích. Byte đầu 0x02 có bit thấp nhất bằng 0 nên đây là địa chỉ đơn hướng, bit thứ hai bằng 1 nên đây là địa chỉ quản trị cục bộ.
  2. Sáu byte kế 02:00:00:00:00:02 là MAC nguồn, tức card mạng đã gửi khung.
  3. Hai byte 08 00 là EtherType 0x0800, báo phần dữ liệu là một gói IPv4. Nếu thấy 81 00 ở đây thì khung có thẻ VLAN, và EtherType thật nằm sau 4 byte nữa.
  4. Byte kế tiếp 45 là byte đầu của phần đầu IPv4: chữ số 4 là phiên bản, chữ số 5 là độ dài phần đầu tính bằng nhóm 4 byte, tức 20 byte.
  5. Hai byte thứ ba và thứ tư của phần đầu IP là Total Length; so con số này với độ dài phần dữ liệu khung để biết có byte độn hay không.
  6. Bốn byte cuối, nếu công cụ có hiển thị, là FCS. Phần lớn trường hợp bạn sẽ không thấy chúng vì card mạng đã gỡ.

Làm bài tập này vài lần với các loại gói khác nhau như ARP, IPv6, một gói có thẻ VLAN trong mạng thử nghiệm, bạn sẽ đọc được khung mà không cần công cụ giải mã sẵn. Kỹ năng đó hữu ích khi gặp một gói lạ mà công cụ hiển thị sai hoặc không nhận ra.

Mã kiểm tra FCS và những gì Ethernet không làm

Bốn byte cuối khung là mã CRC-32, một phép tính đa thức trên toàn bộ khung trừ phần mở đầu. Máy nhận tính lại, so với giá trị nhận được; lệch là khung hỏng. Vài điều cần hiểu đúng về cơ chế này:

  • FCS phát hiện lỗi chứ không sửa lỗi. Khung hỏng bị huỷ âm thầm, không có thông báo gửi về máy gửi.
  • Ethernet không gửi lại khung bị huỷ. Việc phát hiện mất dữ liệu và gửi lại thuộc về TCP ở tầng trên, hoặc do ứng dụng tự lo nếu dùng UDP.
  • Bộ đếm lỗi CRC trên cổng thiết bị tăng đều là dấu hiệu tầng vật lý có vấn đề: cáp kém, đầu bấm lỏng, nhiễu điện, hoặc cấu hình tốc độ hai đầu không khớp.
  • CRC-32 bắt được mọi lỗi đơn bit và mọi chùm lỗi liên tiếp dài tới 32 bit; nó không được thiết kế để chống sửa đổi có chủ đích, nên không phải cơ chế bảo mật.
  • Wi-Fi cũng có mã kiểm tra tương tự nhưng khác Ethernet ở chỗ có báo nhận và gửi lại ngay ở tầng liên kết, vì sóng vô tuyến lỗi thường xuyên hơn nhiều so với cáp.

Khi khoanh vùng một đường mạng chập chờn, hãy xem bộ đếm lỗi trên cổng bộ chuyển mạch hoặc thống kê card mạng (lệnh ip -s link trên Linux, hoặc trang thuộc tính card mạng trên Windows) trước khi nghi ngờ tầng trên. Số lỗi CRC tăng theo thời gian gần như luôn chỉ về dây và đầu nối.

Câu hỏi thường gặp

Jumbo frame là gì và có nên bật không?

Jumbo frame là khung chở hơn 1.500 byte dữ liệu, thường quanh 9.000 byte, giúp giảm số khung và chi phí xử lý khi truyền khối lớn trong trung tâm dữ liệu hoặc mạng lưu trữ. Nó không thuộc chuẩn gốc, mọi thiết bị trên đường phải cùng hỗ trợ, nên thường chỉ dùng trong mạng nội bộ được kiểm soát.

Vì sao Wireshark không hiển thị phần mở đầu và FCS?

Card mạng xử lý phần mở đầu để đồng bộ và kiểm FCS bằng phần cứng, rồi thường gỡ chúng trước khi giao khung cho hệ điều hành. Công cụ bắt gói chỉ thấy những gì hệ điều hành nhận, nên khung hiển thị bắt đầu từ MAC đích và thường dừng ở hết dữ liệu.

Ethernet và IEEE 802.3 có phải là một không?

Gần như là một trong cách nói hằng ngày. Ethernet là tên công nghệ, IEEE 802.3 là họ tiêu chuẩn chính thức mô tả nó, gồm rất nhiều chuẩn con cho từng tốc độ và loại cáp. Khác biệt lịch sử chủ yếu nằm ở cách dùng trường EtherType hay trường độ dài.

Khung Ethernet có chứa địa chỉ IP không?

Phần đầu khung chỉ có địa chỉ MAC. Địa chỉ IP nằm trong phần dữ liệu của khung, tức là trong phần đầu của gói IP được chở bên trong. Bộ chuyển mạch tầng 2 không đọc tới địa chỉ IP khi chuyển khung.

Vì sao gọi là khung chứ không gọi là gói?

Theo quy ước, đơn vị dữ liệu ở tầng liên kết gọi là khung vì nó có cả phần đầu và phần đuôi bao quanh dữ liệu như một chiếc khung. Gói là đơn vị của tầng mạng như IP. Dùng đúng tên giúp người đọc biết đang nói về tầng nào.

Ethernet tốc độ cao có cấu trúc khung khác không?

Cấu trúc khung từ MAC đích tới FCS giữ nguyên ở mọi tốc độ để tương thích. Thứ thay đổi là cách mã hoá tín hiệu ở tầng vật lý, cách đồng bộ và một số chi tiết của phần mở đầu, nhưng gói bạn bắt được trông giống nhau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138