GiaoThuc.comGiao Thức
Mô hình phân tầng và gói tin

Hub, switch và router khác nhau thế nào: nhìn theo tầng mạng và cách chuyển dữ liệu

Hub lặp tín hiệu ở tầng 1, switch chuyển khung theo MAC ở tầng 2, router chuyển gói theo IP ở tầng 3. Bảng MAC, miền xung đột, miền quảng bá và hộp mạng gia đình.

Equipment shelf in a vocational school workshop in Nghe An with an old dusty hub, a modern switch and a small router lined up, student hand reaching in from the side, natural light

Hub, switch và router khác nhau ở chỗ chúng đọc tới tầng nào của dữ liệu để quyết định gửi đi đâu. Hub làm việc ở tầng 1, lặp lại tín hiệu ra mọi cổng mà không đọc gì. Switch (bộ chuyển mạch) làm việc ở tầng 2, đọc địa chỉ MAC trong khung để chuyển đúng cổng. Router (bộ định tuyến) làm việc ở tầng 3, đọc địa chỉ IP trong gói để chuyển giữa các mạng khác nhau.

Bài này không phải hướng dẫn chọn mua hay lắp đặt thiết bị; nó giải thích cơ chế bên trong: switch học địa chỉ thế nào, vì sao hub làm mạng chậm khi đông máy, router tách mạng ra sao, và hai khái niệm hay xuất hiện trong đề thi là miền xung đột và miền quảng bá. Cuối bài là lời giải thích cho chiếc hộp mạng trong nhà, thứ mà ai cũng gọi là "modem" hay "router" dù nó làm việc của cả bốn thiết bị.

Hub: chiếc loa phóng thanh ở tầng 1

Hub nhận tín hiệu điện từ một cổng, khuếch đại và phát lại ra tất cả các cổng còn lại. Nó không biết thế nào là khung, địa chỉ hay gói; với nó chỉ có bit. Hình ảnh đời thường là cái loa phóng thanh ở đầu xóm: ai nói gì vào micro, cả xóm đều nghe, người cần nghe thì chú ý, người không cần thì phải tự bỏ qua.

Hệ quả thứ nhất là mọi máy nối vào hub dùng chung một đường truyền. Tại một thời điểm chỉ một máy được nói; hai máy cùng nói thì tín hiệu chồng lên nhau thành va chạm, cả hai phải dừng, chờ một khoảng ngẫu nhiên rồi thử lại theo cơ chế CSMA/CD. Càng nhiều máy càng nhiều va chạm, và băng thông thực tế của mỗi máy giảm mạnh. Hub cũng chỉ chạy bán song công: một cổng không thể vừa gửi vừa nhận.

Hệ quả thứ hai liên quan tới riêng tư: mọi khung đều tới mọi máy. Card mạng bình thường bỏ qua khung không gửi cho mình, nhưng một máy đặt card ở chế độ nhận tất cả sẽ thấy hết lưu lượng của mạng. Vì những lý do đó, hub gần như đã biến mất khỏi mạng hiện đại, nhường chỗ cho switch. Người học vẫn cần biết nó vì nó giải thích nguồn gốc của khung tối thiểu 64 byte và khái niệm miền xung đột.

Switch học địa chỉ MAC như thế nào

Sức mạnh của switch nằm ở một bảng nhỏ ánh xạ địa chỉ MAC với cổng, gọi là bảng địa chỉ MAC hay bảng CAM. Nó tự học bảng này mà không cần ai cấu hình. Ví dụ giả định: switch 8 cổng vừa bật, bảng trống, máy A ở cổng 1, máy B ở cổng 5.

  1. A gửi khung tới B. Switch đọc MAC nguồn, ghi vào bảng: MAC của A ở cổng 1.
  2. Switch đọc MAC đích là của B, tra bảng, chưa có. Nó làm ngập (flood): gửi khung ra mọi cổng trừ cổng 1, giống hành vi của hub nhưng chỉ cho khung này.
  3. B nhận khung và trả lời A. Switch đọc MAC nguồn của khung trả lời, ghi: MAC của B ở cổng 5.
  4. Switch đọc MAC đích là của A, tra bảng, thấy ở cổng 1, chỉ gửi ra cổng 1. Các máy khác không thấy khung này.
  5. Từ giờ, khung giữa A và B chỉ đi qua đúng hai cổng. Mỗi mục trong bảng có thời gian sống, thường vài phút; nếu không thấy khung nào từ địa chỉ đó trong thời gian ấy, mục bị xoá để bảng không giữ thông tin cũ khi máy được chuyển chỗ.

Có ba loại khung switch luôn làm ngập: khung có MAC đích chưa có trong bảng, khung quảng bá gửi tới FF:FF:FF:FF:FF:FF, và theo mặc định cả khung đa hướng, trừ khi switch có tính năng theo dõi nhóm đa hướng. Vì vậy ngay cả trên switch, máy của bạn vẫn thấy yêu cầu ARP và các gói quảng bá của mọi máy khác trong mạng, nhưng không thấy lưu lượng đơn hướng giữa hai máy khác. Đó là lý do bắt gói trên switch thường chỉ thấy lưu lượng của chính máy mình.

Router: người chuyển thư giữa các khu

Router nối các mạng khác nhau. Mỗi cổng của router thuộc một mạng IP riêng, có địa chỉ IP và địa chỉ MAC riêng. Máy trong mạng gửi gói ra ngoài bằng cách gửi khung tới địa chỉ MAC của cổng router gần nó, tức cổng mặc định.

Quyết định dựa trên bảng định tuyến. Với mỗi gói, router tìm trong bảng định tuyến mục khớp dài nhất với địa chỉ IP đích. Mục đó cho biết cổng ra và địa chỉ của chặng kế tiếp. Nếu không có mục nào khớp và không có tuyến mặc định, gói bị bỏ kèm thông báo ICMP không tới được đích.

Router làm mới khung ở mỗi lần chuyển. Nó bóc khung cũ, giảm TTL của gói đi một, tính lại mã kiểm tra phần đầu IPv4, rồi bọc gói vào khung mới với MAC nguồn là cổng ra của mình và MAC đích là chặng kế tiếp, tìm bằng ARP nếu cần. Địa chỉ IP nguồn và đích giữ nguyên.

Router không chuyển khung quảng bá. Yêu cầu ARP, gói tìm máy chủ cấp địa chỉ và mọi khung gửi tới địa chỉ quảng bá dừng lại ở cổng router. Đây là cách router chia một mạng lớn thành nhiều mạng nhỏ, để tiếng gọi to ở khu này không làm phiền khu khác.

So sánh ba thiết bị theo những gì chúng làm

Bảng dưới đặt ba thiết bị cạnh nhau theo các tiêu chí cơ chế, không theo tính năng của sản phẩm cụ thể nào.

Tiêu chíHubSwitchRouter
Tầng làm việcTầng 1Tầng 2Tầng 3
Đọc thông tin gìKhông đọc, chỉ lặp bitĐịa chỉ MAC trong khungĐịa chỉ IP trong gói
Gửi khung đơn hướng ra đâuMọi cổngĐúng cổng của MAC đích, nếu đã họcĐúng cổng theo bảng định tuyến
Khung quảng báRa mọi cổngRa mọi cổng trong cùng VLANKhông chuyển
Miền xung độtCả hub là một miềnMỗi cổng một miềnMỗi cổng một miền
Miền quảng báMột miềnMột miền cho mỗi VLANMỗi cổng một miền riêng
Song côngBán song côngThường song công toàn phầnThường song công toàn phần
Sửa đổi dữ liệuKhôngKhông, trừ thêm hoặc gỡ thẻ VLANLàm mới khung, giảm TTL

Ví dụ giả định để tự đếm: một router có hai cổng LAN, cổng thứ nhất nối switch A có năm máy, cổng thứ hai nối hub B có ba máy. Số miền quảng bá là hai, mỗi cổng router một miền. Số miền xung đột: phía switch A có năm đường nối máy cộng một đường nối lên router là sáu; phía hub B toàn bộ hub và đường nối router là một. Tổng cộng bảy miền xung đột.

Lưu rồi chuyển hay cắt ngang: hai cách switch đẩy khung đi

Khi một khung tới, switch có hai cách xử lý. Cách lưu rồi chuyển (store-and-forward) nhận trọn khung vào bộ nhớ đệm, tính lại mã FCS, chỉ chuyển đi nếu khung lành; khung hỏng bị huỷ ngay tại switch. Cách cắt ngang (cut-through) chỉ cần đọc xong 6 byte MAC đích ở đầu khung là bắt đầu đẩy ra cổng tương ứng, trong khi phần sau của khung vẫn đang tới. Phần lớn switch phổ thông dùng cách thứ nhất; cách thứ hai thường gặp ở thiết bị cho trung tâm dữ liệu cần độ trễ cực thấp.

Chênh lệch có thể tính được. Ví dụ giả định với khung 1.518 byte trên cổng 1 Gbit/s: khung dài 1.518 nhân 8 bằng 12.144 bit, cần khoảng 12,1 micro giây để nhận trọn. Switch lưu rồi chuyển phải chờ hết khoảng đó trước khi gửi, còn switch cắt ngang chỉ chờ phần đầu khung, cỡ vài chục bit sau phần mở đầu. Với người dùng văn phòng, 12 micro giây không đáng kể so với độ trễ hàng chục mili giây ra Internet; với hệ thống giao dịch tần suất cao hay cụm máy tính tính toán, nó lại quan trọng.

Cái giá của cắt ngang là khung hỏng vẫn bị chuyển đi, vì switch chưa kịp đọc FCS ở cuối khung khi đã bắt đầu gửi. Máy nhận sẽ phát hiện và huỷ, nhưng đường truyền đã tốn công. Ngoài ra, khi cổng ra đang bận hoặc tốc độ hai cổng khác nhau, switch cắt ngang vẫn phải lưu tạm khung, nên lợi thế chỉ có khi đường ra trống và cùng tốc độ.

Vòng lặp, bão quảng bá và giao thức cây khung

Switch có một điểm yếu chết người: nếu nối hai switch với nhau bằng hai sợi cáp, hoặc nối vòng ba switch, khung quảng bá sẽ chạy vòng mãi mãi. Khác với gói IP, khung Ethernet không có trường TTL nào để giảm dần. Mỗi vòng, khung bị nhân bản ra nhiều cổng hơn, chỉ sau vài giây đường truyền đầy những bản sao, các bảng địa chỉ MAC đảo cổng liên tục, và cả mạng tê liệt. Hiện tượng này gọi là bão quảng bá.

Lời giải là giao thức cây khung (Spanning Tree Protocol), chuẩn hoá trong IEEE 802.1D và các bản kế tiếp nhanh hơn. Các switch trao đổi thông điệp với nhau, bầu ra một switch gốc, tính đường ngắn nhất về gốc từ mỗi switch, rồi chặn những cổng tạo vòng. Kết quả là một cấu trúc cây không có vòng, trong khi các đường dư vẫn còn đó để dùng khi đường chính hỏng. Đây là ví dụ đẹp về việc một giao thức tầng 2 bù cho thiếu sót của chính tầng đó.

Router không gặp vấn đề này theo cách tương tự, vì gói IP có TTL và router không chuyển khung quảng bá. Vòng lặp định tuyến vẫn có thể xảy ra ở tầng 3 khi bảng định tuyến cấu hình sai, nhưng gói sẽ chết khi TTL về 0 thay vì nhân bản vô hạn.

Switch tầng 3 và chiếc hộp mạng trong nhà bạn

Ranh giới giữa switch và router mờ dần. Switch tầng 3 là switch có thêm khả năng định tuyến giữa các VLAN bằng phần cứng chuyên dụng, thường dùng trong mạng doanh nghiệp vì nhanh và nhiều cổng. Ngược lại, nhiều router có sẵn vài cổng switch phía sau. Khi đọc thông số thiết bị, hãy nhìn nó làm những chức năng gì, đừng chỉ nhìn tên gọi.

Chiếc hộp nhà mạng lắp ở nhà bạn là ví dụ rõ nhất. Bên trong thường gồm: phần chuyển đổi tín hiệu đường truyền của nhà mạng, như cáp quang, sang Ethernet, làm việc ở tầng 1 và tầng 2; một router nối mạng trong nhà với mạng nhà cung cấp, kèm NAT đổi địa chỉ và cổng; một switch nhỏ cho các cổng mạng dây phía sau; một điểm phát Wi-Fi, về bản chất là cầu nối tầng 2 giữa sóng vô tuyến và Ethernet; và thêm các dịch vụ như cấp địa chỉ tự động, chuyển tiếp truy vấn tên miền.

Vì vậy, khi điện thoại và máy tính bàn trong nhà nói chuyện với nhau, khung đi qua phần switch và điểm phát, không cần qua router. Khi chúng ra Internet, gói đi qua phần router và NAT. Hiểu sự phân tách này giúp bạn đọc đúng những gì đang diễn ra khi một thiết bị trong nhà vẫn in được ra máy in cùng mạng nhưng không vào được Internet: phần tầng 2 vẫn ổn, vấn đề nằm ở phần tầng 3 hoặc đường ra nhà mạng.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao ngày nay không còn bán hub?

Switch đã rẻ ngang hub mà hiệu quả hơn hẳn: mỗi cổng có đường truyền riêng, song công toàn phần, không va chạm, khung đơn hướng chỉ tới đúng máy. Hub chỉ còn trong phòng thí nghiệm hoặc thiết bị cũ, và từ Ethernet 10 gigabit trở đi, chuẩn chỉ còn chế độ song công toàn phần nên không còn chỗ cho hub.

Điểm phát Wi-Fi là thiết bị tầng mấy?

Điểm phát Wi-Fi thuần tuý là thiết bị tầng 2, làm cầu nối giữa mạng không dây và mạng có dây, chuyển khung dựa theo địa chỉ MAC. Thiết bị phát Wi-Fi gia đình thường gộp thêm router và NAT nên làm việc cả ở tầng 3 và cao hơn.

Switch có cần địa chỉ IP không?

Để chuyển khung thì không, switch không quản lý hoạt động hoàn toàn ở tầng 2. Switch có quản lý thường được gán một địa chỉ IP chỉ để người quản trị truy cập trang cấu hình hoặc giám sát từ xa, không liên quan tới việc chuyển dữ liệu.

Miền xung đột còn ý nghĩa gì khi mọi thứ đều song công toàn phần?

Trên kết nối song công toàn phần giữa switch và máy, va chạm không xảy ra, nên khái niệm này chủ yếu còn giá trị lịch sử và trong đề thi. Miền quảng bá thì vẫn rất quan trọng, vì nó quyết định lượng khung quảng bá mỗi máy phải xử lý.

Router có làm chậm mạng hơn switch không?

Router phải làm nhiều việc hơn cho mỗi gói: tra bảng định tuyến, giảm TTL, làm mới khung, có khi thêm NAT và tường lửa. Router và switch tầng 3 hiện đại làm việc này bằng phần cứng chuyên dụng nên độ trễ rất nhỏ, nhưng thiết bị giá rẻ có thể thành điểm nghẽn khi lưu lượng lớn.

Nối hai switch bằng hai dây để dự phòng có được không?

Chỉ được khi cả hai switch chạy giao thức cây khung hoặc cơ chế gộp đường như gộp cổng, nếu không sẽ tạo vòng lặp và gây bão quảng bá. Nhiều switch giá rẻ không quản lý không có các cơ chế này, nên nối dư là có thể làm sập cả mạng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138