GiaoThuc.comGiao Thức
Công cụ quan sát và chẩn đoán mạng

netstat và ss: xem kết nối, cổng đang lắng nghe và trạng thái TCP trên máy của mình

Dùng netstat, ss và lệnh tương đương trên Windows, macOS để xem cổng nào đang mở, chương trình nào giữ kết nối, hiểu LISTEN, TIME_WAIT, CLOSE_WAIT khi chẩn đoán.

Top-down view of a tidy desk in a Can Tho software office, open laptop with blank screen, small home server box, coiled patch cables and a notepad without writing

netstat và ss liệt kê các "đầu nối" mạng đang tồn tại trên chính máy bạn: cổng nào đang chờ kết nối, kết nối nào đang mở tới đâu, ở trạng thái nào và do chương trình nào giữ. Nếu ping và traceroute nhìn ra ngoài đường, thì hai lệnh này nhìn vào bên trong nhà: trước khi trách mạng, bạn kiểm xem dịch vụ của mình có thật sự đang nghe đúng cổng hay không.

Mỗi đầu nối như vậy được hệ điều hành gọi là socket, xác định bởi giao thức, địa chỉ và cổng ở hai đầu. Bài này giải thích cách đọc kết quả trên Linux với ss và netstat, trên Windows với netstat -ano và lệnh PowerShell, trên macOS với netstat và lsof, ý nghĩa các trạng thái TCP khi chẩn đoán, và những con số hay bị hiểu nhầm. Trên nhiều bản Linux mới, netstat không còn được cài mặc định mà thay bằng ss; tên tuỳ chọn có thể khác theo phiên bản, hãy xem trang trợ giúp trên máy bạn. Các lệnh này chỉ đọc thông tin trên máy bạn quản lý, không gửi gì ra mạng.

Lệnh tương đương trên từng hệ điều hành

Mục tiêu chẩn đoán thường gặp nhất là: máy đang nghe những cổng nào, và chương trình nào đang nghe. Bảng dưới đưa ra lệnh tương ứng cho từng hệ.

Việc cần làmLinuxWindowsmacOS
Liệt kê cổng TCP, UDP đang nghess -tulnnetstat -an, lọc dòng LISTENINGnetstat -an hoặc lsof -iTCP -sTCP:LISTEN -n -P
Kèm tên chương trình hoặc mã tiến trìnhss -tulnp (cần quyền quản trị để thấy tiến trình của người khác)netstat -ano (cột PID), netstat -b cần quyền quản trịlsof -i -n -P
Mọi kết nối TCP đang cóss -tannetstat -an -p tcpnetstat -an -p tcp
Thống kê tổng hợpss -snetstat -snetstat -s
Lệnh dạng đối tượngkhông cóGet-NetTCPConnection trong PowerShellkhông có

Các chữ cái trong tuỳ chọn của ss dễ nhớ: t là TCP, u là UDP, l là chỉ lấy socket đang nghe, n là in số thay vì tên, p là kèm tiến trình, a là tất cả. Tuỳ chọn n nên dùng thường xuyên: không có nó, lệnh sẽ đổi số cổng thành tên dịch vụ và đổi địa chỉ thành tên miền, vừa chậm vừa dễ nhầm.

Trên Windows, sau khi có PID từ netstat -ano, bạn tra tên chương trình bằng Trình quản lý tác vụ (thêm cột PID) hoặc lệnh tasklist kèm bộ lọc theo PID.

Đọc cột địa chỉ: 0.0.0.0, 127.0.0.1 và dấu sao khác nhau ở đâu

Với socket đang nghe, cột địa chỉ cục bộ cho biết dịch vụ chấp nhận kết nối từ đâu. Dịch vụ nghe ở 0.0.0.0 cùng một cổng, trên một số hệ hiển thị là dấu sao, nghĩa là nghe trên mọi giao diện IPv4: máy khác trong mạng đều có thể kết nối tới, nếu tường lửa cho phép. Với IPv6, dạng tương đương là [::] hoặc ::.

Dịch vụ nghe ở 127.0.0.1 hoặc ::1 chỉ nhận kết nối từ chính máy đó. Đây là nguồn gốc của một tình huống rất hay gặp: lập trình viên chạy máy chủ thử nghiệm, mở trình duyệt trên máy mình thấy chạy, nhưng đồng nghiệp truy cập từ máy khác thì không. Nhìn ss là thấy ngay dịch vụ chỉ nghe ở địa chỉ vòng lặp. Khi đó việc cần sửa là cấu hình địa chỉ nghe của ứng dụng, không phải mạng.

Ngược lại, khi bạn thấy một cơ sở dữ liệu hay bảng quản trị nghe ở 0.0.0.0 trên một máy chủ có địa chỉ công cộng, đó là tín hiệu cần xem lại cấu hình bảo mật: dịch vụ chỉ dùng nội bộ nên nghe ở địa chỉ vòng lặp hoặc địa chỉ mạng riêng, kèm tường lửa. Với socket đã kết nối, cột địa chỉ đầu xa cho biết máy bên kia là ai và cổng nào; phía khách thường dùng cổng tạm có số lớn do hệ điều hành cấp.

Các trạng thái TCP bạn sẽ gặp và ý nghĩa khi chẩn đoán

Kết nối TCP đi qua một chuỗi trạng thái từ lúc mở tới lúc đóng. ss viết các trạng thái bằng chữ in hoa nối gạch ngang, netstat dùng gạch dưới; tên gọi tương ứng nhau.

Trạng tháiĐang ở đâu trong vòng đờiKhi nào đáng chú ý
LISTENSocket đang chờ kết nối đếnThiếu dòng này nghĩa là dịch vụ chưa chạy hoặc nghe sai cổng
SYN-SENTĐã gửi SYN, chờ SYN-ACKNhiều dòng kẹt ở đây: đích không trả lời, tường lửa chặn đường đi
SYN-RECVĐã nhận SYN và gửi SYN-ACK, chờ ACK cuốiRất nhiều dòng cùng lúc trên máy chủ có thể là dấu hiệu bị gửi SYN dồn dập
ESTABLISHEDKết nối đang mở, trao đổi dữ liệuBình thường; đếm số lượng để biết tải
FIN-WAIT-1, FIN-WAIT-2Phía này đã chủ động đóng, chờ bên kiaKẹt lâu ở FIN-WAIT-2 nghĩa là bên kia không đóng phần của nó
CLOSE-WAITBên kia đã đóng, phía này chưa đóngTích tụ nhiều là lỗi ứng dụng phía này quên đóng socket
LAST-ACKPhía này đóng sau, chờ ACK cuốiThường thoáng qua
TIME-WAITPhía chủ động đóng chờ thêm một thời gianNhiều là bình thường trên máy tạo nhiều kết nối ngắn

Tên các trạng thái này đến từ đặc tả TCP gốc và được giữ nguyên đến nay, nên dù bạn đọc giáo trình, đặc tả hay kết quả lệnh, chúng đều khớp nhau.

TIME-WAIT và CLOSE-WAIT: hai trạng thái hay bị hiểu nhầm

TIME-WAIT nằm ở phía đóng trước. Khi một kết nối kết thúc, bên chủ động gửi FIN trước sẽ vào TIME-WAIT sau khi trao đổi xong các gói đóng. Trạng thái này kéo dài khoảng hai lần thời gian sống tối đa của một gói trên mạng, để các gói trễ của kết nối cũ không bị nhận nhầm vào kết nối mới cùng địa chỉ và cổng, và để kịp gửi lại ACK cuối nếu ACK trước bị mất. Trên Linux, thời gian này cố định 60 giây.

Hàng nghìn dòng TIME-WAIT thường không phải lỗi. Một máy chủ web phục vụ nhiều kết nối ngắn, hoặc một ứng dụng gọi API liên tục mà không giữ kết nối, sẽ có rất nhiều socket TIME-WAIT. Chúng chiếm rất ít tài nguyên. Vấn đề chỉ xuất hiện khi phía khách hết cổng tạm để mở kết nối mới tới cùng một đích; cách chữa gốc là giữ và dùng lại kết nối thay vì mở mới liên tục.

CLOSE-WAIT tích tụ là tín hiệu lỗi thật. CLOSE-WAIT nghĩa là bên kia đã nói "xong rồi" nhưng chương trình phía bạn chưa đóng socket. Hệ điều hành không tự đóng hộ, nên số lượng chỉ tăng lên. Nguyên nhân gần như luôn nằm trong mã ứng dụng: quên đóng kết nối ở một nhánh xử lý lỗi, hoặc nhóm kết nối bị rò. Dùng tuỳ chọn hiện tiến trình để biết chương trình nào giữ chúng.

Đừng chỉnh tham số hệ thống trước khi hiểu nguyên nhân. Trên mạng có nhiều lời khuyên chỉnh tham số nhân để "xoá TIME-WAIT". Một số tham số cũ đã bị gỡ khỏi nhân Linux vì gây lỗi với máy đứng sau NAT. Đếm, phân loại theo đích và tìm nguyên nhân trước; chỉnh tham số là bước cuối.

Recv-Q, Send-Q và hàng đợi chấp nhận

ss và netstat trên Linux có hai cột số thường bị lờ đi: Recv-Q và Send-Q. Với socket đã kết nối, Recv-Q là số byte đã tới máy nhưng ứng dụng chưa đọc, Send-Q là số byte ứng dụng đã gửi xuống nhưng bên kia chưa xác nhận. Cả hai thường bằng 0 hoặc dao động nhỏ. Recv-Q đứng cao kéo dài nghĩa là ứng dụng phía bạn xử lý không kịp. Send-Q cao kéo dài nghĩa là bên kia nhận chậm hoặc đường truyền nghẽn.

Với socket đang nghe trên Linux, hai cột này đổi nghĩa: Recv-Q là số kết nối đã bắt tay xong đang chờ ứng dụng nhận vào, Send-Q là kích thước tối đa của hàng đợi đó. Nếu Recv-Q chạm Send-Q, hàng đợi đầy và kết nối mới bắt đầu bị bỏ hoặc phải thử lại. Người dùng sẽ thấy trang thỉnh thoảng treo vài giây rồi mới mở, trong khi máy chủ không báo lỗi gì.

Lệnh ss -s cho bức tranh tổng hợp: tổng số socket, số kết nối TCP theo từng trạng thái. Lệnh netstat -s và tương đương in các bộ đếm của ngăn xếp mạng, như số đoạn TCP phải truyền lại hay số lần hàng đợi chấp nhận bị tràn. Chạy hai lần cách nhau một phút và so hiệu số sẽ có ích hơn đọc giá trị tuyệt đối, vì các bộ đếm này cộng dồn từ lúc máy khởi động.

Đếm và nhóm kết nối để thấy xu hướng

Một danh sách vài nghìn dòng không giúp được gì nếu chỉ cuộn bằng mắt. Cách đọc hữu ích hơn là đếm: bao nhiêu kết nối ở mỗi trạng thái, bao nhiêu kết nối tới từng địa chỉ đầu xa, bao nhiêu kết nối vào từng cổng dịch vụ. ss có bộ lọc theo trạng thái và theo cổng ngay trong câu lệnh, ví dụ chỉ lấy các kết nối đã thiết lập tới cổng 443; trên Linux, bạn có thể chuyển kết quả qua các lệnh xử lý văn bản quen thuộc để đếm và sắp xếp. Trên Windows, lệnh PowerShell trả về đối tượng nên nhóm theo trạng thái hay theo địa chỉ đầu xa chỉ cần một dòng lệnh.

Con số có ý nghĩa khi so sánh theo thời gian. Ví dụ giả định: một máy chủ ứng dụng bình thường giữ khoảng hai trăm kết nối ESTABLISHED tới cơ sở dữ liệu; hôm nay con số lên hai nghìn và vẫn tăng. Kết hợp với số CLOSE-WAIT và tên tiến trình, bạn khoanh được chương trình đang mở kết nối mà không trả lại. Ghi lại các con số này định kỳ, dù chỉ bằng một tác vụ chạy theo lịch, là cách rẻ nhất để có đường cơ sở khi sự cố xảy ra.

Quy trình kiểm "dịch vụ có đang nghe không"

Khi một dịch vụ trên máy của bạn không kết nối được, làm theo thứ tự này trước khi nghi ngờ mạng.

  1. Chạy lệnh liệt kê cổng đang nghe kèm tiến trình, lọc theo số cổng của dịch vụ.
  2. Không thấy dòng nào: dịch vụ chưa chạy, đã dừng vì lỗi, hoặc cấu hình cổng khác. Xem nhật ký của dịch vụ.
  3. Thấy dòng nhưng địa chỉ là 127.0.0.1: dịch vụ chỉ nhận kết nối nội bộ. Sửa địa chỉ nghe nếu cần truy cập từ máy khác.
  4. Thấy nghe đúng ở 0.0.0.0: thử kết nối từ chính máy đó tới địa chỉ mạng riêng của nó, rồi từ máy khác. Lỗi chỉ xảy ra từ máy khác thì kiểm tường lửa trên máy và trên đường.
  5. Thấy cổng đã bị một chương trình khác chiếm: đó là lý do dịch vụ của bạn không khởi động được với lỗi kiểu địa chỉ đã được dùng.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao ss -p không hiện tên chương trình?

Hệ điều hành chỉ cho xem thông tin tiến trình của chính người dùng đang chạy lệnh. Muốn thấy socket của dịch vụ hệ thống, cần chạy với quyền quản trị. Trên Windows, netstat -b cũng yêu cầu mở cửa sổ lệnh với quyền quản trị.

Thấy một cổng lạ đang nghe trên máy, có phải bị cài phần mềm độc hại?

Chưa chắc. Nhiều phần mềm hợp lệ mở cổng cục bộ, ví dụ dịch vụ đồng bộ, máy in, công cụ lập trình. Tra tiến trình giữ cổng, xem đường dẫn tệp chương trình và nhà phát hành. Nếu vẫn nghi ngờ, nhờ người phụ trách bảo mật kiểm tra.

UDP có trạng thái như TCP không?

Không. UDP không có kết nối nên không có bắt tay hay trạng thái đóng mở. ss chỉ hiện socket UDP là đang mở và có thể ghi UNCONN. Muốn biết UDP có nhận được gói, phải xem bộ đếm hoặc bắt gói tin.

netstat và ss cho kết quả khác nhau có sao không?

ss đọc thông tin trực tiếp từ nhân qua giao diện mới nên nhanh và đầy đủ hơn, còn netstat trên Linux đọc các tệp trong /proc. Khác biệt nhỏ về định dạng và thời điểm chụp là bình thường; về nội dung chúng phản ánh cùng một bảng socket.

Có lệnh nào theo dõi kết nối liên tục không?

Có thể chạy lặp ss hoặc netstat theo chu kỳ bằng lệnh watch trên Linux, hoặc netstat kèm số giây trên Windows để in lại định kỳ. Với nhu cầu lâu dài, nên dùng hệ thống giám sát thu thập số liệu thay vì xem bằng mắt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138