curl là lệnh gửi một yêu cầu tới máy chủ qua HTTP và nhiều giao thức khác, rồi in ra những gì nhận về; thêm tuỳ chọn -v, nó kể lại từng bước của cuộc trò chuyện đó. Bạn thấy địa chỉ IP được chọn, lúc kết nối TCP thành công, phiên bản TLS và chứng chỉ máy chủ, các dòng header gửi đi và nhận về. Với tuỳ chọn ghi thời gian, curl còn cho biết mỗi pha mất bao nhiêu mili giây.
Nếu trình duyệt giống một vị khách chỉ kể "trang mở chậm", thì curl giống người ghi biên bản từng phút của cuộc hẹn. Bài này hướng dẫn đọc kết quả curl -v, xem header nhanh, đo thời gian từng pha, ép curl kết nối tới một địa chỉ cụ thể và vài cái bẫy hay gặp. Windows 10 trở đi có sẵn curl.exe, Linux và macOS gần như luôn có curl; tên tuỳ chọn ổn định qua nhiều năm nhưng tính năng như HTTP/3 phụ thuộc cách đóng gói, nên hãy xem phiên bản trên máy bạn bằng curl --version. Chỉ thử trên trang của bạn hoặc trang công cộng ở mức yêu cầu thông thường.
Ba loại dòng trong kết quả curl -v
Kết quả của curl -v dài nhưng có quy ước rất rõ: mỗi dòng bắt đầu bằng một ký hiệu cho biết nó thuộc loại nào. Nắm được quy ước này, bạn đọc nhanh hơn nhiều.
- Dòng bắt đầu bằng dấu sao là thông tin curl tự kể: đang thử địa chỉ nào, đã kết nối chưa, thương lượng TLS ra sao, chứng chỉ của ai, dùng phiên bản HTTP nào.
- Dòng bắt đầu bằng dấu lớn hơn là những gì curl gửi tới máy chủ: dòng yêu cầu như GET / HTTP/1.1 hoặc tương đương ở HTTP/2, rồi các header như Host, User-Agent, Accept.
- Dòng bắt đầu bằng dấu nhỏ hơn là những gì máy chủ gửi về: dòng trạng thái như HTTP/2 200, rồi các header như content-type, cache-control, server, location.
- Phần không có ký hiệu phía sau là thân phản hồi, thường là HTML. Khi chỉ cần xem quá trình, bạn chuyển thân vào nơi bỏ đi bằng tuỳ chọn -o trỏ tới /dev/null trên Linux, macOS hoặc NUL trên Windows.
Toàn bộ phần mô tả quá trình và header được curl in ra luồng lỗi chuẩn, còn thân phản hồi đi ra luồng chuẩn. Vì vậy khi chuyển kết quả sang một lệnh lọc như grep, bạn cần gộp hai luồng lại, nếu không sẽ thấy grep "không tìm được gì" dù màn hình hiển thị đủ.
Ở HTTP/2 và HTTP/3, header không thật sự truyền dưới dạng chữ mà được mã hoá nhị phân và nén. curl dịch chúng về dạng dòng chữ cho bạn đọc, và tên header luôn viết thường theo quy định của các phiên bản này.
Đọc phần kết nối: địa chỉ, TCP và TLS
Mấy dòng đầu cho biết curl lấy được những địa chỉ nào sau khi phân giải tên và đang thử địa chỉ nào trước. Nếu tên có cả IPv4 lẫn IPv6, curl có thể thử song song và chọn bên kết nối được trước, cơ chế thường gọi là Happy Eyeballs. Dòng kiểu Connected to kèm địa chỉ và cổng nghĩa là bắt tay ba bước của TCP đã xong. Nếu dừng lâu ở dòng Trying rồi báo hết thời gian, gói SYN không được trả lời: máy chủ không nghe cổng đó, tường lửa chặn, hoặc địa chỉ sai.
Với HTTPS, tiếp theo là các dòng về TLS: phiên bản giao thức được chọn, bộ mã hoá, giao thức ứng dụng được thương lượng qua phần mở rộng ALPN (h2 cho HTTP/2, http/1.1 cho bản cũ), rồi thông tin chứng chỉ máy chủ gồm chủ thể, tên thay thế, ngày hiệu lực, đơn vị cấp và kết quả kiểm chứng. Dòng báo kiểm chứng thành công nghĩa là chuỗi chứng chỉ dẫn được về một gốc tin cậy trong kho của máy bạn và tên miền khớp.
Mức chi tiết của phần TLS khác nhau tuỳ thư viện mã hoá mà curl được biên dịch kèm, nên đừng ngạc nhiên khi máy Windows và máy Linux in khác nhau. Nếu kiểm chứng thất bại, curl dừng và báo lỗi. Tuỳ chọn -k bỏ qua kiểm chứng, tiện khi thử máy chủ nội bộ dùng chứng chỉ tự ký, nhưng đừng để nó lọt vào kịch bản chạy thật: nó che mất đúng loại lỗi mà người dùng của bạn sẽ gặp.
Đo thời gian từng pha bằng tuỳ chọn -w
Tuỳ chọn -w cho phép in các biến thời gian sau khi yêu cầu hoàn tất. Một dạng hay dùng: thêm -s -o trỏ tới nơi bỏ đi và -w với chuỗi định dạng chứa các biến dưới đây. Mọi mốc đều tính từ lúc bắt đầu yêu cầu, tức là cộng dồn chứ không phải thời gian riêng của từng pha.
| Biến | Mốc đo | Ví dụ giả định | Thời gian riêng của pha |
|---|---|---|---|
| time_namelookup | Phân giải tên xong | 0,012 s | DNS: 12 ms |
| time_connect | Bắt tay TCP xong | 0,045 s | TCP: 33 ms, xấp xỉ một vòng khứ hồi |
| time_appconnect | Bắt tay TLS xong | 0,110 s | TLS: 65 ms |
| time_starttransfer | Nhận byte đầu tiên của phản hồi | 0,690 s | Chờ máy chủ xử lý: khoảng 580 ms |
| time_total | Nhận xong toàn bộ | 0,720 s | Truyền thân: 30 ms |
Muốn có thời gian riêng của từng pha, lấy mốc sau trừ mốc trước như cột cuối. Trong ví dụ giả định trên, mạng không có vấn đề gì: DNS, TCP và TLS cộng lại khoảng 110 ms. Phần lớn thời gian nằm giữa lúc gửi yêu cầu và lúc nhận byte đầu tiên, tức là máy chủ đang tạo trang. Người quản trị nên nhìn vào ứng dụng và cơ sở dữ liệu, không phải đường truyền.
Ngược lại, nếu time_connect đã chiếm vài trăm mili giây, vấn đề nằm ở đường đi hoặc khoảng cách. Nếu time_namelookup lâu, DNS chậm. Chạy lệnh vài lần liên tiếp và nhìn xu hướng thay vì tin vào một lần đo, vì lần đầu thường chịu thêm chi phí phân giải tên chưa có trong bộ nhớ đệm.
Các tuỳ chọn hay dùng khi chẩn đoán
-I và -i. -I gửi yêu cầu HEAD, chỉ lấy header. Nhanh, nhưng một số máy chủ xử lý HEAD khác GET, ví dụ trả mã khác hoặc thiếu vài header. Khi nghi ngờ, dùng -i với yêu cầu GET thường để in cả header lẫn thân.
--resolve. Ép curl dùng một địa chỉ IP cho một cặp tên miền và cổng mà không đổi DNS, ví dụ giả định ánh xạ tên của bạn ở cổng 443 sang 198.51.100.20. Hữu ích để thử máy chủ mới trước khi đổi bản ghi, hoặc để gọi thẳng máy chủ gốc đằng sau một mạng phân phối nội dung. Nhớ rằng kết quả lúc đó không phải thứ người dùng thật nhận được.
-H. Thêm hoặc thay một header, ví dụ Accept-Encoding: gzip để xem máy chủ có nén không. curl mặc định không xin nén; dùng --compressed để vừa xin vừa tự giải nén.
--http1.1, --http2, --http3. Ép phiên bản HTTP để so hành vi. Tuỳ chọn HTTP/3 chỉ chạy nếu bản curl của bạn được biên dịch kèm hỗ trợ QUIC; dòng Features trong curl --version sẽ cho biết.
-L. Đi theo chuyển hướng. Khi chẩn đoán, chạy một lần không có -L để thấy rõ mã trạng thái và header Location của từng bước trước khi để curl tự đi.
--trace-time và --trace-ascii. Gắn dấu thời gian vào từng dòng hoặc ghi toàn bộ dữ liệu trao đổi ra tệp, dùng khi cần đối chiếu với nhật ký máy chủ hoặc với gói tin bắt được.
Bẫy trên Windows và những thông tin không nên dán ra ngoài
Trên Windows PowerShell bản cũ, gõ curl không chạy curl mà chạy lệnh Invoke-WebRequest, vì có một tên gọi tắt trùng. Kết quả là các tuỳ chọn như -v hay -I báo lỗi khó hiểu. Gõ rõ curl.exe để gọi đúng chương trình. Ở Command Prompt và PowerShell bản mới hơn, vấn đề này thường không còn, nhưng gõ curl.exe vẫn là thói quen an toàn. Dấu nháy trong chuỗi định dạng của -w cũng xử lý khác nhau giữa PowerShell, Command Prompt và shell trên Linux, nên nếu biến không hiện ra, kiểm cách đặt dấu nháy trước.
Kết quả curl -v rất hay được dán vào nhóm chat để nhờ người khác xem. Trước khi dán, kiểm kỹ: header Authorization, Cookie, Set-Cookie và các tham số trong đường dẫn có thể chứa khoá truy cập, mã phiên đăng nhập hoặc thông tin cá nhân. Ai có những chuỗi đó có thể đăng nhập thay bạn. Hãy xoá hoặc thay bằng chuỗi giả trước khi chia sẻ.
Cuối cùng, curl gửi đúng những gì bạn bảo, không hơn. Trang web phản hồi khác trình duyệt là chuyện thường: không có cookie, không chạy JavaScript, User-Agent khác. Khi so sánh với trình duyệt, công cụ dành cho nhà phát triển trong trình duyệt có chức năng sao chép một yêu cầu dưới dạng lệnh curl, giúp bạn tái hiện gần đúng yêu cầu thật.
Quy trình gọn khi một trang web "chậm"
Kết hợp các phần trên thành một quy trình bạn có thể làm trong vài phút với trang của mình.
- Chạy curl kèm -s -o trỏ tới nơi bỏ đi và -w in năm biến thời gian, lặp lại năm lần, ghi lại các con số.
- Tính thời gian riêng của từng pha. Xác định pha chiếm nhiều nhất.
- Nếu là pha chờ byte đầu tiên, thử cùng lệnh với một đường dẫn tĩnh nhỏ như tệp robots.txt. Tệp tĩnh nhanh mà trang động chậm thì nút thắt ở ứng dụng.
- Nếu là pha kết nối hoặc TLS, thử từ một mạng khác và chạy traceroute để xem đường đi.
- Nếu trang đứng sau mạng phân phối nội dung, dùng --resolve gọi thẳng máy chủ gốc để biết chậm ở lớp trung gian hay ở gốc, nhớ nói rõ khi báo cáo là đang đo đường nào.
- Đọc các header bộ nhớ đệm trong phản hồi để biết trang có được lưu đệm ở lớp trung gian hay lần nào cũng phải hỏi về máy chủ gốc.
Câu hỏi thường gặp
curl -v và curl --trace khác nhau thế nào?
curl -v in mô tả quá trình và header ở dạng dễ đọc. --trace và --trace-ascii ghi toàn bộ dữ liệu trao đổi, kể cả thân yêu cầu và phản hồi, ra một tệp. Dùng -v cho chẩn đoán thường ngày, trace khi cần đối chiếu từng byte.
Vì sao curl báo lỗi chứng chỉ trong khi trình duyệt mở bình thường?
Trình duyệt có thể tự tải chứng chỉ trung gian còn thiếu hoặc dùng kho chứng chỉ khác với kho mà curl dùng. Lỗi này thường do máy chủ không gửi đủ chuỗi chứng chỉ, và các ứng dụng không phải trình duyệt sẽ gặp đúng lỗi đó.
time_connect lớn hơn time_namelookup rất nhiều có phải mạng kém?
Không hẳn. Hiệu của hai mốc này xấp xỉ một vòng khứ hồi tới máy chủ, nên máy chủ ở xa thì con số tự nhiên lớn. Chỉ đáng lo khi nó lớn bất thường so với lần đo trước hoặc so với ping tới cùng địa chỉ.
curl có thay thế được công cụ kiểm tra tốc độ trang không?
curl đo một yêu cầu duy nhất, không tải ảnh, kiểu dáng hay mã JavaScript như trình duyệt. Nó rất tốt để đo phía máy chủ và đường truyền, nhưng không phản ánh thời gian hiển thị trang mà người dùng cảm nhận.
Làm sao xem curl đang dùng HTTP/2 hay HTTP/1.1?
Trong kết quả -v, dòng trạng thái phản hồi ghi rõ phiên bản, và phần TLS cho biết giao thức ALPN được chọn. Biến http_version trong tuỳ chọn -w cũng in ra phiên bản đã dùng.
Có nên dùng curl để gửi thật nhiều yêu cầu kiểm thử tải?
Không nên với hệ thống không thuộc quyền bạn. Ngay cả với hệ thống của mình, kiểm thử tải cần công cụ chuyên dụng, kế hoạch rõ ràng và thông báo cho người vận hành, để không làm gián đoạn người dùng thật.