Ping là lệnh gửi một gói tin nhỏ tới một máy và chờ máy đó gửi lại, giống như gõ cửa rồi đếm xem bao lâu thì có người đáp. Mỗi dòng kết quả cho bạn ba thông tin: có trả lời hay không, trả lời mất bao nhiêu mili giây, và gói trả lời còn lại bao nhiêu "bước nhảy" trong trường TTL. Phần tổng kết cuối cùng cho biết tỉ lệ mất gói và độ dao động.
Bài này đi qua từng con số, giải thích giao thức ICMP đứng phía sau, các thông báo lỗi hay gặp trên Windows, Linux và macOS, và những trường hợp ping cho kết quả dễ gây hiểu lầm. Tên tuỳ chọn có thể khác giữa các bản hệ điều hành, nên trước khi dùng bạn nên xem trợ giúp của lệnh trên chính máy mình. Chỉ ping tới máy của bạn, máy chủ công cộng phổ biến hoặc hệ thống bạn được phép kiểm tra.
Ping gửi đi cái gì: ICMP Echo Request và Echo Reply
Ping không dùng TCP hay UDP mà dùng ICMP, một giao thức nằm cùng tầng với IP, sinh ra để các thiết bị báo cho nhau tình trạng của đường đi. Khi bạn gõ ping kèm một địa chỉ, máy bạn gửi gói ICMP loại 8 (Echo Request), bên trong có một mã định danh, một số thứ tự và một đoạn dữ liệu đệm. Máy đích nếu cho phép sẽ gửi lại gói ICMP loại 0 (Echo Reply) chép nguyên mã định danh, số thứ tự và dữ liệu đó.
Nhờ số thứ tự, máy bạn ghép được từng câu trả lời với câu hỏi tương ứng và tính thời gian khứ hồi, thường gọi là RTT. Thời gian này gồm cả đường đi lẫn đường về, cộng thời gian máy đích xử lý. Vì vậy một con số 40 ms không có nghĩa là gói đi mất 20 ms một chiều: đường về có thể đi một lối khác hẳn đường đi.
Kích thước mặc định khác nhau theo hệ điều hành. Trên Windows, phần dữ liệu là 32 byte và lệnh gửi 4 gói rồi dừng. Trên Linux và macOS, phần dữ liệu là 56 byte, cộng 8 byte phần đầu ICMP thành 64 byte, và lệnh chạy liên tục tới khi bạn bấm Ctrl+C. Đây là lý do bạn thấy Windows ghi bytes=32 còn Linux ghi 64 bytes from: hai bên đếm khác nhau chứ không phải gửi khác hẳn nhau.
Đọc một dòng kết quả trên từng hệ điều hành
Bảng dưới đặt cạnh nhau một dòng trả lời thành công trên Windows và trên Linux (ví dụ giả định, địa chỉ lấy từ dải dành cho tài liệu). macOS hiển thị gần giống Linux.
| Thành phần | Windows | Linux / macOS | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| Địa chỉ trả lời | Reply from 203.0.113.10 | 64 bytes from 203.0.113.10 | Máy nào đã gửi gói trả lời |
| Kích thước | bytes=32 | 64 bytes | Windows đếm phần dữ liệu, Linux đếm cả phần đầu ICMP |
| Số thứ tự | không hiện | icmp_seq=3 | Thấy số nhảy cóc là có gói bị mất giữa chừng |
| Thời gian | time=18ms | time=18.4 ms | Thời gian khứ hồi của riêng gói đó |
| TTL | TTL=117 | ttl=117 | Số bước nhảy còn lại khi gói trả lời tới máy bạn |
Một chi tiết hay bị bỏ qua: dòng trả lời không nhất thiết đến từ máy đích. Nếu dòng ghi Reply from một địa chỉ khác kèm thông báo lỗi, đó là bộ định tuyến dọc đường đang báo không chuyển tiếp được. Trên Windows, trường hợp này vẫn bị tính là "nhận được" trong phần tổng kết, nên bạn phải đọc cả nội dung từng dòng chứ không chỉ nhìn con số Received ở cuối.
Trên Linux, số icmp_seq là cách nhanh nhất để thấy mất gói theo thời gian thực: thấy dãy 1, 2, 3 rồi nhảy sang 7 nghĩa là ba gói 4, 5, 6 không có trả lời trong thời gian chờ.
TTL nói gì và đoán số chặng từ TTL
TTL, viết đầy đủ là Time To Live, là một trường 8 bit trong phần đầu IPv4. Tên gọi có chữ "thời gian" nhưng thực tế mỗi bộ định tuyến chuyển tiếp gói thì trừ trường này đi 1; khi nó về 0, gói bị huỷ và bộ định tuyến gửi lại thông báo ICMP Time Exceeded. Cơ chế này ngăn một gói đi vòng mãi khi bảng định tuyến bị lỗi tạo vòng lặp. Trong IPv6, trường tương đương được đặt tên đúng bản chất hơn là Hop Limit.
Mỗi hệ điều hành đặt TTL ban đầu theo một giá trị quen thuộc: phần lớn bản Linux và macOS dùng 64, Windows dùng 128, nhiều thiết bị mạng dùng 255. Giá trị bạn thấy trong kết quả ping là TTL còn lại khi gói trả lời về tới máy bạn. Thấy TTL=117, bạn có thể đoán máy đích khởi đầu với 128 và gói trả lời đã qua khoảng 11 chặng. Thấy TTL=55, nhiều khả năng xuất phát từ 64 và qua 9 chặng.
Phép đoán này chỉ để tham khảo. Quản trị viên có thể đổi TTL mặc định, thiết bị cân bằng tải hoặc tường lửa đứng trước có thể tự trả lời thay máy chủ, và chặng đường về không trùng chặng đường đi. Dùng TTL để đoán hệ điều hành của một máy cũng là phép đoán thô. Điều đáng tin hơn là sự thay đổi: nếu TTL từ cùng một đích đột ngột đổi giữa hai lần đo, đường về đã đổi lối, thường đi kèm thay đổi thời gian phản hồi.
Các thông báo lỗi hay gặp và nguyên nhân thường đứng sau
Request timed out (Windows) hoặc không có dòng nào (Linux). Hết thời gian chờ mà không có trả lời. Nguyên nhân có thể là máy đích tắt, tường lửa chặn ICMP, gói đi được nhưng đường về hỏng, hoặc mất gói trên đường. Riêng thông báo này không đủ để kết luận máy đích đã chết: nhiều máy chủ và cả Windows Firewall ở cấu hình phổ biến chặn Echo Request từ bên ngoài.
Destination host unreachable. Thường xuất hiện khi máy bạn hoặc bộ định tuyến cuối không tìm được địa chỉ phần cứng của máy đích trong cùng mạng nội bộ, tức là truy vấn ARP không ai trả lời. Đọc kỹ dòng Reply from: nếu địa chỉ đó là chính máy bạn, vấn đề nằm ngay mạng cục bộ; nếu là địa chỉ một bộ định tuyến, vấn đề ở phía xa hơn.
Destination net unreachable. Một bộ định tuyến không có tuyến đường nào tới mạng chứa địa chỉ đích. Hay gặp khi gõ sai địa chỉ hoặc khi bảng định tuyến thiếu một tuyến.
TTL expired in transit hoặc Time to live exceeded. Gói bị huỷ giữa đường vì TTL về 0. Nếu xảy ra với một đích bình thường, rất có thể đang có vòng lặp định tuyến: gói chạy qua lại giữa hai thiết bị tới khi hết TTL.
General failure (Windows) hoặc Network is unreachable (Linux). Lỗi ngay trên máy bạn: card mạng bị tắt, chưa có địa chỉ IP, không có cổng mặc định, hoặc phần mềm bảo mật cục bộ chặn. Lúc này chưa cần nhìn ra ngoài mạng.
Ping request could not find host hoặc Name or service not known. Lệnh chưa gửi gói nào vì không phân giải được tên miền thành địa chỉ IP. Đây là lỗi DNS, không phải lỗi đường truyền. Thử ping thẳng bằng địa chỉ IP để tách hai vấn đề.
Phần tổng kết: mất gói, min, avg, max và độ dao động
Khi lệnh dừng, bạn nhận một bảng tổng kết. Trên Windows có số gói gửi, nhận, mất kèm phần trăm, rồi thời gian nhỏ nhất, lớn nhất và trung bình. Trên Linux có thêm mdev, đo độ lệch của thời gian phản hồi quanh giá trị trung bình; macOS ghi là stddev. Con số này gần với khái niệm jitter mà người làm thoại và video hay nhắc, dù cách tính không hoàn toàn giống định nghĩa trong các giao thức thời gian thực.
Cách đọc hữu ích là nhìn ba con số cùng lúc. Ví dụ giả định: min 12 ms, avg 14 ms, max 19 ms, mdev 1,5 ms là một đường truyền ổn định. Cũng trung bình 14 ms nhưng max 220 ms và mdev 30 ms nghĩa là phần lớn thời gian ổn, thỉnh thoảng có đợt nghẽn, rất hay gặp khi đường truyền đang bị một thiết bị khác tải nặng. Trung bình đẹp không bảo đảm trải nghiệm đẹp.
Về mất gói, 4 gói của Windows quá ít để kết luận. Mất 1 trên 4 là 25 phần trăm nghe rất đáng sợ nhưng có thể chỉ là một gói xui. Muốn đo nghiêm túc, bạn cho ping chạy vài trăm gói: trên Windows dùng tuỳ chọn -n 200 hoặc -t để chạy liên tục, trên Linux dùng -c 200. Mất dưới 1 phần trăm trên đường Internet thường khó nhận ra khi lướt web nhưng đã đủ làm cuộc gọi video giật nếu mất dồn thành từng cụm.
Dùng ping để dò MTU của đường truyền
Một cách dùng ping ít người biết là tìm kích thước gói lớn nhất đi lọt mà không bị chia nhỏ. Cách làm dựa trên cờ Don't Fragment trong phần đầu IPv4: bật cờ này, gói nào quá cỡ một chặng sẽ bị huỷ và thiết bị đó báo lỗi về.
- Trên Windows, gõ ping kèm -f -l 1472 và địa chỉ đích; trên Linux dùng -M do -s 1472; trên macOS dùng -D -s 1472. Kiểm lại tên tuỳ chọn trên bản hệ điều hành của bạn.
- Con số 1472 là vì 1472 byte dữ liệu cộng 8 byte phần đầu ICMP và 20 byte phần đầu IPv4 vừa đúng 1500 byte, MTU chuẩn của Ethernet.
- Nếu nhận thông báo kiểu Packet needs to be fragmented but DF set hoặc message too long, giảm kích thước dần, ví dụ xuống 1452, 1442, cho tới khi trả lời bình thường.
- Kích thước lớn nhất đi lọt cộng thêm 28 là MTU thực của đường đi. Ví dụ giả định: lọt ở 1464 thì MTU là 1492, con số quen thuộc của các đường truyền dùng PPPoE vì giao thức này chiếm 8 byte.
- Nếu không có trả lời nào và cũng không có thông báo lỗi, có thể một thiết bị dọc đường chặn luôn thông báo ICMP về kích thước. Đây chính là nguyên nhân của hiện tượng "trang web mở được trang nhỏ nhưng treo ở trang lớn".
Thí nghiệm này chỉ gửi vài chục gói nhỏ tới một đích, an toàn khi làm trên đường truyền của bạn. Không dùng ping kích thước lớn với tốc độ dồn dập vào hệ thống của người khác: đó là hành vi gây quá tải và có thể vi phạm pháp luật.
Khi kết quả ping dễ gây hiểu lầm
Ping được không có nghĩa dịch vụ chạy. Máy chủ trả lời ICMP nhưng phần mềm web, thư hay cơ sở dữ liệu trên đó có thể đã dừng. Ping kiểm tra tầng mạng, không kiểm tra ứng dụng; muốn biết dịch vụ có sống, bạn phải thử kết nối tới đúng cổng của nó.
Không ping được không có nghĩa máy chết. Chặn ICMP là cấu hình phổ biến. Một trang web có thể mở bình thường trong khi ping tới nó toàn hết thời gian chờ.
Ping thấp không có nghĩa tải nhanh. Thời gian phản hồi đo độ trễ, không đo băng thông. Đường truyền độ trễ thấp vẫn có thể tải tệp chậm nếu băng thông hẹp hoặc đang bị chia cho nhiều thiết bị.
Ping tới bộ định tuyến chậm hơn ping đi xa. Thiết bị mạng ưu tiên chuyển tiếp gói của người khác hơn là tự trả lời ICMP gửi cho chính nó. Thấy cổng mặc định trả lời 8 ms trong khi máy chủ ở xa trả lời 5 ms không phải là bất thường.
Ping qua Wi-Fi dao động hơn qua dây. Sóng vô tuyến phải chia lượt phát và chịu nhiễu, nên độ dao động lớn hơn là bình thường. Muốn so đường truyền Internet, hãy cắm dây để loại bớt một biến số.
Câu hỏi thường gặp
Ping bao nhiêu mili giây là tốt?
Không có ngưỡng chung vì phụ thuộc khoảng cách. Tới máy chủ trong nước, vài mili giây đến vài chục mili giây là thường gặp; sang châu Âu hay Bắc Mỹ, hơn một trăm mili giây là do quãng đường cáp dài. Quan trọng hơn con số tuyệt đối là độ ổn định và tỉ lệ mất gói.
Vì sao ping tới một trang web lớn ra địa chỉ khác nhau mỗi lần?
Các dịch vụ lớn trả về nhiều địa chỉ hoặc dùng anycast và mạng phân phối nội dung, nên mỗi lần phân giải tên miền bạn có thể nhận một địa chỉ khác ở gần mình hơn. Đó là thiết kế, không phải lỗi.
Ping IPv6 dùng lệnh gì?
Trên Windows, ping tự chọn IPv6 nếu tên miền có bản ghi AAAA và máy có IPv6; có thể ép bằng tuỳ chọn -6. Trên Linux có thể dùng ping kèm -6 hoặc lệnh ping6 ở bản cũ. Hãy kiểm trợ giúp trên máy bạn vì tên lệnh khác nhau theo phiên bản.
Có nên tắt trả lời ping trên máy chủ để an toàn hơn?
Chặn ICMP Echo giảm một chút khả năng bị dò quét nhưng gây khó cho chẩn đoán. Nhiều quản trị viên chọn cho phép Echo có giới hạn tốc độ. Tuyệt đối không chặn toàn bộ ICMP vì các thông báo như Fragmentation Needed cần cho việc dò MTU.
Vì sao ping tới chính máy mình bằng 127.0.0.1 vẫn chạy khi rút dây mạng?
Địa chỉ 127.0.0.1 là giao diện vòng lặp nằm hoàn toàn trong hệ điều hành, gói không đi ra card mạng. Ping địa chỉ này chỉ chứng minh ngăn xếp TCP/IP trên máy hoạt động, không nói gì về đường truyền.
Ping liên tục cả ngày có làm chậm mạng không?
Một gói nhỏ mỗi giây chiếm băng thông không đáng kể, nên theo dõi đường truyền của chính bạn theo cách này là ổn. Chỉ nên tránh gửi tốc độ cao hoặc gói lớn tới hệ thống không thuộc quyền quản lý của bạn.