GiaoThuc.comGiao Thức
Email và giao thức nhắn tin

IMAP và POP3 khác nhau thế nào: vì sao thư đồng bộ giữa điện thoại và máy tính

POP3 tải thư về rồi thường xoá trên máy chủ, IMAP giữ thư và trạng thái trên máy chủ để nhiều thiết bị cùng thấy. Đọc lệnh mẫu, cờ, UID, IDLE và JMAP.

Young office worker in Hai Phong sitting at a cafe table with a phone and a laptop side by side, both screens dark, hand reaching for a coffee cup, morning street light

POP3 và IMAP đều là giao thức để ứng dụng lấy thư từ hộp thư trên máy chủ về, nhưng POP3 coi máy chủ như hộp thư trước cửa — lấy thư vào nhà rồi hộp trống — còn IMAP coi máy chủ như tủ hồ sơ chung, mọi thiết bị cùng mở một tủ và thấy cùng một trạng thái. Vì thế thư đã đọc trên điện thoại hiện là đã đọc trên máy tính khi dùng IMAP, còn với POP3 thì không.

Bài này giải thích hai giao thức ở mức lệnh và trạng thái: một phiên POP3 gồm những gì, IMAP lưu thư mục và cờ ra sao, vì sao ứng dụng biết có thư mới gần như tức thì, và JMAP — lựa chọn mới hơn — khác hai giao thức cũ ở điểm nào.

Hai triết lý: tải về máy và làm việc trên máy chủ

POP3 (Post Office Protocol phiên bản 3, RFC 1939) ra đời khi máy tính cá nhân chỉ thỉnh thoảng mới quay số lên mạng. Người dùng kết nối, tải hết thư mới về ổ cứng, ngắt kết nối rồi đọc khi không có mạng. Máy chủ chỉ là chỗ giữ tạm. Mặc định thư tải về xong bị xoá khỏi máy chủ, giải phóng dung lượng vốn đắt đỏ thời đó.

IMAP (Internet Message Access Protocol) đi theo hướng ngược lại: thư sống trên máy chủ, ứng dụng chỉ là cửa sổ nhìn vào. Thư mục, trạng thái đã đọc, gắn cờ, thư đã trả lời đều lưu trên máy chủ. Ứng dụng có thể chỉ tải phần đầu thư để hiện danh sách, tải thân thư khi bạn mở, và bỏ qua tệp đính kèm lớn cho tới khi bạn bấm vào. Phiên bản phổ biến lâu nay là IMAP4rev1 (RFC 3501); năm 2021 IMAP4rev2 được công bố ở RFC 9051, gom nhiều phần mở rộng thành mặc định.

Khi mỗi người có điện thoại, máy tính bảng, máy tính ở cơ quan và ở nhà, triết lý của IMAP thắng gần như tuyệt đối. POP3 vẫn còn được hỗ trợ ở nhiều nhà cung cấp, hợp với vài trường hợp như lưu trữ thư lâu dài trên một máy duy nhất, nhưng không còn là cách mặc định.

Hình ảnh đời thường dễ nhớ: POP3 là bưu tá đưa thư tận tay, thư thuộc về người cầm; IMAP là thư viện, sách nằm trên kệ, ai vào cũng thấy cùng một kệ và cùng một tấm thẻ mượn.

Một phiên POP3 đọc từng dòng

POP3 có rất ít lệnh. Một phiên giả định, máy chủ trả lời bằng +OK khi thành công và -ERR khi lỗi:

  • S: +OK POP3 sẵn sàng — sau khi kết nối, thường qua cổng 995 có mã hoá.
  • C: USER minh rồi C: PASS ... — đăng nhập. Đây là trạng thái xác thực (AUTHORIZATION).
  • C: STAT → S: +OK 3 48210 — có 3 thư, tổng dung lượng 48.210 byte (số giả định). Phiên đang ở trạng thái giao dịch (TRANSACTION).
  • C: UIDL — liệt kê mã định danh duy nhất của từng thư. Ứng dụng dùng mã này để nhớ thư nào đã tải, khi bật tuỳ chọn giữ bản sao trên máy chủ.
  • C: RETR 1 — tải nguyên văn thư số 1, kết thúc bằng dòng chỉ có dấu chấm, giống SMTP.
  • C: DELE 1 — đánh dấu xoá thư số 1. Thư chưa bị xoá ngay.
  • C: QUIT — phiên chuyển sang trạng thái cập nhật (UPDATE), lúc này máy chủ mới thật sự xoá các thư đã đánh dấu.

Chi tiết xoá khi QUIT có hệ quả thực tế: nếu kết nối đứt giữa chừng trước khi gửi QUIT, các thư đánh dấu xoá vẫn còn trên máy chủ và lần sau sẽ được tải lại. Nhờ đó POP3 hiếm khi làm mất thư khi mạng chập chờn, đổi lại có thể tải trùng.

POP3 không có thư mục, không có cờ đã đọc lưu trên máy chủ. Mọi việc sắp xếp diễn ra trên máy người dùng, nên hai thiết bị cùng dùng POP3 cho một hộp thư sẽ mỗi máy một trạng thái, thậm chí máy này tải và xoá mất trước khi máy kia kịp thấy.

IMAP lưu những gì trên máy chủ

Sức mạnh của IMAP nằm ở chỗ máy chủ giữ cả thư lẫn trạng thái. Các khái niệm chính:

Khái niệmÝ nghĩaHệ quả cho người dùng
Hộp thư (mailbox)Mỗi thư mục là một hộp thư: Hộp thư đến, Đã gửi, Nháp, Lưu trữ, thư mục tự tạoTạo thư mục trên điện thoại thì máy tính cũng thấy
Cờ hệ thống\Seen đã đọc, \Answered đã trả lời, \Flagged gắn sao, \Draft nháp, \Deleted đánh dấu xoáĐọc ở một nơi, mọi nơi đều thấy đã đọc
UID và UIDVALIDITYMỗi thư trong một hộp thư có số UID tăng dần, kèm một giá trị UIDVALIDITY cho cả hộp thưỨng dụng nhớ đã đồng bộ tới UID nào; nếu UIDVALIDITY đổi, nó biết phải tải lại danh sách
Cấu trúc thưMáy chủ phân tích sẵn các phần MIME của thưỨng dụng tải riêng phần chữ, để tệp đính kèm lại
Tìm kiếm phía máy chủLệnh SEARCH để máy chủ lọc theo người gửi, ngày, tiêu đềTìm thư cũ mà không cần tải cả hộp thư về máy

Lưu ý về xoá thư trong IMAP: lệnh xoá trước hết chỉ gắn cờ \Deleted; thư biến mất thật khi có lệnh EXPUNGE. Nhiều ứng dụng hiện đại thay vào đó chuyển thư sang thư mục Thùng rác, và chính máy chủ hoặc ứng dụng dọn thùng rác định kỳ. Vì vậy cùng một thao tác "xoá" có thể cho kết quả khác nhau tuỳ ứng dụng.

Một đoạn phiên IMAP mẫu và ý nghĩa thẻ lệnh

Mỗi lệnh IMAP mở đầu bằng một thẻ do máy khách tự đặt, để máy chủ trả lời đúng lệnh nào, kể cả khi nhiều lệnh chạy chồng nhau. Đoạn phiên giả định:

  1. C: a1 LOGIN minh ... → S: a1 OK — đăng nhập; thực tế ứng dụng thường dùng cơ chế xác thực khác an toàn hơn, nhưng ý tưởng giống nhau.
  2. C: a2 SELECT INBOX → máy chủ trả về số thư (EXISTS), UIDVALIDITY, UID dự kiến cho thư tiếp theo, rồi a2 OK.
  3. C: a3 UID FETCH 1200:* (FLAGS ENVELOPE) — lấy cờ và thông tin tóm tắt (người gửi, tiêu đề, ngày) của mọi thư từ UID 1200 trở đi, đủ để hiện danh sách.
  4. C: a4 UID FETCH 1207 (BODY.PEEK[TEXT]) — tải phần thân thư 1207; chữ PEEK báo đừng tự gắn cờ đã đọc.
  5. C: a5 UID STORE 1207 +FLAGS (\Seen) — chủ động đánh dấu đã đọc sau khi người dùng mở thư.
  6. C: a6 IDLE — báo máy chủ "giữ kết nối, có gì mới thì báo". Máy chủ trả + idling rồi im lặng, khi có thư mới thì đẩy dòng * 1208 EXISTS.

Lệnh IDLE (RFC 2177) là lý do ứng dụng thư trên máy tính hiện thư mới gần như tức thì: kết nối luôn mở, máy chủ báo ngay khi có thay đổi. Trên điện thoại, giữ một kết nối IMAP mở liên tục tốn pin, nên nhiều hệ thống dùng thêm thông báo đẩy của hệ điều hành để đánh thức ứng dụng, cơ chế được nói ở bài riêng trong danh mục.

Các phần mở rộng như CONDSTORE và QRESYNC (RFC 7162) cho phép ứng dụng hỏi "từ lần trước tới giờ có gì thay đổi" thay vì tải lại cờ của cả hộp thư, giúp đồng bộ nhanh với hộp thư hàng chục nghìn thư.

JMAP: thế hệ mới cho việc truy cập hộp thư

IMAP rất mạnh nhưng đã nhiều tuổi: giao thức chữ có cú pháp riêng khó phân tích, phải giữ kết nối lâu, và đồng bộ hiệu quả đòi hỏi hàng loạt phần mở rộng mà không phải máy chủ nào cũng có. Việc gửi thư lại phải đi đường SMTP riêng, cấu hình riêng. Những điểm này đặc biệt bất tiện trên điện thoại với mạng di động chập chờn.

JMAP (JSON Meta Application Protocol) được IETF chuẩn hoá năm 2019, phần lõi ở RFC 8620 và phần thư điện tử ở RFC 8621. JMAP chạy trên HTTPS, dữ liệu dạng JSON, một yêu cầu có thể gộp nhiều thao tác. Thay vì giữ kết nối, máy khách hỏi "trạng thái đã đổi kể từ mốc X chưa" và chỉ nhận phần khác biệt. Gửi thư cũng là một thao tác trong cùng giao thức, không cần cấu hình SMTP riêng phía người dùng.

Đến nay JMAP chưa phổ biến bằng IMAP; phần lớn ứng dụng và nhà cung cấp vẫn dùng IMAP làm chuẩn chung. Nhưng nó cho thấy hướng đi: dùng lại hạ tầng web sẵn có thay vì một giao thức chữ riêng. Đây cũng là xu hướng chung của nhiều giao thức đời mới, như Matrix trong nhắn tin dùng HTTP và JSON cho phía máy khách.

Ngoài các chuẩn mở, một số hệ thống thư doanh nghiệp còn có giao thức riêng của hãng để đồng bộ thư, lịch và danh bạ cùng lúc. Chúng hoạt động tốt trong hệ sinh thái của hãng, nhưng khi cần liên thông với ứng dụng bất kỳ, IMAP vẫn là mẫu số chung.

Khi nào POP3 vẫn hợp lý và những lưu ý khi dùng

Lưu trữ lâu dài trên một máy. Một số người muốn mọi thư nằm trên ổ cứng của mình, máy chủ chỉ giữ vài ngày. POP3 làm việc này đơn giản. Đổi lại, mất máy là mất thư nếu không sao lưu, và hộp thư không còn đồng bộ với điện thoại.

Gom thư từ hộp thư cũ. Nhiều dịch vụ thư cho phép kéo thư từ một hộp thư khác về bằng POP3 theo định kỳ. Đây là ứng dụng hợp lý: một máy chủ đọc hộp thư kia như một máy khách.

Dung lượng hộp thư hạn chế. Với IMAP, mọi thư chiếm chỗ trên máy chủ. Khi gần hết dung lượng, máy nhận có thể từ chối thư mới bằng mã báo hộp thư đầy. POP3 với chế độ xoá sau khi tải giải quyết chuyện này nhưng mang theo các rủi ro ở trên.

Đừng trộn hai giao thức cho cùng hộp thư. Một máy dùng POP3 có bật xoá sau khi tải, máy khác dùng IMAP, là công thức để thư "biến mất" khỏi máy IMAP. Nếu buộc phải dùng POP3, bật giữ bản sao trên máy chủ.

Luôn dùng cổng mã hoá. Cả hai giao thức gửi tên đăng nhập và nội dung thư. Dùng cổng 995 cho POP3 và 993 cho IMAP, hoặc bắt buộc STARTTLS trên cổng thường, để mật khẩu không đi qua mạng dạng chữ trần.

Câu hỏi thường gặp

IMAP có lưu thư trên máy tính không?

Có, ứng dụng IMAP thường giữ bản sao đệm trên máy để đọc nhanh và đọc khi mất mạng, nhưng bản gốc và trạng thái nằm trên máy chủ. Xoá ứng dụng rồi cài lại, thư vẫn còn đủ.

Vì sao dùng POP3 thì điện thoại không thấy thư đã tải trên máy tính?

Vì POP3 thường xoá thư trên máy chủ sau khi tải về, hoặc ít nhất không lưu trạng thái lên máy chủ. Thiết bị khác kết nối sau sẽ không thấy thư đó, hoặc thấy nhưng chưa biết là đã đọc.

Cờ Seen trong IMAP là gì?

Seen là cờ hệ thống báo thư đã được đọc. Nó lưu trên máy chủ, nên khi một ứng dụng gắn cờ này, mọi ứng dụng khác kết nối tới cùng hộp thư đều hiển thị thư ở trạng thái đã đọc.

IMAP IDLE có phải là thông báo đẩy không?

IDLE là cơ chế giữ kết nối IMAP mở để máy chủ báo ngay khi có thư mới. Nó giống đẩy về hiệu quả, nhưng khác thông báo đẩy của hệ điều hành điện thoại, vốn đi qua dịch vụ trung gian của hãng.

JMAP có thay thế được IMAP không?

Về kỹ thuật, JMAP làm được mọi việc của IMAP và cả việc gửi thư, chạy trên HTTPS với JSON. Nhưng hiện số ứng dụng và máy chủ hỗ trợ còn ít, nên IMAP vẫn là chuẩn liên thông phổ biến.

Nên chọn IMAP hay POP3 khi cài hộp thư mới?

Nếu bạn đọc thư trên từ hai thiết bị trở lên, IMAP là lựa chọn hợp lý vì trạng thái đồng bộ. POP3 chỉ hợp khi bạn chủ ý lưu thư trên một máy duy nhất và có kế hoạch sao lưu riêng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138