GiaoThuc.comGiao Thức
Địa chỉ IP, mạng con và định tuyến

Giao thức ICMP là gì: các loại thông điệp báo lỗi và cái giá của việc chặn ICMP

ICMP là kênh báo lỗi và thăm dò của tầng IP. Bài giải thích cấu trúc type – code, các thông điệp quan trọng, ICMPv6, cách ping và traceroute dựa vào ICMP.

Vietnamese technician kneeling beside an open floor-standing network cabinet in a Hue hospital corridor, holding a laptop with blank screen, low angle, cool fluorescent light

ICMP (Internet Control Message Protocol) là giao thức đi kèm IP để báo lỗi và gửi thông tin điều khiển giữa các thiết bị mạng. Khi một router không chuyển được gói tin, vì không có đường, vì gói đã hết số chặng cho phép hay vì gói quá lớn mà không được phép cắt, nó gửi một thông điệp ICMP ngược về máy nguồn để giải thích. ICMP được đặc tả từ năm 1981 trong cùng thời kỳ với IPv4, và mọi thiết bị IP đều phải hiểu nó.

ICMP nằm ở vị trí hơi lạ: nó được chở bên trong gói IP với số hiệu giao thức 1, giống như TCP hay UDP, nhưng về chức năng lại thuộc về tầng IP. Lệnh ping và traceroute quen thuộc đều dựa vào ICMP. Bài này giải thích cấu trúc thông điệp, các loại quan trọng, những quy tắc giữ cho ICMP không tự gây bão, bản ICMPv6, và vì sao chặn ICMP bừa bãi trên tường lửa là một trong những lỗi cấu hình gây hậu quả khó chẩn đoán nhất.

ICMP như phiếu báo phát của bưu điện

Gửi một bưu kiện mà địa chỉ không tồn tại, bạn sẽ nhận lại bưu kiện kèm một tờ phiếu ghi lý do: không có người nhận, sai địa chỉ, hay hàng quá khổ không vận chuyển được. Tờ phiếu không phải bản thân món hàng; nó là thông tin về việc giao hàng. IP giống dịch vụ bưu chính "gửi xong là thôi": không cam kết giao tới, không tự báo thành công. ICMP chính là tờ phiếu báo phát trong những lần giao thất bại.

Tờ phiếu ấy có hai đặc điểm quan trọng. Thứ nhất, nó được gửi tới người gửi ban đầu, không gửi tới người nhận. Thứ hai, nó kèm theo một phần của bưu kiện bị trả về để người gửi biết đó là món hàng nào. Thông điệp lỗi ICMP cũng chứa phần đầu IP và vài byte đầu của gói gốc, đủ để máy nguồn nhận ra kết nối nào, cổng nào bị ảnh hưởng và báo đúng cho ứng dụng đang chờ.

ICMP không sửa lỗi. Nó chỉ thông báo, và việc làm gì tiếp theo thuộc về máy nguồn: TCP có thể huỷ kết nối ngay thay vì chờ hết thời gian, ứng dụng có thể thử địa chỉ khác, máy có thể giảm kích thước gói. Nhờ vậy lỗi được phát hiện trong vài phần nghìn giây thay vì sau hàng chục giây chờ đợi vô ích.

Cấu trúc type – code và các thông điệp IPv4 quan trọng

Mỗi thông điệp ICMP bắt đầu bằng ba trường: type dài 8 bit cho biết loại thông điệp, code dài 8 bit cho biết chi tiết trong loại đó, và tổng kiểm tra 16 bit. Phần còn lại thay đổi theo loại. Bảng dưới liệt kê những giá trị người làm mạng gặp thường xuyên nhất.

TypeTênCode đáng nhớAi gửi, khi nào
0Echo Reply0Máy đích trả lời một yêu cầu Echo
3Destination Unreachable0 mạng, 1 máy, 2 giao thức, 3 cổng, 4 cần phân mảnh nhưng cờ DF bậtRouter hoặc máy đích không chuyển hay nhận được gói
5Redirect0, 1Router báo cho máy trong cùng đoạn mạng rằng có lối đi tốt hơn
8Echo Request0Máy nguồn hỏi "có ai ở đó không", lệnh ping dùng loại này
11Time Exceeded0 hết TTL khi đang chuyển, 1 hết giờ ráp mảnhRouter bỏ gói vì TTL về 0
12Parameter Problem0Phần đầu gói có trường sai, không xử lý được

Có những loại từng tồn tại nhưng nay đã bị bỏ, ví dụ Source Quench, type 4, trước đây dùng để xin máy nguồn gửi chậm lại khi router quá tải. Nó tỏ ra kém hiệu quả và dễ bị lợi dụng, nên đã chính thức bị loại bỏ; kiểm soát tắc nghẽn ngày nay do TCP tự đảm nhiệm. Khi đọc gói tin bằng công cụ bắt gói trên máy của mình, cặp type và code luôn hiện ở đầu phần ICMP và là thông tin đầu tiên nên nhìn.

Những quy tắc giữ ICMP khỏi tự gây bão

Không báo lỗi về một thông điệp lỗi. Nếu thông điệp ICMP báo lỗi tự nó gặp lỗi trên đường đi, router không được gửi thêm ICMP báo lỗi về nó. Thiếu quy tắc này, hai router có thể đẩy thông điệp lỗi qua lại vô tận.

Không báo lỗi cho gói quảng bá và multicast. Một gói gửi tới cả nghìn máy mà mỗi máy đều đáp lại bằng một thông điệp lỗi thì máy nguồn sẽ bị nhấn chìm. Vì thế lỗi liên quan tới gói gửi theo nhóm không được báo ngược lại.

Chỉ báo cho mảnh đầu tiên. Khi một gói bị cắt thành nhiều mảnh, chỉ mảnh đầu chứa phần đầu TCP hoặc UDP. Báo lỗi cho các mảnh sau vừa thừa vừa không đủ thông tin để máy nguồn nhận ra kết nối.

Giới hạn tốc độ. Router hiện đại chỉ gửi một số lượng thông điệp ICMP nhất định mỗi giây. Đây là lý do khi chạy traceroute, đôi khi một chặng hiện dấu sao: router ở đó vẫn chuyển gói bình thường nhưng đang tiết chế việc trả lời.

Ở mức cơ chế, đây cũng là bài học phòng thủ. Những kiểu tấn công khuếch đại cổ điển từng lợi dụng việc máy trong một mạng cùng đáp lại một yêu cầu Echo gửi tới địa chỉ quảng bá. Cách phòng đã thành mặc định: router không chuyển tiếp gói gửi tới địa chỉ quảng bá của mạng khác, và máy không trả lời Echo gửi tới địa chỉ quảng bá.

Ping và traceroute dựa vào ICMP như thế nào

Lệnh ping gửi thông điệp Echo Request, type 8, tới máy đích, kèm một số nhận dạng và một số thứ tự tăng dần. Máy đích trả về Echo Reply, type 0, chép nguyên số nhận dạng, số thứ tự và phần dữ liệu. Máy nguồn đo thời gian từ lúc gửi tới lúc nhận để ra độ trễ khứ hồi, và đếm số thứ tự bị thiếu để ra tỷ lệ mất gói. Không nhận được trả lời chưa chắc là máy đích chết; có thể nó hoặc tường lửa trên đường được cấu hình không trả lời Echo.

Traceroute khéo hơn: nó lợi dụng trường TTL và thông điệp Time Exceeded. Gói đầu tiên mang TTL bằng 1, router đầu tiên trừ về 0, bỏ gói và gửi Time Exceeded về. Địa chỉ nguồn của thông điệp đó chính là địa chỉ router chặng một. Gói thứ hai mang TTL bằng 2 để lộ router chặng hai, cứ thế cho tới khi tới đích. Trên các hệ Unix và Linux, traceroute mặc định gửi gói UDP tới một cổng cao ít ai dùng, và biết đã tới đích khi máy đích trả về Destination Unreachable với code cổng không tới được. Lệnh tracert trên Windows thì gửi Echo Request và dừng khi nhận Echo Reply.

Hiểu cơ chế này giải thích nhiều hiện tượng khó hiểu: vì sao địa chỉ của một chặng thường là địa chỉ cổng mà router nhận gói vào chứ không phải cổng phía bên kia, vì sao có chặng hiện dấu sao mà các chặng sau vẫn trả lời, vì sao hai lần chạy cho đường đi khác nhau khi mạng cân bằng tải. Phần đọc và diễn giải kết quả cụ thể có bài riêng trong danh mục công cụ chẩn đoán của trang.

ICMPv6: từ kênh báo lỗi thành phần không thể thiếu

Với IPv6, ICMP được viết lại thành ICMPv6, chở trong gói IPv6 với giá trị Next Header là 58. Ngoài báo lỗi và Echo, ICMPv6 gánh thêm những việc mà IPv4 giao cho giao thức khác, đặc biệt là ARP. Vì thế với IPv6, ICMP không còn là "tuỳ chọn có cũng được".

TypeTênVai trò
1Destination UnreachableNhư type 3 của IPv4
2Packet Too BigBáo gói vượt MTU của liên kết, kèm MTU cho phép; router IPv6 không tự cắt gói
3Time ExceededHết Hop Limit, như type 11 của IPv4
4Parameter ProblemPhần đầu hoặc phần mở rộng sai
128 / 129Echo Request / Echo ReplyDùng cho ping
133 / 134Router Solicitation / Router AdvertisementMáy hỏi và router quảng bá tiền tố, router mặc định
135 / 136Neighbor Solicitation / Neighbor AdvertisementTìm địa chỉ tầng liên kết của máy bên cạnh, phát hiện địa chỉ trùng
137RedirectChỉ lối đi tốt hơn trong cùng đoạn mạng

Có thể thấy cách đánh số chia hai nhóm: type từ 0 đến 127 là thông điệp lỗi, từ 128 trở lên là thông điệp thông tin. Chặn ICMPv6 toàn bộ đồng nghĩa với việc máy không tìm được router, không tìm được máy bên cạnh và không nhận được báo gói quá lớn. IPv6 khi đó hỏng ngay từ trong mạng nội bộ.

Vì sao chặn ICMP bừa bãi là cái bẫy

Nhiều người quản trị chặn toàn bộ ICMP trên tường lửa với suy nghĩ đơn giản: không trả lời ping thì máy "tàng hình" và an toàn hơn. Lợi ích thực tế rất nhỏ, vì máy chủ vẫn lộ diện qua các cổng dịch vụ đang mở. Cái giá thì lớn và thường chỉ lộ ra sau nhiều tuần, dưới dạng những lỗi kỳ quặc không ai liên hệ được với quy tắc tường lửa.

Ví dụ điển hình là cơ chế dò MTU đường đi. Máy gửi gói lớn với cờ cấm phân mảnh; khi gặp liên kết có MTU nhỏ hơn, chẳng hạn một đường hầm mã hoá làm giảm MTU, router gửi về ICMP type 3 code 4, hoặc Packet Too Big với IPv6, kèm kích thước cho phép. Nếu thông điệp này bị chặn, máy nguồn không bao giờ biết phải giảm kích thước. Kết nối TCP bắt tay thành công vì các gói bắt tay nhỏ, nhưng tới khi truyền dữ liệu lớn thì treo. Triệu chứng quen thuộc: trang web tải được phần đầu rồi đứng, thư nhỏ gửi được còn thư có đính kèm thì không. Người trong nghề gọi đây là "hố đen MTU".

Cách làm hợp lý là cho phép có chọn lọc. Với IPv4, ít nhất phải cho qua Destination Unreachable, đặc biệt code 4, và Time Exceeded; Echo có thể cho qua kèm giới hạn tốc độ để còn chẩn đoán được. Với IPv6, cần cho qua Packet Too Big, Destination Unreachable, Time Exceeded, Parameter Problem, và các thông điệp Neighbor Discovery trong mạng nội bộ. Đã có những khuyến nghị riêng về lọc ICMPv6 trên tường lửa; trước khi viết quy tắc, bạn nên đọc tài liệu của thiết bị và chạy thử trên mạng của mình.

Câu hỏi thường gặp

ICMP thuộc tầng mạng hay tầng giao vận?

Về chức năng, ICMP thuộc tầng mạng, vì nó phục vụ chính IP và không mang dữ liệu của ứng dụng. Về cách chở, nó nằm trong phần dữ liệu của gói IP giống TCP và UDP, với số hiệu giao thức 1. Sách giáo khoa thường xếp nó cùng tầng với IP và ghi chú điểm đặc biệt này.

ICMP có số cổng không?

Không. Số cổng là khái niệm của TCP và UDP. ICMP phân biệt thông điệp bằng type và code, còn lệnh ping phân biệt các phiên bằng trường số nhận dạng trong thông điệp Echo. Các bộ NAT dùng chính số nhận dạng này thay cho số cổng khi dịch địa chỉ cho gói ping.

Máy không trả lời ping có nghĩa là máy đang tắt?

Không nhất thiết. Nhiều hệ điều hành và tường lửa mặc định không trả lời Echo Request từ mạng lạ, và nhiều mạng lọc ICMP ở biên. Để kết luận máy có hoạt động hay không, hãy thử thêm một dịch vụ mà máy đó chắc chắn cung cấp, trên mạng mà bạn có quyền kiểm tra.

Thông điệp Redirect có còn được dùng không?

Có, nhưng hạn chế. Redirect giúp máy trong một đoạn mạng có nhiều router chọn đúng lối đi. Vì nó cho phép thay đổi đường đi của máy, nhiều hệ điều hành và thiết bị mặc định bỏ qua hoặc tắt Redirect, nhất là trên máy chủ, để tránh bị chỉ hướng sai.

Vì sao traceroute trên Linux và Windows cho kết quả khác nhau?

Hai công cụ dùng loại gói thăm dò khác nhau: một bên mặc định gửi UDP, bên kia gửi ICMP Echo. Tường lửa và router trên đường có thể đối xử khác nhau với hai loại này, nên một bên tới được đích còn bên kia dừng giữa chừng. Nhiều phiên bản traceroute cho phép chọn loại gói để so sánh.

Kích thước dữ liệu kèm theo thông điệp lỗi ICMP là bao nhiêu?

Đặc tả ban đầu cho IPv4 yêu cầu kèm phần đầu IP và 8 byte đầu của gói gốc, vừa đủ chứa số cổng TCP hoặc UDP. Về sau các khuyến nghị cho router khuyến khích kèm nhiều hơn để chẩn đoán dễ hơn. ICMPv6 kèm nhiều nhất có thể miễn thông điệp không vượt MTU tối thiểu của IPv6.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138