GiaoThuc.comGiao Thức
Địa chỉ IP, mạng con và định tuyến

Bảng định tuyến là gì: router chọn đường bằng quy tắc khớp tiền tố dài nhất

Bảng định tuyến cho router biết gửi gói đi đâu. Bài giải thích các cột trong bảng, quy tắc khớp tiền tố dài nhất, tuyến mặc định, định tuyến tĩnh và động.

Wide shot of a quiet data center aisle in Binh Duong at night, a Vietnamese engineer walking between server racks with blinking status lights, seen from behind, blue tones

Bảng định tuyến là danh sách mà mỗi router, và cả mỗi máy tính, dùng để quyết định gửi một gói tin đi đâu tiếp theo. Mỗi dòng trong bảng nói: "gói có đích thuộc khối địa chỉ này thì đưa cho chặng kế tiếp kia, qua cổng nọ". Khi nhiều dòng cùng khớp với một đích, router chọn dòng có tiền tố dài nhất, tức dòng mô tả cụ thể nhất. Đây là quy tắc khớp tiền tố dài nhất, nền tảng của mọi quyết định chuyển gói trên Internet.

Router không biết toàn bộ đường đi tới đích. Nó chỉ biết chặng kế tiếp, và tin rằng router kế tiếp sẽ làm tiếp phần việc của mình. Bài này giải thích các cột trong một bảng định tuyến, cách quy tắc khớp tiền tố dài nhất chạy qua một ví dụ cụ thể, tuyến mặc định, sự khác nhau giữa định tuyến tĩnh và định tuyến động, và cách router chọn khi nhiều nguồn cùng đưa tuyến tới một đích.

Định tuyến từng chặng: như hỏi đường ở mỗi ngã tư

Hình dung bạn lái xe từ Thanh Hoá vào Nghệ An mà không có bản đồ, chỉ dựa vào biển chỉ dẫn ở mỗi ngã ba. Biển không vẽ toàn bộ lộ trình; nó chỉ nói "đi Vinh: rẽ phải". Tới ngã ba tiếp theo, lại có biển khác. Miễn là mỗi biển đều đúng, bạn sẽ tới nơi dù không ai nắm toàn bộ con đường. Định tuyến IP vận hành theo đúng cách đó, gọi là chuyển tiếp từng chặng.

Mỗi router nhận gói, đọc địa chỉ đích trong phần đầu, tra bảng của mình để tìm chặng kế tiếp, trừ TTL đi 1 rồi đẩy gói ra cổng tương ứng. Router không nhớ gì về gói vừa đi qua, không biết gói tới từ đâu xa hơn router liền trước, và không đảm bảo gói tới nơi. Sự đơn giản này giúp router xử lý hàng triệu gói mỗi giây, và giúp mạng sống sót khi một số router hỏng: các router còn lại chỉ cần cập nhật biển chỉ dẫn của mình.

Hệ quả là các bảng định tuyến trên đường phải nhất quán với nhau. Nếu router A tin rằng đường tới mạng X đi qua B, còn B lại tin rằng đường tới X đi qua A, gói sẽ chạy vòng giữa hai router cho tới khi TTL về 0. Vòng lặp định tuyến là một trong những sự cố kinh điển, và phần lớn công sức thiết kế giao thức định tuyến động là để các router đồng thuận nhanh, tránh vòng lặp kéo dài.

Đọc các cột trong một bảng định tuyến

Mỗi hãng thiết bị và mỗi hệ điều hành trình bày bảng định tuyến hơi khác, nhưng thông tin cốt lõi giống nhau. Bảng dưới mô tả các cột thường gặp. Trên máy Linux, bạn xem bảng bằng lệnh ip route; trên Windows bằng route print; tên lệnh và cách hiển thị có thể khác theo phiên bản hệ điều hành.

CộtÝ nghĩaVí dụ
Đích và tiền tốKhối địa chỉ mà dòng này áp dụng10.1.2.0/24
Chặng kế tiếpĐịa chỉ router liền kề sẽ nhận gói; trống nếu đích nằm ngay trên cổng10.0.0.2
Cổng raGiao diện vật lý hoặc ảo để đẩy gói raeth1
Nguồn tuyếnTuyến do đâu mà có: nối trực tiếp, cấu hình tay, học từ giao thức nàokết nối trực tiếp, tĩnh, OSPF
Độ đo (metric)Chi phí của tuyến theo cách tính của giao thức đã học ra nó20
Độ tin cậy nguồnƯu tiên giữa các nguồn khác nhau khi cùng đích, cùng tiền tốsố nhỏ được tin hơn

Có một phân biệt nên biết khi đọc tài liệu chuyên sâu. Bảng mà bạn xem bằng lệnh thường là bảng tổng hợp mọi tuyến mà router biết, kể cả tuyến dự phòng. Router lớn còn dựng một bảng chuyển tiếp gọn hơn chỉ chứa tuyến tốt nhất cho mỗi đích, nạp xuống phần cứng chuyên dụng để tra cứu ở tốc độ đường truyền. Hai bảng này thường được gọi tắt là RIB và FIB.

Quy tắc khớp tiền tố dài nhất qua một ví dụ

Giả sử một router có bảng định tuyến gồm bốn dòng sau, số liệu giả định: 0.0.0.0/0 đi qua router nhà mạng; 10.0.0.0/8 đi qua R2; 10.1.0.0/16 đi qua R3; 10.1.2.0/24 nối trực tiếp trên cổng eth1. Lần lượt xét bốn gói tin.

  1. Gói tới 10.1.2.9: khớp cả bốn dòng, vì 10.1.2.9 nằm trong 0.0.0.0/0, trong 10.0.0.0/8, trong 10.1.0.0/16 và trong 10.1.2.0/24. Tiền tố dài nhất là /24, nên gói được đẩy thẳng ra eth1 tới máy đích.
  2. Gói tới 10.1.7.5: không nằm trong 10.1.2.0/24 vì octet thứ ba khác. Còn khớp /16, /8 và /0. Dài nhất là /16, gói đi qua R3.
  3. Gói tới 10.9.0.1: không khớp 10.1.0.0/16. Còn khớp /8 và /0, chọn /8, gói đi qua R2.
  4. Gói tới 203.0.113.5: chỉ khớp tuyến mặc định /0, gói đi qua router nhà mạng.
  5. Nếu bảng không có tuyến mặc định và không dòng nào khớp, router bỏ gói và thường gửi ICMP Destination Unreachable về máy nguồn.

Điểm mấu chốt: thứ tự các dòng trong bảng không quan trọng, độ dài tiền tố mới quyết định. Quy tắc này cho phép mô tả "mọi thứ trong 10.0.0.0/8 đi R2, trừ khối 10.1.0.0/16 đi R3" mà không phải liệt kê từng mạng con. Nó cũng là lý do một tuyến cụ thể hơn, dù đến từ nguồn nào, luôn thắng tuyến tổng quát, điều có hệ quả lớn trong các sự cố định tuyến liên mạng.

Tuyến mặc định và bảng định tuyến trên chính máy tính của bạn

Tuyến 0.0.0.0/0, với IPv6 là ::/0, khớp với mọi địa chỉ nhưng có tiền tố ngắn nhất, nên chỉ được dùng khi không còn dòng nào khác khớp. Đó là "biển chỉ dẫn cho mọi nơi còn lại". Gần như mọi máy tính, điện thoại và router ở biên mạng đều chỉ cần một tuyến mặc định trỏ lên phía nhà mạng; chỉ router ở lõi Internet mới phải mang bảng đầy đủ không có tuyến mặc định, gọi là bảng định tuyến toàn phần.

Máy tính của bạn cũng có bảng định tuyến, thường chỉ vài dòng: một dòng cho mạng con nơi máy đang cắm vào, sinh ra tự động từ địa chỉ và mặt nạ, một dòng tuyến mặc định trỏ tới router của mạng, và vài dòng cho loopback, multicast. Khi bạn bật một phần mềm mạng riêng ảo, nó thường chèn thêm dòng vào bảng này: hoặc thêm tuyến cụ thể cho mạng công ty, hoặc thay tuyến mặc định để mọi lưu lượng đi qua đường hầm.

Nhìn bảng định tuyến trên máy là cách nhanh nhất để giải thích những hiện tượng như "bật mạng riêng ảo thì không vào được máy in ở nhà". Thường là vì mạng công ty và mạng nhà dùng cùng dải địa chỉ, và tuyến của mạng riêng ảo có tiền tố dài hơn hoặc ưu tiên cao hơn, nên gói tới máy in bị đẩy vào đường hầm. Bài về IP công cộng và IP riêng trong danh mục này có bàn cách chọn dải để tránh trùng.

Định tuyến tĩnh và định tuyến động

Dòng trong bảng định tuyến có thể do người quản trị gõ tay hoặc do router học từ nhau qua giao thức định tuyến. Mỗi cách có chỗ đứng riêng, và mạng thật thường kết hợp cả hai.

Tiêu chíĐịnh tuyến tĩnhĐịnh tuyến động
Nguồn tuyếnNgười quản trị cấu hình tayRouter trao đổi thông tin qua giao thức như OSPF, BGP
Phản ứng khi đường hỏngKhông tự đổi, trừ khi có cơ chế theo dõi đi kèmTự tính lại và chuyển sang đường khác
Tải lên routerGần như khôngTốn bộ nhớ, xử lý và băng thông cho thông điệp giao thức
Khả năng dự đoánRất cao, biết chính xác gói đi đâuPhụ thuộc trạng thái mạng tại thời điểm đó
Hợp vớiMạng nhỏ, chi nhánh chỉ có một đường lên, tuyến mặc địnhMạng nhiều router, nhiều đường dự phòng, thay đổi thường xuyên

Giao thức định tuyến động chia hai họ lớn. Họ vectơ khoảng cách, tiêu biểu là RIP, cho mỗi router chỉ báo với láng giềng rằng từ chỗ nó tới mạng X tốn chi phí bao nhiêu; RIP lấy số chặng làm chi phí và coi 16 chặng là không tới được. Họ trạng thái liên kết, tiêu biểu là OSPF và IS-IS, cho mỗi router phát mô tả các liên kết của mình tới toàn vùng, rồi tự tính đường ngắn nhất. Giữa các tổ chức trên Internet, BGP chọn đường theo chính sách chứ không chỉ theo chi phí. Hai bài về OSPF và BGP trong danh mục này đi sâu từng loại.

Khi nhiều nguồn cùng có tuyến tới một đích

Bước một: tiền tố dài nhất luôn thắng. Tuyến tĩnh /16 và tuyến OSPF /24 cho cùng một vùng địa chỉ không cạnh tranh nhau: gói tới đích trong khối /24 đi theo tuyến OSPF, phần còn lại của /16 đi theo tuyến tĩnh. Chỉ khi cùng đích và cùng độ dài tiền tố, router mới phải so sánh nguồn.

Bước hai: so độ tin cậy của nguồn. Mỗi nguồn tuyến được gán một con số ưu tiên, nhỏ hơn được tin hơn. Trên thiết bị của một số hãng phổ biến, mạng nối trực tiếp là 0, tuyến tĩnh là 1, eBGP là 20, OSPF là 110, RIP là 120. Giá trị cụ thể khác nhau giữa các hãng và có thể chỉnh, nên luôn kiểm tài liệu thiết bị của bạn.

Bước ba: cùng nguồn thì so độ đo. Hai tuyến OSPF tới cùng đích được so bằng tổng chi phí; tuyến rẻ hơn được chọn. Độ đo của hai giao thức khác nhau không so được với nhau, giống như không thể so số chặng với giá trị băng thông.

Cân bằng tải khi bằng nhau. Nếu hai tuyến bằng nhau ở mọi tiêu chí, nhiều router cài cả hai và chia lưu lượng, thường theo từng luồng để các gói của một kết nối không bị đảo thứ tự.

Mẹo tuyến tĩnh dự phòng. Gán cho tuyến tĩnh một con số ưu tiên lớn hơn của giao thức động, nó chỉ xuất hiện trong bảng khi tuyến động biến mất. Kỹ thuật này hay dùng cho đường dự phòng của chi nhánh.

Câu hỏi thường gặp

Router có biết toàn bộ đường đi tới đích không?

Router dùng định tuyến từng chặng chỉ cần biết chặng kế tiếp. Với giao thức trạng thái liên kết như OSPF, router thực ra biết sơ đồ cả vùng và tự tính đường, nhưng khi chuyển gói nó vẫn chỉ đẩy cho chặng kế tiếp. Các router ở chặng sau tự quyết định phần đường còn lại theo bảng của chúng.

Vì sao gói tin của một kết nối có thể đi đường khác với gói trả lời?

Mỗi chiều được định tuyến độc lập theo bảng của các router trên chiều đó. Đường đi và đường về khác nhau gọi là định tuyến bất đối xứng, rất phổ biến trên Internet. Nó bình thường về mặt giao thức, nhưng gây rắc rối cho tường lửa có trạng thái nếu chỉ thấy một chiều của kết nối.

Bảng định tuyến toàn phần của Internet lớn cỡ nào?

Bảng IPv4 toàn cầu những năm gần đây ở quanh mức một triệu tiền tố, còn bảng IPv6 nhỏ hơn nhưng tăng nhanh. Con số thay đổi hằng ngày; các dự án đo lường công khai theo dõi liên tục. Đây là lý do router lõi cần bộ nhớ chuyên dụng lớn, và lý do việc gộp tuyến vẫn được khuyến khích.

Thứ tự các dòng trong bảng định tuyến có ảnh hưởng không?

Không, với quyết định chuyển gói. Router chọn theo độ dài tiền tố trước, rồi tới độ tin cậy nguồn và độ đo. Thứ tự hiển thị chỉ để người đọc dễ nhìn. Điều này khác với danh sách quy tắc tường lửa, nơi thứ tự thường quyết định quy tắc nào được áp dụng.

Tuyến tĩnh có tự mất khi đường truyền hỏng không?

Tuyến tĩnh trỏ ra một cổng thường tự rút khỏi bảng khi cổng đó mất tín hiệu. Nhưng nếu đường hỏng ở xa, cổng vẫn sáng đèn và tuyến tĩnh vẫn ở đó, lưu lượng bị đẩy vào chỗ chết. Nhiều thiết bị cho phép gắn tuyến tĩnh với một phép thử định kỳ để rút tuyến khi phép thử thất bại.

Máy tính có thể có nhiều tuyến mặc định không?

Có, ví dụ khi máy vừa cắm dây vừa bật Wi-Fi. Hệ điều hành gán độ đo khác nhau cho từng cổng và dùng tuyến có độ đo nhỏ hơn. Khi kết quả không như mong muốn, xem bảng định tuyến trên máy sẽ thấy ngay tuyến nào đang thắng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138