GiaoThuc.comGiao Thức
Email và giao thức nhắn tin

Bản ghi MX hoạt động thế nào khi gửi thư: số ưu tiên, máy dự phòng và null MX

Máy chủ gửi thư dùng bản ghi MX ra sao: sắp theo số ưu tiên, chia tải khi bằng nhau, thử máy dự phòng, khi không có MX thì làm gì và null MX báo điều gì.

System administrator in a small server room in Bac Ninh kneeling beside an open rack, neatly bundled plain colored cables, laptop on the floor with dim blank screen, blue indicator lights

Bản ghi MX (Mail Exchanger) cho máy chủ gửi biết tên miền người nhận nhận thư ở những máy nào và nên thử máy nào trước: số ưu tiên nhỏ hơn được thử trước, số bằng nhau thì chia tải, máy đầu không trả lời thì chuyển sang máy kế tiếp. Đó là bước "tra địa chỉ bưu cục phát" trước khi thư rời khỏi máy chủ của người gửi.

Bài này không bàn cách khai báo bản ghi trong trang quản lý tên miền, mà nhìn từ phía giao thức: máy gửi thư đọc danh sách MX theo quy tắc nào, xử lý thế nào khi không có MX, khi một máy chết, khi tên miền tuyên bố không nhận thư, và vì sao máy dự phòng đôi khi lại thành điểm yếu.

MX là chặng tra địa chỉ trước khi giao thư

Địa chỉ thư điện tử gồm hai phần: phần trước dấu @ là hộp thư, phần sau là tên miền. Máy chủ gửi không quan tâm hộp thư cho tới khi kết nối được với bên nhận; việc đầu tiên nó làm là hỏi hệ thống tên miền (DNS): "tên miền này nhận thư ở đâu?". Câu trả lời là danh sách bản ghi MX, mỗi bản ghi gồm một số ưu tiên và một tên máy.

Hình ảnh bưu điện: tên miền giống tên một khu phố, bản ghi MX giống tấm bảng ở trung tâm khai thác ghi "thư cho khu phố này giao cho bưu cục số 1; bưu cục số 1 đóng cửa thì giao bưu cục số 2". Bảng không ghi địa chỉ từng nhà, chỉ ghi nơi nhận gom.

Điều đáng chú ý là tên miền nhận thư và máy nhận thư không cần liên quan gì đến nhau. Trang web của một công ty có thể đặt ở một nơi, còn MX trỏ tới một dịch vụ thư hoàn toàn khác, ở một quốc gia khác. Đây là lý do chuyển nhà cung cấp hộp thư chỉ cần đổi bản ghi MX, còn trang web không bị ảnh hưởng.

Một chi tiết dễ quên: sau khi có tên máy trong bản ghi MX, máy gửi còn phải tra tiếp bản ghi A (IPv4) hoặc AAAA (IPv6) của chính tên máy đó để có địa chỉ IP thật mà kết nối. Vì vậy bản ghi MX phải trỏ tới một tên máy có địa chỉ, không trỏ thẳng tới địa chỉ IP, và theo khuyến nghị lâu nay cũng không trỏ tới một tên chỉ là bí danh CNAME.

Máy gửi đọc danh sách MX theo quy tắc nào

Quy trình chọn máy nhận được mô tả trong RFC 5321. Với một tên miền giả định có ba bản ghi MX, máy gửi làm như sau:

  1. Tra bản ghi MX của tên miền người nhận. Ví dụ giả định trả về: ưu tiên 10 cho mx1.vidu.vn, ưu tiên 10 cho mx2.vidu.vn, ưu tiên 30 cho mx-duphong.vidu.vn.
  2. Sắp xếp theo số ưu tiên tăng dần: số càng nhỏ càng được ưu tiên. Hai máy cùng số 10 đứng đầu, máy số 30 đứng sau.
  3. Với các máy cùng số ưu tiên, xáo trộn ngẫu nhiên thứ tự. Nhờ vậy lưu lượng từ hàng nghìn máy gửi khắp nơi tự nhiên chia đều cho hai máy, không cần bộ cân bằng tải.
  4. Tra địa chỉ IP của máy đầu tiên trong danh sách đã sắp, mở kết nối tới cổng 25.
  5. Nếu không kết nối được, hoặc máy đó trả lỗi tạm thời ngay khi chào, chuyển sang máy kế tiếp trong danh sách.
  6. Nếu mọi máy đều không nhận, giữ thư trong hàng đợi và thử lại toàn bộ danh sách sau một khoảng thời gian.

Lưu ý: chuyển sang máy kế tiếp xảy ra khi không nói chuyện được với máy trước, hoặc máy đó báo lỗi tạm thời. Nếu máy ưu tiên cao trả lời và từ chối vĩnh viễn một người nhận, ví dụ hộp thư không tồn tại, máy gửi không đi hỏi máy dự phòng nữa, vì câu trả lời đó đã là câu trả lời của tên miền.

Một quy tắc chống vòng lặp: nếu chính máy gửi cũng có tên trong danh sách MX, chẳng hạn máy dự phòng đang chuyển thư về máy chính, nó chỉ được thử các máy có số ưu tiên nhỏ hơn số của chính nó. Thiếu quy tắc này, hai máy có thể đẩy thư qua lại cho nhau mãi.

Khi không có MX, có MX rỗng và các trường hợp đặc biệt

Không phải tên miền nào cũng có danh sách MX gọn gàng. Bảng dưới tóm tắt cách máy gửi xử lý các trường hợp hay gặp.

Tình huống DNSMáy gửi làm gìGhi chú
Có một hoặc nhiều bản ghi MXLàm theo quy trình sắp xếp và thử lần lượtTrường hợp bình thường
Không có bản ghi MX nào, nhưng tên miền có A hoặc AAAACoi chính địa chỉ của tên miền là máy nhận, như một MX ngầm địnhQuy tắc cũ để tương thích; nhiều tên miền chỉ có trang web vô tình nhận thư rác qua đường này
Bản ghi null MX: ưu tiên 0, tên máy chỉ là dấu chấmKhông giao thư, báo lỗi vĩnh viễn ngay cho người gửiRFC 7505; tên miền tuyên bố rõ không nhận thư
Tên miền không tồn tạiBáo lỗi vĩnh viễn ngayThường do gõ sai tên miền
Máy chủ DNS lỗi tạm thời, không trả lờiCoi là lỗi tạm thời, giữ thư và thử lại sauKhông được kết luận là không có MX

Null MX đáng được biết nhiều hơn. Một tên miền chỉ dùng cho trang web, hoặc tên miền giữ chỗ chưa dùng, nếu không khai null MX thì máy gửi vẫn có thể thử giao thư vào địa chỉ của trang web, và thư báo lỗi phải chờ hết hạn thử lại mới về. Khai null MX khiến thư sai địa chỉ bị trả về ngay, người gửi biết lỗi sớm. RFC 7505 còn gợi ý máy nhận có thể từ chối thư mà địa chỉ người gửi thuộc một tên miền đã khai null MX, vì tên miền đó tự nhận là không dùng thư.

Phân biệt "không có bản ghi" với "DNS không trả lời" rất quan trọng. Một sự cố DNS ngắn không được phép biến thành hàng loạt thư báo lỗi vĩnh viễn; máy gửi đúng chuẩn chỉ trả thư khi nhận được câu trả lời rõ ràng là tên miền hoặc bản ghi không tồn tại.

Máy dự phòng: cứu thư khi máy chính chết, nhưng có cái giá

Vai trò ban đầu. Thời mạng còn chập chờn, máy dự phòng với số ưu tiên lớn hơn nhận giữ hộ thư khi máy chính mất kết nối, rồi chuyển về khi máy chính sống lại. Bên gửi không phải chờ thử lại nhiều ngày.

Ngày nay ít cần hơn. Mọi máy gửi đúng chuẩn đều có hàng đợi và tự thử lại trong nhiều ngày. Nếu máy chính chết vài giờ, thư chỉ chậm chứ không mất. Vì vậy nhiều tổ chức nhỏ không còn cần máy dự phòng riêng; các nhà cung cấp lớn thì dùng nhiều máy cùng số ưu tiên để chia tải và chịu lỗi.

Điểm yếu về thư rác. Máy phát tán thư rác biết rằng máy dự phòng thường được lọc lỏng hơn, không biết danh sách hộp thư hợp lệ, nên cố ý gửi thẳng vào máy có số ưu tiên lớn nhất. Máy dự phòng nhận hết rồi chuyển về máy chính; máy chính từ chối thì máy dự phòng phải tự gửi thư báo lỗi tới địa chỉ người gửi, thường là địa chỉ bị giả.

Nguyên tắc khi có máy dự phòng. Máy dự phòng phải áp đúng chính sách lọc và biết danh sách người nhận hợp lệ như máy chính, để từ chối ngay trong phiên SMTP thay vì nhận rồi trả về sau. Không làm được điều đó thì thà không có máy dự phòng.

Đừng trỏ máy dự phòng vào nơi không quản lý. Một bản ghi MX cũ còn trỏ tới máy chủ của nhà cung cấp đã ngừng dùng có thể khiến một phần thư rơi vào nơi không ai đọc. Rà danh sách MX mỗi khi đổi dịch vụ thư.

TTL và việc đổi nhà cung cấp hộp thư

Bản ghi MX có thời gian sống (TTL) như mọi bản ghi DNS: máy gửi và máy chủ DNS trung gian được phép nhớ câu trả lời trong khoảng thời gian đó. Khi bạn đổi MX sang nhà cung cấp mới, trong vài giờ đầu sẽ có những máy gửi vẫn dùng danh sách cũ, có những máy đã dùng danh sách mới. Thư vì thế đổ về cả hai nơi.

Cách làm an toàn ở góc giao thức là hạ TTL của bản ghi MX xuống thấp vài ngày trước khi đổi, giữ hộp thư ở nơi cũ hoạt động thêm một thời gian sau khi đổi, và gom thư từ nơi cũ về nơi mới cho tới khi chắc chắn không còn thư nào đến. Chi tiết về bộ nhớ đệm và TTL nằm ở danh mục DNS chuyên sâu của trang.

Một tình huống hay gặp, giả định: công ty đổi dịch vụ thư vào chiều thứ Sáu, xoá luôn hộp thư ở nhà cung cấp cũ. Thư từ những máy gửi còn nhớ MX cũ tới nơi cũ, gặp lỗi hộp thư không tồn tại và bị trả về vĩnh viễn. Người gửi nhận thư báo lỗi, nghĩ địa chỉ của công ty đã chết. Không có gì sai về giao thức; chỉ là trình tự chuyển đổi bỏ qua thời gian sống của bản ghi.

Ngược lại, có trường hợp thư chưa tới nơi mới vì máy chủ DNS của chính bên gửi nhớ câu trả lời cũ lâu hơn TTL, hoặc vì máy gửi giữ thư trong hàng đợi từ trước khi đổi và lần thử lại vẫn dùng kết quả tra cứu cũ. Vì thế "đã đổi MX" và "thư đã về đúng chỗ" là hai mốc khác nhau.

Tự kiểm tra bản ghi MX của tên miền mình

Bạn có thể xem danh sách MX bằng công cụ dòng lệnh. Cú pháp có thể khác nhau tuỳ hệ điều hành và phiên bản, nên kiểm tài liệu của công cụ trên máy bạn:

  • dig MX vidu.vn +short trên Linux và macOS: kết quả mỗi dòng gồm số ưu tiên và tên máy, ví dụ giả định 10 mx1.vidu.vn. và 30 mx-duphong.vidu.vn.
  • nslookup -type=mx vidu.vn trên Windows và nhiều hệ khác, cho kết quả tương tự kèm thông tin máy chủ DNS đã trả lời.
  • Sau khi có tên máy, tra tiếp địa chỉ của từng máy bằng dig A mx1.vidu.vn +short và dig AAAA mx1.vidu.vn +short để chắc tên máy có địa chỉ thật.
  • Dấu chấm cuối tên máy trong kết quả là cách DNS viết tên đầy đủ, không phải lỗi.
  • Kết quả chỉ có một dấu chấm với số ưu tiên 0 là null MX.
  • Nếu thấy MX trỏ tới một địa chỉ IP hoặc một tên là CNAME, đó là cấu hình lệch chuẩn, có máy gửi chấp nhận nhưng có máy không.

Kiểm tra trên tên miền của mình là cách học nhanh nhất. Bản ghi MX là thông tin công khai, nhưng mục đích tra cứu nên dừng ở việc hiểu và chẩn đoán hệ thống của mình hoặc được giao phụ trách.

Câu hỏi thường gặp

Số ưu tiên MX nhỏ hơn hay lớn hơn được dùng trước?

Số nhỏ hơn được dùng trước. Máy gửi sắp các bản ghi MX theo số ưu tiên tăng dần, thử máy có số nhỏ nhất, chỉ chuyển sang máy số lớn hơn khi máy trước không nhận được thư.

Hai bản ghi MX cùng số ưu tiên thì sao?

Máy gửi xáo trộn ngẫu nhiên thứ tự các máy cùng số ưu tiên, nên lưu lượng từ nhiều nơi gửi được chia khá đều. Đây là cách đơn giản để chia tải và chịu lỗi mà không cần thiết bị riêng.

Tên miền không có bản ghi MX có nhận được thư không?

Có thể. Nếu không có MX nhưng tên miền có bản ghi A hoặc AAAA, máy gửi coi chính địa chỉ đó là máy nhận thư. Muốn tuyên bố rõ không nhận thư, tên miền nên khai null MX.

Null MX là gì?

Null MX là một bản ghi MX có số ưu tiên 0 và tên máy chỉ là dấu chấm, mô tả trong RFC 7505. Nó báo tên miền không nhận thư, để máy gửi trả lỗi ngay thay vì thử giao vô ích.

Có nên dùng máy chủ thư dự phòng không?

Chỉ nên dùng khi máy dự phòng áp đúng chính sách lọc và biết danh sách hộp thư hợp lệ như máy chính. Máy dự phòng lọc lỏng dễ bị lợi dụng để đẩy thư rác và tạo thư báo lỗi gửi nhầm người.

Đổi bản ghi MX bao lâu thì có hiệu lực?

Phụ thuộc vào thời gian sống TTL của bản ghi cũ và bộ nhớ đệm của các máy gửi. Trong khoảng đó thư có thể đổ về cả nơi cũ lẫn nơi mới, nên giữ hộp thư cũ hoạt động thêm một thời gian.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138