GiaoThuc.comGiao Thức
TCP, UDP và QUIC

Số thứ tự và báo nhận trong TCP: cách TCP phát hiện mất gói và truyền lại

TCP đánh số từng byte, báo nhận theo kiểu cộng dồn và truyền lại khi hết giờ chờ hoặc gặp ba ACK trùng. Ví dụ theo từng gói, cách tính RTO và vai trò của SACK.

Vietnamese postal worker sorting numbered parcels into wooden pigeonholes at a sorting center in Hai Phong, parcels unmarked, shot from low angle, soft overhead fluorescent light

TCP biết gói nào bị mất nhờ hai con số trong mỗi gói: số thứ tự cho biết byte đầu tiên của gói nằm ở vị trí nào trong dòng dữ liệu, còn số báo nhận cho biết bên nhận đã có liền mạch tới đâu và đang chờ byte nào tiếp theo. Khi báo nhận không tiến lên, bên gửi suy ra có chỗ bị hụt và gửi lại — hoặc vì hết giờ chờ, hoặc vì nhận liên tiếp ba báo nhận trùng.

Hình dung bạn gửi một cuốn sách cho bạn bè bằng cách xé từng trang, đánh số trang rồi gửi rời. Người nhận cứ vài trang lại nhắn "đã có liền tới trang 40, đang chờ trang 41". Nếu tin nhắn đó lặp lại mãi dù bạn đã gửi tới trang 45, bạn hiểu trang 41 thất lạc. Bài này đi qua đúng cơ chế đó trong TCP, với ví dụ từng gói, cách TCP tính thời gian chờ và cải tiến báo nhận chọn lọc.

Đánh số byte, không đánh số gói

Điểm đầu tiên cần nắm: TCP đánh số từng byte, không phải từng gói. Sau bắt tay, giả sử số thứ tự của chiều gửi bắt đầu ở 1001. Gói đầu tiên chở 1460 byte, nó mang số thứ tự 1001 và chứa các byte từ 1001 tới 2460. Gói tiếp theo mang số thứ tự 2461. Nếu ứng dụng ghi một đoạn nhỏ 100 byte, gói đó tăng số thứ tự đúng thêm 100.

Cách đánh số theo byte cho phép TCP tự do cắt và gộp dữ liệu. Khi truyền lại, bên gửi có thể gộp hai đoạn cũ thành một gói lớn hơn, hoặc cắt nhỏ ra nếu đường truyền đổi MTU, mà bên nhận vẫn ráp đúng vì mỗi byte luôn mang vị trí cố định. Đổi lại, số thứ tự không cho biết "đây là gói thứ mấy", và khi một đoạn bị gửi lại với cùng số thứ tự, bên gửi không phân biệt được báo nhận quay về là cho lần gửi đầu hay lần gửi lại.

Tuỳ chọn dấu thời gian giúp gỡ bớt sự mập mờ đó. Bên gửi ghi giá trị đồng hồ của mình vào mỗi gói, bên nhận chép lại giá trị ấy vào ACK. Nhìn giá trị được chép lại, bên gửi biết ACK đáp cho lần gửi nào và đo được RTT ngay cả với đoạn đã gửi lại, thay vì phải bỏ qua mẫu đo.

Trường Sequence Number và Acknowledgment Number đều dài 32 bit. Số thứ tự cộng dồn và quay vòng về 0 khi vượt giá trị lớn nhất, nên mọi phép so sánh "trước hay sau" trong TCP đều làm theo kiểu số học vòng tròn, không phải so sánh lớn nhỏ thông thường.

Báo nhận cộng dồn: một con số nói lên nhiều điều

Số báo nhận là byte tiếp theo đang chờ. Nếu bên nhận gửi ACK 2461, nghĩa là mọi byte tới 2460 đã nhận đủ và liền mạch. Một ACK duy nhất xác nhận được cả chục gói trước đó, nên mất vài gói ACK trên đường cũng không sao: ACK sau bao trùm ACK trước.

Không báo nhận từng gói một. Hầu hết hệ điều hành dùng báo nhận trễ: chờ thêm một chút, hoặc chờ đủ hai đoạn đầy, rồi mới gửi một ACK. Cách này bớt một nửa số gói ACK trên mạng. Khoảng chờ tối đa do từng hệ điều hành quy định, thường ở mức vài chục tới vài trăm mili giây.

ACK đi nhờ dữ liệu chiều ngược lại. Khi cả hai bên cùng gửi dữ liệu, ACK không cần gói riêng mà được gắn vào gói dữ liệu đang đi theo chiều kia. Đó là lý do cờ ACK bật trên gần như mọi gói sau bắt tay.

Nhận lệch thứ tự thì ACK đứng yên. Nếu gói chứa byte 2461–3920 bị mất mà gói 3921–5380 tới trước, bên nhận vẫn giữ gói tới sau trong bộ đệm nhưng chỉ có thể báo ACK 2461 lần nữa. Báo nhận lặp lại này gọi là ACK trùng (duplicate ACK), và chính nó là tín hiệu để bên gửi đoán có mất gói.

Theo dõi một lần mất gói, từng gói một

Ví dụ giả định: bên gửi phát liền năm đoạn, mỗi đoạn 1460 byte, bắt đầu từ byte 1001. Đoạn thứ hai bị router bỏ do hàng đợi đầy.

Bên gửi phátBên nhận thấyBên nhận đáp
Đoạn 1: byte 1001–2460Đủ, liền mạchACK 2461
Đoạn 2: byte 2461–3920Không tới (bị bỏ)—
Đoạn 3: byte 3921–5380Lệch thứ tự, giữ trong bộ đệmACK 2461 (trùng lần 1)
Đoạn 4: byte 5381–6840Lệch thứ tự, giữ trong bộ đệmACK 2461 (trùng lần 2)
Đoạn 5: byte 6841–8300Lệch thứ tự, giữ trong bộ đệmACK 2461 (trùng lần 3)
Gửi lại đoạn 2 ngay, không chờ hết giờLấp được khoảng trốngACK 8301, nhảy một lần qua cả ba đoạn đã giữ

Ngưỡng ba ACK trùng là quy ước để phân biệt mất gói thật với chuyện hai gói chỉ đi lệch thứ tự một chút trên mạng. Một ACK trùng có thể chỉ là gói tới muộn vài phần nghìn giây; ba lần liên tiếp thì khả năng mất gói cao hơn nhiều. Cơ chế gửi lại ngay khi gặp ba ACK trùng gọi là truyền lại nhanh (fast retransmit). Lưu ý ví dụ này cần đủ ba đoạn đi sau đoạn bị mất; nếu bên gửi không còn dữ liệu để gửi tiếp, sẽ không có đủ ACK trùng và nó phải chờ hết giờ.

Hết giờ chờ: TCP đoán thời gian chờ bao lâu

Lưới an toàn cuối cùng là đồng hồ truyền lại. Mỗi khi có dữ liệu chưa được báo nhận, bên gửi đặt một đồng hồ với thời hạn gọi là RTO. Hết hạn mà ACK không tiến lên, nó gửi lại đoạn cũ nhất chưa được báo nhận. Khó ở chỗ chọn RTO: đặt ngắn quá thì gửi lại vô ích những gói chỉ đang tới chậm, đặt dài quá thì kết nối đứng hình lâu mỗi lần mất gói.

Cách tính chuẩn theo dõi hai đại lượng: thời gian đi về được làm mượt (SRTT) và độ dao động của nó (RTTVAR). Mỗi lần đo được một mẫu RTT mới, SRTT dịch về phía mẫu mới một phần tám, RTTVAR cập nhật một phần tư theo độ lệch. RTO xấp xỉ bằng SRTT cộng bốn lần RTTVAR. Ví dụ giả định, SRTT 80 mili giây và RTTVAR 10 mili giây cho RTO khoảng 120 mili giây; nhưng chuẩn khuyến nghị giá trị tối thiểu một giây, và các hệ điều hành dùng mức sàn riêng, nên con số thực tế thường lớn hơn kết quả công thức.

Hai quy tắc đi kèm. Thứ nhất, mỗi lần hết giờ, RTO nhân đôi, để không dội thêm gói vào một mạng đang nghẹt; sau vài lần liên tiếp, khoảng chờ lên tới hàng chục giây. Thứ hai là thuật toán Karn: không lấy mẫu RTT từ đoạn đã gửi lại, vì không biết ACK quay về thuộc lần gửi nào. Hết giờ cũng là tín hiệu tắc nghẽn mạnh, khiến TCP giảm tốc độ gửi rất sâu, nên hết giờ đắt hơn truyền lại nhanh nhiều.

SACK: báo nhận chọn lọc lấp chỗ yếu của ACK cộng dồn

ACK cộng dồn chỉ nói được "liền mạch tới đâu", không nói được những gì đã nằm sẵn sau khoảng trống. Khi một cửa sổ lớn mất nhiều gói rải rác, bên gửi chỉ biết lần lượt từng chỗ thủng, mỗi lần mất thêm một vòng đi về. Tuỳ chọn báo nhận chọn lọc (SACK) giải quyết việc này: bên cạnh số ACK, bên nhận ghi thêm vài khối byte đã nhận được, ví dụ "có 3921–8300".

Với thông tin đó, bên gửi chỉ gửi lại đúng những khoảng trống, không gửi lại những gì bên nhận đã có. SACK phải được cả hai bên đồng ý từ lúc bắt tay. Vì vùng tuỳ chọn của TCP chỉ có tối đa 40 byte, mỗi gói ACK chỉ chở được vài khối SACK, ít hơn khi đã có tuỳ chọn dấu thời gian. Ngày nay SACK được bật mặc định trên hầu hết hệ điều hành phổ biến.

Một biến thể nhỏ nhưng hữu ích là SACK trùng (D-SACK): khi bên nhận lỡ nhận một khối hai lần, nó dùng khối SACK đầu tiên để báo lại chính khoảng byte bị trùng. Nhờ vậy bên gửi biết lần truyền lại vừa rồi là thừa, gói gốc chỉ tới chậm, và có thể nới lại tốc độ đã lỡ giảm, đồng thời tăng ngưỡng nghi ngờ đổi thứ tự cho kết nối đó.

Các thuật toán phát hiện mất gói mới hơn trong một số hệ điều hành còn dựa vào thời gian thay vì đếm ACK trùng: nếu một đoạn gửi sau đã được báo nhận mà một đoạn gửi trước vẫn chưa, sau một khoảng ngắn coi như đoạn trước đã mất. Cách này phản ứng tốt hơn ở cuối luồng dữ liệu, nơi không có đủ ba ACK trùng.

Những hiểu lầm hay gặp khi đọc số thứ tự và báo nhận

Khi bắt đầu đọc luồng TCP trong công cụ bắt gói trên máy của mình, người học hay vấp mấy điểm sau:

  • "Mỗi gói đều có một ACK riêng." Không đúng, báo nhận cộng dồn và trễ nên số ACK thường ít hơn số gói dữ liệu.
  • "ACK trùng là lỗi." Một vài ACK trùng là bình thường khi gói đi lệch thứ tự; chỉ khi kèm truyền lại thì mới phản ánh mất gói.
  • "Truyền lại nghĩa là mạng hỏng." Mất gói ở mức nhỏ là cách TCP dò ra giới hạn băng thông; tỷ lệ truyền lại kéo dài ở mức cao mới đáng xem xét.
  • "Số thứ tự tương đối là số thật." Công cụ trừ đi số thứ tự ban đầu cho dễ đọc; số trong gói là một số 32 bit ngẫu nhiên.
  • "Gửi lại giống hệt gói cũ." Đoạn gửi lại có cùng số thứ tự, nhưng có thể gộp hoặc cắt khác lần đầu, và có số báo nhận cập nhật.
  • "ACK cho biết ứng dụng đã đọc dữ liệu." ACK chỉ nói nhân hệ điều hành bên kia đã nhận vào bộ đệm, chưa chắc ứng dụng đã xử lý.

Hiểu lầm cuối cùng có hệ quả lớn nhất khi thiết kế giao thức tầng trên. Gửi xong và thấy ACK không có nghĩa là bên kia đã ghi đơn hàng vào cơ sở dữ liệu. Muốn chắc chắn, ứng dụng cần câu xác nhận của chính nó.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao số báo nhận lại lớn hơn byte cuối cùng đã nhận một đơn vị?

Vì số báo nhận biểu thị byte tiếp theo bên nhận đang chờ, không phải byte cuối đã có. Nhận đủ tới byte 2460 thì báo 2461. Quy ước này giúp một con số đủ nói cả hai việc: đã có tới đâu và cần gì tiếp.

Ba ACK trùng có phải lúc nào cũng là mất gói?

Không chắc chắn. Gói có thể bị đổi thứ tự mạnh trên các đường truyền song song, khiến bên nhận gửi nhiều ACK trùng dù không mất gì. Khi đó TCP truyền lại thừa; các thuật toán mới có cơ chế phát hiện truyền lại thừa và hoàn tác việc giảm tốc độ.

RTO tối thiểu một giây có làm kết nối chậm không?

Có thể, nếu mất gói phải chờ hết giờ thay vì truyền lại nhanh. Vì thế các hệ điều hành dùng mức sàn riêng và ưu tiên truyền lại nhanh, SACK cùng phát hiện mất gói theo thời gian để hiếm khi phải dựa vào hết giờ.

UDP có số thứ tự không?

Không. Phần đầu UDP chỉ có cổng, độ dài và tổng kiểm tra. Ứng dụng nào trên UDP cần biết mất gói hay thứ tự phải tự đánh số trong phần dữ liệu, như RTP trong gọi thoại hay QUIC với số hiệu gói tăng dần không bao giờ dùng lại.

Truyền lại có làm dữ liệu bị nhân đôi ở ứng dụng không?

Không. Nếu đoạn gốc thật ra chỉ đến chậm và cả bản gốc lẫn bản gửi lại đều tới, bên nhận dựa vào số thứ tự để nhận ra phần trùng và bỏ đi. Ứng dụng chỉ thấy mỗi byte đúng một lần.

Đo tỷ lệ truyền lại trên máy mình bằng cách nào?

Trên Linux, các bộ đếm thống kê của TCP trong nhân cho biết tổng số đoạn đã gửi và đã gửi lại; lệnh liệt kê socket với tuỳ chọn thông tin chi tiết in số lần truyền lại của từng kết nối. Công cụ bắt gói cũng đánh dấu các đoạn bị truyền lại khi bạn mở luồng TCP.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138