GET và POST khác nhau trước hết ở ý nghĩa: GET là xin xem một tài nguyên và không được làm thay đổi gì phía máy chủ, còn POST là gửi dữ liệu để máy chủ xử lý theo cách nó định, thường làm thay đổi trạng thái. Mọi khác biệt khác, như dữ liệu nằm trên đường dẫn hay trong thân, có lưu đệm được không, có hỏi trước khi gửi lại không, đều bắt nguồn từ khác biệt ý nghĩa này.
Điều GET và POST không khác nhau là độ bảo mật. POST không giấu dữ liệu tốt hơn nếu không có HTTPS, và GET không tự nhiên kém an toàn. Bài này giải thích hai khái niệm cốt lõi là phương thức an toàn và phương thức luỹ đẳng, gỡ những hiểu lầm phổ biến, và đưa ra bốn câu hỏi để chọn phương thức cho một thao tác.
GET và POST đặt cạnh nhau
Bảng dưới so sánh theo từng tiêu chí, ở góc giao thức. Cột cuối nêu lý do, để bạn thấy mỗi dòng đều suy ra từ ý nghĩa của phương thức:
| Tiêu chí | GET | POST | Vì sao |
|---|---|---|---|
| Ý nghĩa | Lấy biểu diễn của tài nguyên | Gửi dữ liệu cho tài nguyên xử lý | Định nghĩa trong đặc tả HTTP |
| An toàn | Có | Không | Người gửi GET không yêu cầu thay đổi gì |
| Luỹ đẳng | Có | Không | Gửi POST hai lần có thể tạo hai đơn hàng |
| Lưu đệm | Được, là trường hợp phổ biến nhất | Hiếm, chỉ khi máy chủ khai rõ | Kết quả của POST thường gắn với một lần xử lý |
| Dữ liệu gửi | Trên đường dẫn, sau dấu hỏi | Trong thân, kèm Content-Type | GET không có ngữ nghĩa cho thân |
| Đánh dấu, chia sẻ địa chỉ | Được | Không | Địa chỉ GET chứa đủ thông tin để lặp lại |
| Tải lại trang | Gửi lại không hỏi | Trình duyệt hỏi trước | Lặp POST có thể gây hậu quả |
| Tải trước, thu thập tự động | Có thể xảy ra | Không | Phần mềm tin rằng GET vô hại |
Dòng cuối đáng nhớ nhất. Trình duyệt có thể tải trước liên kết, phần mềm thu thập dữ liệu có thể đi theo mọi liên kết, bộ nhớ đệm có thể gửi lại GET bất cứ lúc nào. Tất cả làm vậy vì giao thức hứa GET không gây hậu quả. Ứng dụng nào dùng GET để xoá bản ghi là tự phá lời hứa đó.
Phương thức an toàn và phương thức luỹ đẳng nghĩa là gì
Một phương thức được gọi là an toàn (safe) khi người gửi không yêu cầu, và không chờ đợi, bất kỳ thay đổi trạng thái nào ở máy chủ. Theo RFC 9110, các phương thức an toàn là GET, HEAD, OPTIONS và TRACE. "An toàn" ở đây không có nghĩa là máy chủ không được ghi gì: ghi nhật ký truy cập, tăng bộ đếm lượt xem vẫn được. Ý chính là nếu có tác dụng phụ thì người gửi không phải chịu trách nhiệm về nó.
Một phương thức là luỹ đẳng (idempotent) khi gửi một lần hay gửi mười lần giống hệt nhau thì trạng thái cuối cùng ở máy chủ vẫn như nhau. Mọi phương thức an toàn đều luỹ đẳng; thêm vào đó còn PUT và DELETE. PUT đặt tài nguyên thành đúng nội dung gửi kèm, đặt mười lần vẫn ra một nội dung. DELETE xoá một lần là hết, lần thứ hai không còn gì để xoá, dù mã trả về có thể khác nhau. POST thì không luỹ đẳng, và PATCH cũng không được bảo đảm luỹ đẳng.
Vì sao lại cần khái niệm này? Vì mạng hay đứt giữa chừng. Khi kết nối rớt sau khi gửi yêu cầu mà chưa nhận phản hồi, người gửi không biết máy chủ đã xử lý hay chưa. Với yêu cầu luỹ đẳng, cứ gửi lại là xong, và đặc tả cho phép phần mềm tự động thử lại. Với POST, gửi lại có thể thành trừ tiền hai lần. Đó là lý do trình duyệt và thư viện HTTP tự thử lại GET nhưng thận trọng với POST.
Những hiểu lầm hay gặp về GET và POST
"POST bảo mật hơn GET." Không có HTTPS thì cả hai đều đi dạng chữ đọc được trên đường truyền. Có HTTPS thì cả đường dẫn lẫn thân đều được mã hoá như nhau. Khác biệt thật nằm ở chỗ khác: dữ liệu trên đường dẫn GET bị ghi vào lịch sử trình duyệt, nhật ký máy chủ, nhật ký proxy, và có thể lọt sang trang khác qua Referer. Vì thế mật khẩu, mã xác nhận không bao giờ nên nằm trên đường dẫn, còn chuyện chọn POST cho chúng là vì lý do đó chứ không phải vì POST được mã hoá.
"GET bị giới hạn 2.048 ký tự." Đặc tả không có con số đó. Giới hạn khoảng hai nghìn ký tự là của Internet Explorer cũ và đi vào truyền miệng. Ngày nay giới hạn thực tế do từng máy chủ, proxy và trình duyệt tự đặt, thường lớn hơn nhiều, nhưng dữ liệu dài vẫn nên đi trong thân.
"GET không được có thân." Đặc tả nói thân của GET không có ngữ nghĩa được định nghĩa, và một số phần mềm sẽ bỏ qua hoặc từ chối nó. Gửi được không phải là nên gửi: proxy và bộ nhớ đệm có thể vứt thân đi mà không báo.
"POST không bao giờ được lưu đệm." Về nguyên tắc phản hồi POST có thể lưu đệm khi máy chủ khai rõ thời hạn và địa chỉ nội dung, nhưng hầu như không phần mềm nào tận dụng. Trên thực tế cứ coi POST là không lưu đệm.
"Biểu mẫu tìm kiếm nên dùng POST cho gọn địa chỉ." Tìm kiếm là thao tác đọc, nên GET đúng nghĩa hơn: kết quả chia sẻ được, đánh dấu được, nút quay lại hoạt động bình thường. Dùng POST cho tìm kiếm khiến người dùng gặp hộp thoại gửi lại biểu mẫu mỗi lần quay lại trang.
Vì sao trình duyệt hỏi "gửi lại biểu mẫu?" và cách tránh
Bạn vừa bấm đặt hàng, trang kết quả hiện ra, rồi bạn bấm tải lại. Trình duyệt hiện hộp thoại hỏi có muốn gửi lại dữ liệu không. Lý do nằm ở chính khái niệm luỹ đẳng: trang đang hiển thị là phản hồi của một yêu cầu POST, tải lại nghĩa là gửi lại POST đó, và trình duyệt không biết việc này có tạo thêm một đơn hàng hay không. Nó không đoán thay bạn, nên nó hỏi.
Các nhà phát triển web giải bài toán này bằng một mẫu quen thuộc có tên POST rồi chuyển hướng rồi GET. Máy chủ nhận POST, xử lý, rồi thay vì trả trang kết quả ngay, nó trả mã 303 kèm Location trỏ tới một trang xem kết quả. Trình duyệt tự đi tới địa chỉ đó bằng GET. Trang người dùng đang xem giờ là phản hồi của một GET, tải lại bao nhiêu lần cũng chỉ là xem lại, và nút quay lại không còn gây hộp thoại khó hiểu.
Mẫu này không thay được việc chống trùng ở phía máy chủ. Người dùng vẫn có thể bấm nút gửi hai lần trước khi trang kịp chuyển, hoặc mạng rớt khiến ứng dụng tự gửi lại. Hệ thống xử lý tiền thường gắn một mã duy nhất cho mỗi lần thao tác, gửi kèm yêu cầu; máy chủ nhận cùng mã lần thứ hai thì trả lại kết quả cũ thay vì xử lý lần nữa. Cách đặt tên và gửi mã này tuỳ từng hệ thống, hãy đọc tài liệu của API bạn dùng.
Các phương thức còn lại ở góc giao thức
Ngoài GET và POST, đặc tả HTTP định nghĩa thêm vài phương thức. Bạn ít gặp chúng trong biểu mẫu web, nhưng sẽ thấy trong nhật ký máy chủ và khi gỡ lỗi:
- HEAD: giống GET nhưng máy chủ chỉ trả header, không trả thân. Dùng để kiểm một tệp có tồn tại không, dài bao nhiêu, đổi chưa, mà không phải tải về.
- PUT: đặt tài nguyên tại đúng địa chỉ chỉ định thành nội dung gửi kèm, tạo mới nếu chưa có. Luỹ đẳng.
- PATCH: sửa một phần tài nguyên, được thêm vào bằng RFC 5789 năm 2010. Định dạng phần sửa do hai bên thoả thuận.
- DELETE: xoá tài nguyên. Luỹ đẳng về trạng thái cuối, dù lần thứ hai có thể nhận 404.
- OPTIONS: hỏi máy chủ hỗ trợ những gì với một địa chỉ. Ngày nay gặp nhiều nhất trong yêu cầu kiểm tra trước của CORS.
- CONNECT: nhờ proxy mở một đường hầm tới máy đích, thường để chở kết nối HTTPS qua proxy mà proxy không đọc được nội dung.
- TRACE: yêu cầu máy chủ gửi trả nguyên văn yêu cầu nhận được, để xem các máy đứng giữa đã sửa gì. Vì từng bị lợi dụng để đọc trộm cookie trong một kiểu tấn công cũ, TRACE thường bị tắt trên máy chủ thật.
Cách các phương thức này được ghép thành giao diện lập trình cho một ứng dụng là chuyện thiết kế API, một chủ đề riêng. Ở tầng giao thức, điều cần nhớ chỉ là mỗi phương thức mang theo lời hứa về tính an toàn và luỹ đẳng, và phần mềm đứng giữa hành xử dựa trên lời hứa đó.
Chọn phương thức cho một thao tác: bốn câu hỏi
Khi phân vân giữa GET, POST hay một phương thức khác, hãy trả lời lần lượt bốn câu hỏi sau. Ví dụ giả định đi kèm là một trang thư viện trường cho sinh viên mượn sách trực tuyến:
- Thao tác có làm thay đổi gì ở máy chủ không? Xem danh sách sách, tìm theo tên là không, nên dùng GET. Đặt mượn một cuốn là có, nên không được dùng GET.
- Lặp lại thao tác có gây hậu quả không? Đặt mượn hai lần có thể giữ hai bản sách, tức là không luỹ đẳng, nên dùng POST. Cập nhật hồ sơ sinh viên thành một nội dung cụ thể thì lặp lại vô hại, có thể dùng PUT nếu hệ thống hỗ trợ.
- Dữ liệu có nhạy cảm không? Mã sinh viên kèm mật khẩu, mã xác nhận thì phải đi trong thân và qua HTTPS, không bao giờ trên đường dẫn.
- Người dùng có cần đánh dấu, chia sẻ kết quả không? Trang kết quả tìm sách cần chia sẻ được, đó thêm một lý do cho GET. Trang xác nhận đặt mượn nên đến qua chuyển hướng 303 sau POST.
Phần lớn trường hợp chỉ cần câu hỏi đầu đã đủ quyết định. Ba câu sau giúp bạn tránh những lỗi tinh vi hơn: lộ dữ liệu qua nhật ký, xử lý trùng khi mạng chập chờn, và trang kết quả không chia sẻ được.
Câu hỏi thường gặp
Biểu mẫu HTML hỗ trợ những phương thức nào?
Thuộc tính method của thẻ form trong HTML chỉ nhận GET và POST, cùng giá trị dialog dùng cho hộp thoại. Muốn gửi PUT, PATCH hay DELETE từ trang web, người ta dùng JavaScript với hàm fetch, hoặc gửi POST kèm một trường ẩn để máy chủ hiểu là phương thức khác, tuỳ khung phần mềm phía máy chủ.
Dữ liệu POST có bị lưu trong lịch sử trình duyệt không?
Lịch sử trình duyệt lưu địa chỉ, không lưu thân yêu cầu POST. Tuy vậy trình duyệt có thể giữ dữ liệu biểu mẫu để tự điền lần sau, và trang kết quả có thể được giữ trong bộ nhớ của tab. Trên máy dùng chung, nên đăng xuất và đóng trình duyệt sau khi dùng.
Vì sao một số API chỉ dùng POST cho mọi thao tác?
Có hệ thống chọn cách đó vì đơn giản, vì định dạng truy vấn quá phức tạp để đặt lên đường dẫn, hoặc vì giao thức xây bên trên quy định như vậy. Cái giá là mất lợi ích của GET: không lưu đệm được ở tầng HTTP, không tự thử lại an toàn, và proxy không phân biệt được đọc với ghi.
HEAD có thật sự không tải thân về không?
Đúng vậy, phản hồi HEAD không có thân, nhưng header phải giống như khi gửi GET, kể cả Content-Length. Máy chủ vẫn có thể phải tính toán toàn bộ nội dung để biết độ dài, nên HEAD tiết kiệm băng thông chứ chưa chắc tiết kiệm công xử lý ở máy chủ.
Có nên chặn phương thức OPTIONS trên máy chủ không?
Không nên chặn mù quáng. Trình duyệt gửi OPTIONS trong kiểm tra trước của CORS, chặn nó làm các trang hợp lệ gọi API của bạn bị hỏng. Điều nên làm là trả lời OPTIONS đúng, chỉ liệt kê các phương thức và header thật sự cho phép, và tắt TRACE nếu không dùng.
GET có thể làm thay đổi dữ liệu nếu lập trình viên muốn không?
Về kỹ thuật máy chủ làm gì khi nhận GET là quyền của nó, nên vẫn viết được. Nhưng làm vậy là phá lời hứa của giao thức: trình duyệt tải trước, phần mềm thu thập dữ liệu, bộ nhớ đệm hay một thẻ ảnh trên trang khác đều có thể vô tình kích hoạt thao tác đó.