BGP (Border Gateway Protocol) là giao thức mà các mạng độc lập trên thế giới dùng để báo cho nhau biết khối địa chỉ nào tới được qua mạng của mình, và nhờ đó ghép hàng chục nghìn mạng riêng rẽ thành một Internet duy nhất. Mỗi mạng như vậy gọi là một hệ tự trị, mang một số hiệu AS. BGP không chọn đường ngắn nhất theo chi phí kỹ thuật mà chọn theo chính sách: quan hệ thương mại, thoả thuận kết nối, ưu tiên của từng nhà mạng.
Đặc điểm khiến BGP vừa mạnh vừa mong manh là nó dựa trên lòng tin. Theo thiết kế ban đầu, khi một mạng tuyên bố sở hữu một khối địa chỉ, các mạng láng giềng tin và truyền tiếp. Một lỗi cấu hình ở một nơi vì thế có thể lan khắp thế giới trong vài phút. Bài này giải thích BGP chạy thế nào, cách nó chọn đường, và cơ chế của những sự cố khiến cả một dịch vụ lớn biến mất khỏi Internet, cùng các biện pháp phòng ngừa đang được triển khai.
Hệ tự trị và số hiệu AS: Internet là liên minh của các mạng
Internet không có một trung tâm điều khiển. Nó là tập hợp các mạng do những tổ chức khác nhau vận hành: nhà mạng viễn thông, nhà cung cấp nội dung, trường đại học, doanh nghiệp lớn, cơ quan nhà nước. Mỗi mạng tự quyết cách định tuyến bên trong, thường bằng OSPF hoặc IS-IS, và chỉ cần thống nhất với các mạng khác ở một điểm: cách thông báo cho nhau những khối địa chỉ mình tới được. Mỗi đơn vị như vậy là một hệ tự trị.
Số hiệu AS ban đầu dài 16 bit, tức tối đa 65.536 số, về sau được mở rộng lên 32 bit vì không đủ. Số hiệu được cấp qua cùng hệ thống cơ quan đăng ký khu vực cấp địa chỉ IP. Một nhà mạng cỡ quốc gia thường có một hoặc vài số AS; một doanh nghiệp muốn kết nối với hai nhà mạng và tự quảng bá khối địa chỉ của mình cũng có thể xin một số AS riêng.
Giữa các hệ tự trị có hai kiểu quan hệ chính. Quan hệ khách hàng – nhà cung cấp, gọi là trung chuyển: khách trả tiền để được nhà cung cấp chở lưu lượng tới mọi nơi trên Internet. Quan hệ ngang hàng: hai mạng đồng ý trao đổi lưu lượng giữa khách hàng của nhau mà thường không tính tiền, hay diễn ra ở các điểm trao đổi lưu lượng. Chính sách BGP của mỗi mạng phản ánh những quan hệ này: quảng bá gì cho ai, nhận tuyến nào từ ai, ưu tiên đường nào. Phần hạ tầng nhà mạng và điểm trao đổi lưu lượng có bài riêng trong danh mục hạ tầng Internet của trang.
Một phiên BGP diễn ra thế nào
Khác với OSPF tự tìm láng giềng bằng multicast, mỗi láng giềng BGP được khai báo tay, và hai router nói chuyện qua một kết nối TCP tới cổng 179. TCP lo việc truyền tin cậy, BGP chỉ lo nội dung.
- Hai router mở kết nối TCP tới nhau. Nếu kết nối không lên, phiên BGP không bắt đầu; đây là điểm đầu tiên cần kiểm khi một phiên mất.
- Mỗi bên gửi thông điệp OPEN, chứa số hiệu AS, định danh router, thời gian chờ đề xuất và các khả năng hỗ trợ như số AS 32 bit hay chở tuyến IPv6.
- Nếu tham số khớp, hai bên gửi KEEPALIVE để xác nhận và phiên chuyển sang trạng thái thiết lập, thường được hiển thị là Established.
- Hai bên gửi cho nhau thông điệp UPDATE chứa các tuyến muốn quảng bá cùng thuộc tính đi kèm, và các tuyến muốn rút lại. Lần đầu là toàn bộ bảng theo chính sách; sau đó chỉ gửi thay đổi.
- Trong lúc yên ả, hai bên gửi KEEPALIVE định kỳ. Nếu quá thời gian chờ không nghe thấy gì, phiên bị coi là chết và mọi tuyến học từ láng giềng đó bị xoá.
- Khi phát hiện lỗi, một bên gửi NOTIFICATION kèm mã lỗi rồi đóng phiên.
Có hai loại phiên: eBGP giữa hai hệ tự trị khác nhau, và iBGP giữa các router trong cùng một hệ tự trị để chia sẻ tuyến học từ bên ngoài. Bản BGP đang dùng là phiên bản 4, đã được mở rộng nhiều lần để chở IPv6 và nhiều loại địa chỉ khác. Giá trị thường gặp trên nhiều thiết bị là KEEPALIVE mỗi 60 giây và thời gian chờ 180 giây, nhưng hai bên có thể thoả thuận khác.
Thuộc tính tuyến và cách BGP chọn đường
Mỗi tuyến BGP mang theo một nhóm thuộc tính. Khi router nhận nhiều tuyến tới cùng một tiền tố, nó so các thuộc tính theo một thứ tự cố định để chọn một tuyến tốt nhất. Thứ tự đầy đủ dài hơn và có khác biệt nhỏ giữa các hãng; bảng dưới là những bước quan trọng nhất theo thứ tự thường gặp.
| Thuộc tính | Ý nghĩa | Quy tắc chọn |
|---|---|---|
| LOCAL_PREF | Mức ưu tiên nội bộ, chỉ lưu hành trong một AS | Cao hơn thắng; công cụ chính để chọn đường ra |
| AS_PATH | Danh sách các AS mà tuyến đã đi qua | Ngắn hơn thắng; cũng dùng để chống vòng lặp |
| ORIGIN | Tuyến được đưa vào BGP bằng cách nào | Theo thứ tự ưu tiên định sẵn |
| MED | Gợi ý của AS láng giềng về cửa vào nên dùng | Thấp hơn thắng, thường chỉ so giữa tuyến từ cùng một AS |
| Loại phiên | Học qua eBGP hay iBGP | eBGP được ưu tiên hơn iBGP |
| NEXT_HOP | Địa chỉ chặng kế tiếp để tới tiền tố | Phải tới được thì tuyến mới hợp lệ |
Cơ chế chống vòng lặp của BGP rất gọn: khi một tuyến đi qua một AS, số hiệu của AS đó được thêm vào đầu AS_PATH. Router nhận được tuyến có chứa số AS của chính mình thì bỏ ngay, vì như thế là tuyến đã đi vòng về. Còn LOCAL_PREF đứng trước AS_PATH là có chủ ý: một nhà mạng muốn đẩy lưu lượng qua đường ngang hàng miễn phí thay vì đường trung chuyển phải trả tiền, dù đường kia dài hơn vài AS. Đây là ý nghĩa của việc nói BGP chọn đường theo chính sách.
Vì sao một lỗi BGP có thể lan khắp thế giới
Hãy ghép hai mảnh đã biết. Thứ nhất, BGP theo thiết kế ban đầu tin những gì láng giềng quảng bá. Thứ hai, router chọn tuyến theo quy tắc khớp tiền tố dài nhất. Nếu một mạng, do nhầm lẫn hay cố ý, quảng bá một khối địa chỉ không phải của mình, đặc biệt là một khối cụ thể hơn khối mà chủ thật đang quảng bá, các router trên thế giới sẽ ưu tiên tuyến cụ thể hơn đó, và lưu lượng đổ về sai chỗ. Hiện tượng này gọi là chiếm quyền tuyến hay đánh cắp tiền tố.
Sự cố được nhắc nhiều nhất trong giáo trình xảy ra tháng 2 năm 2008. Một nhà mạng ở Pakistan, khi thực hiện yêu cầu chặn một trang chia sẻ video lớn trong nước, đã tạo một tuyến cụ thể hơn cho một phần khối địa chỉ của trang đó. Tuyến này lẽ ra chỉ dùng nội bộ nhưng bị quảng bá ra nhà cung cấp trung chuyển, rồi lan đi khắp Internet. Trong khoảng hai giờ, phần lớn người dùng trên thế giới không vào được trang, cho tới khi tuyến sai bị rút và lọc bỏ.
Một kiểu khác là rò rỉ tuyến: một mạng nhận tuyến từ nhà cung cấp hoặc đối tác ngang hàng rồi lỡ quảng bá lại cho một nhà cung cấp khác, biến mình thành điểm trung chuyển không ai muốn. Lưu lượng lớn bị hút về một mạng nhỏ không đủ năng lực, gây nghẽn và mất gói trên diện rộng. Cả hai kiểu đều cho thấy cùng một điểm yếu: không có cơ chế mặc định nào kiểm tra một mạng có quyền quảng bá khối địa chỉ đó hay không.
Khi chính mình rút mất tuyến của mình
Kịch bản ngược với chiếm quyền. Không cần ai khác can thiệp, một mạng vẫn có thể tự biến khỏi Internet nếu vô tình rút hết các tuyến mình đang quảng bá. Các router trên thế giới xoá tuyến tới khối địa chỉ đó, và mọi máy chủ trong khối trở nên không tới được, dù vẫn đang chạy bình thường.
Sự cố tháng 10 năm 2021. Một mạng xã hội lớn mất kết nối khoảng sáu giờ. Theo giải thích công khai của chính công ty, một lệnh trong lúc bảo trì đã cắt các kết nối trong mạng xương sống của họ. Các máy chủ DNS của họ được thiết kế để tự rút tuyến BGP khi không liên lạc được với trung tâm dữ liệu, nên chúng đồng loạt rút. Tên miền của công ty không còn phân giải được, kéo theo mọi dịch vụ.
Vòng phụ thuộc làm chậm khắc phục. Cũng theo giải thích đó, các công cụ nội bộ dùng để khắc phục sự cố lại phụ thuộc vào chính mạng đang hỏng, nên kỹ sư phải tiếp cận thiết bị tại chỗ. Bài học thiết kế là đường quản trị phải độc lập với đường dữ liệu.
Đặc điểm chung của các sự cố. Hiếm khi do một lỗi phần mềm phức tạp; thường là một thay đổi cấu hình hợp lệ về cú pháp nhưng sai về ý định, cộng với thiếu lớp kiểm tra chặn nó lại trước khi lan ra ngoài.
Các lớp phòng ngừa đang được triển khai
Không có biện pháp đơn lẻ nào giải quyết được toàn bộ, nên cộng đồng vận hành mạng xây nhiều lớp. Phần lớn chúng là chuyện vận hành của nhà mạng, nhưng hiểu chúng giúp bạn đọc tin về sự cố một cách tỉnh táo.
- Lọc theo danh sách đăng ký: nhà cung cấp chỉ nhận từ khách hàng những tiền tố mà khách đã đăng ký là của mình, dựa trên các cơ sở dữ liệu định tuyến công khai.
- RPKI và kiểm tra nguồn gốc tuyến: chủ khối địa chỉ ký bằng mật mã một bản xác nhận cho biết AS nào được phép khởi phát tiền tố đó và với độ dài tối đa bao nhiêu. Router đối chiếu và có thể bỏ tuyến không hợp lệ. Biện pháp này chặn được nhiều trường hợp quảng bá nhầm, nhưng chưa kiểm được toàn bộ đường đi.
- Giới hạn số tiền tố: mỗi phiên đặt một trần; nếu láng giềng bỗng gửi nhiều hơn hẳn bình thường, phiên tự ngắt thay vì nuốt bảng sai.
- Lọc theo quan hệ: không quảng bá tuyến học từ nhà cung cấp hay đối tác ngang hàng cho một nhà cung cấp khác, chặn phần lớn kiểu rò rỉ tuyến.
- Giám sát từ bên ngoài: nhiều dự án đo lường công khai theo dõi bảng định tuyến toàn cầu và cảnh báo khi tiền tố của một tổ chức bị một AS lạ quảng bá.
- Quy trình thay đổi: kiểm tra cấu hình trước khi áp dụng, thay đổi theo từng bước nhỏ và có đường quản trị độc lập để quay lại.
Các sáng kiến tự nguyện của cộng đồng nhà mạng khuyến khích áp dụng đồng thời nhiều lớp trên. Mức triển khai RPKI tăng đều qua các năm nhưng chưa phủ toàn bộ Internet, nên BGP vẫn còn dựa nhiều vào lòng tin và kỷ luật vận hành của từng mạng.
Câu hỏi thường gặp
BGP khác OSPF ở điểm nào cơ bản nhất?
OSPF chạy bên trong một tổ chức, mục tiêu là tìm đường nhanh nhất theo chi phí kỹ thuật và hội tụ nhanh. BGP chạy giữa các tổ chức, mục tiêu là thực thi chính sách và chở được bảng định tuyến khổng lồ một cách ổn định. BGP chạy trên TCP cổng 179, còn OSPF chạy thẳng trên IP với số hiệu 89.
Doanh nghiệp bình thường có cần chạy BGP không?
Phần lớn không. Một văn phòng hay doanh nghiệp chỉ có một nhà mạng chỉ cần tuyến mặc định. BGP trở nên cần khi tổ chức có khối địa chỉ riêng, muốn kết nối đồng thời với hai nhà mạng để dự phòng và tự kiểm soát lưu lượng vào ra. Khi đó cần số AS riêng và người có kinh nghiệm vận hành.
iBGP dùng để làm gì nếu đã có OSPF bên trong?
OSPF lo đường tới các router và mạng nội bộ; iBGP chở các tuyến học từ bên ngoài, có thể tới cả triệu tiền tố, giữa các router biên của cùng tổ chức. Đổ cả bảng Internet vào OSPF sẽ làm nó quá tải. Thông thường OSPF giúp các router iBGP tới được nhau, còn iBGP chở nội dung.
Vì sao sự cố BGP thường được khắc phục trong vài giờ chứ không phải vài phút?
Tìm ra nguồn gốc cần thời gian, vì tuyến sai đã lan qua nhiều mạng. Sau đó phải liên hệ đúng người ở mạng gây lỗi và các nhà cung cấp trung chuyển để rút hoặc lọc tuyến. Khi chính mạng gặp sự cố mất đường quản trị, kỹ sư còn phải tới tận thiết bị, khiến thời gian kéo dài hơn.
RPKI có ngăn được mọi kiểu chiếm quyền tuyến không?
Không. Kiểm tra nguồn gốc tuyến chỉ xác nhận AS cuối cùng trong AS_PATH có quyền khởi phát tiền tố. Một tuyến giả mạo mà ghi đúng AS khởi phát ở cuối đường vẫn có thể lọt qua. Các đề xuất kiểm tra toàn bộ đường đi đã có nhưng còn đang được triển khai dần.
Người dùng có nhận ra khi đang bị ảnh hưởng bởi sự cố BGP không?
Thường chỉ thấy triệu chứng chung: một dịch vụ không vào được, hoặc chậm bất thường, trong khi các trang khác bình thường. Chạy traceroute tới dịch vụ đó trên mạng của mình có thể cho thấy gói đi một đường lạ hoặc dừng ở mạng không liên quan. Kết luận chắc chắn cần dữ liệu từ các dự án giám sát định tuyến.