TLS 1.3 khác TLS 1.2 ở ba điểm lớn: bắt tay nhanh hơn một vòng đi về, mọi kết nối đều có bí mật chuyển tiếp vì kiểu trao đổi khoá bằng RSA bị bỏ hẳn, và hàng loạt tuỳ chọn cũ từng gây ra lỗ hổng bị cắt khỏi giao thức thay vì chỉ "khuyên đừng dùng". Phần chứng chỉ máy chủ cũng được mã hoá trong TLS 1.3, điều TLS 1.2 không làm.
TLS 1.2 ra đời năm 2008 và vẫn an toàn nếu cấu hình chặt. Vấn đề là nó cho phép quá nhiều lựa chọn, trong đó có những lựa chọn tồi, và mười năm sau đó các nhà nghiên cứu lần lượt tìm ra cách tấn công vào từng lựa chọn ấy. TLS 1.3, chuẩn hoá năm 2018, là kết quả của việc dọn nhà: cái gì từng có vấn đề thì vứt đi. Bài này đi qua từng thứ bị vứt và lý do, để bạn hiểu vì sao một cấu hình máy chủ hiện đại trông như vậy.
Bảng so sánh nhanh
Bảng dưới gom những khác biệt người quản trị và lập trình viên hay hỏi. Chi tiết từng dòng ở các mục sau.
| Khía cạnh | TLS 1.2 | TLS 1.3 |
|---|---|---|
| Số vòng bắt tay đầy đủ | Hai vòng đi về | Một vòng đi về |
| Trao đổi khoá | RSA, DH tĩnh, DHE, ECDHE | Chỉ DHE và ECDHE (kèm chế độ PSK) |
| Bí mật chuyển tiếp | Chỉ khi chọn DHE hoặc ECDHE | Luôn có với bắt tay đầy đủ |
| Chế độ mã hoá dữ liệu | CBC kèm HMAC, RC4, AEAD | Chỉ AEAD (AES-GCM, ChaCha20-Poly1305, AES-CCM) |
| Chứng chỉ máy chủ | Gửi dạng rõ | Gửi đã mã hoá |
| Nén ở tầng TLS | Có tuỳ chọn | Bỏ |
| Thương lượng lại giữa phiên | Có | Bỏ, thay bằng KeyUpdate và xác thực sau bắt tay |
| Nhóm Diffie-Hellman | Máy chủ được tự chọn tham số | Chỉ các nhóm định sẵn trong chuẩn |
| Dữ liệu sớm 0-RTT | Không có | Có, kèm rủi ro phát lại |
Nhìn tổng thể, TLS 1.3 không thêm thuật toán mới nào kỳ lạ. Nó chủ yếu bớt đi. Đó là bài học thiết kế đáng nhớ: trong mật mã, mỗi tuỳ chọn thêm vào là một mặt tấn công thêm ra.
Trao đổi khoá bằng RSA bị bỏ: chuyện bí mật chuyển tiếp
Trong TLS 1.2 có một kiểu bắt tay gọi là trao đổi khoá RSA. Máy khách tự sinh một bí mật gọi là pre-master secret, mã hoá nó bằng khoá công khai trong chứng chỉ máy chủ rồi gửi đi. Máy chủ dùng khoá bí mật của chứng chỉ để giải ra. Đơn giản, nhanh, và được dùng rất rộng trong một thời gian dài.
Điểm yếu nằm ở thời gian. Giả sử một kẻ quan sát ghi lại toàn bộ lưu lượng của một máy chủ trong năm năm. Đến năm thứ sáu, khoá bí mật của chứng chỉ bị lộ, do máy chủ bị xâm nhập, do sao lưu bị lấy cắp, hay do một lỗi phần mềm làm rò bộ nhớ. Với trao đổi khoá RSA, kẻ đó dùng khoá bí mật giải ra mọi pre-master secret đã ghi, và đọc được toàn bộ năm năm hội thoại. Một chiếc chìa mở được mọi két trong quá khứ.
Với Diffie-Hellman tạm thời (DHE hoặc ECDHE), mỗi phiên sinh một cặp khoá dùng một lần rồi xoá. Khoá bí mật của chứng chỉ chỉ dùng để ký, chứng minh danh tính, không dùng để giải mã gì cả. Lộ nó về sau thì kẻ gian có thể giả danh máy chủ từ lúc đó trở đi, nhưng không giải được phiên cũ. Tính chất này gọi là bí mật chuyển tiếp. TLS 1.2 có hỗ trợ nhưng không bắt buộc; TLS 1.3 bỏ hẳn kiểu RSA nên bắt tay đầy đủ nào cũng có.
Trao đổi khoá RSA còn một vết xe đổ khác: kiểu tấn công dạng "oracle đệm" xuất hiện từ cuối thập niên 1990 và tái xuất nhiều lần dưới tên mới, khai thác cách máy chủ phản hồi khi giải mã một bản mã sai định dạng. Bỏ hẳn cơ chế đó là cách dứt điểm.
CBC, RC4 và nén: ba tuỳ chọn từng gây sóng gió
Chế độ CBC kèm HMAC. TLS 1.2 cho phép mã hoá khối theo chế độ CBC rồi tính mã xác thực riêng, theo thứ tự "xác thực rồi mới mã hoá". Thứ tự này mở đường cho các tấn công đo thời gian máy chủ xử lý phần đệm, nổi tiếng nhất là Lucky Thirteen năm 2013. Trước đó, TLS 1.0 dùng vector khởi tạo đoán trước được và bị tấn công BEAST năm 2011. Bản vá có, nhưng phải vá cẩn thận từng thư viện. TLS 1.3 chỉ giữ các chế độ AEAD, nơi mã hoá và xác thực được làm cùng lúc theo thiết kế đã được chứng minh.
Mã dòng RC4. RC4 từng được khuyên dùng như cách né BEAST, rồi chính nó bị chỉ ra có độ lệch thống kê trong luồng khoá, đủ để khôi phục một phần dữ liệu lặp lại như cookie sau rất nhiều kết nối. IETF cấm RC4 trong TLS năm 2015. TLS 1.3 không có RC4.
Nén ở tầng TLS. Nén trước khi mã hoá nghe hợp lý, nhưng độ dài bản mã lộ ra mức độ nén, mà mức độ nén phụ thuộc nội dung. Tấn công CRIME năm 2012 khai thác điều này: kẻ gian chèn chuỗi đoán vào yêu cầu, quan sát gói nào ngắn đi thì biết đoán trúng một phần cookie. TLS 1.3 bỏ hẳn nén. Ở tầng HTTP nén vẫn tồn tại, và vẫn cần cẩn trọng với dữ liệu bí mật nằm chung chỗ với dữ liệu kẻ gian điều khiển được.
Nhóm Diffie-Hellman tự chọn. TLS 1.2 cho máy chủ gửi tham số DH tự chọn, có máy chủ dùng số nguyên tố quá ngắn hoặc dùng chung một số cho hàng triệu máy. Tấn công Logjam năm 2015 lợi dụng các nhóm yếu và cả các bộ mật mã "xuất khẩu" từ thời hạn chế mật mã. TLS 1.3 chỉ cho phép một danh sách nhóm định sẵn đã được thẩm định.
Bớt một vòng đi về: thứ tự thông điệp thay đổi ra sao
Trong TLS 1.2 với ECDHE, máy khách gửi ClientHello chỉ để chào và liệt kê lựa chọn. Máy chủ chọn bộ mật mã, gửi ServerHello, chứng chỉ, ServerKeyExchange chứa phần khoá tạm thời có chữ ký, rồi ServerHelloDone. Lúc này máy khách mới biết đường cong nào được chọn, mới sinh khoá của mình, gửi ClientKeyExchange, ChangeCipherSpec và Finished. Máy chủ đáp ChangeCipherSpec và Finished. Hai vòng đi về trước khi gửi được yêu cầu HTTP đầu tiên.
TLS 1.3 đảo một thao tác: máy khách sinh khoá tạm thời ngay từ đầu cho nhóm nó đoán sẽ được chọn và gửi kèm ClientHello. Máy chủ nhận được là tính ngay bí mật chung, nên mọi thứ nó gửi sau ServerHello đều đã được mã hoá. Máy khách nhận xong là có đủ thông tin để kiểm và gửi Finished kèm dữ liệu. Một vòng. Bài bắt tay TLS 1.3 từng bước trong danh mục này đi chi tiết từng thông điệp.
TLS 1.2 cũng có cách rút ngắn khi nối lại phiên bằng mã phiên hoặc vé phiên, nhưng các cách đó trong 1.2 có điểm yếu riêng: khoá dùng để mã hoá vé, nếu không được thay thường xuyên, trở thành một chiếc chìa có thể làm mất bí mật chuyển tiếp của mọi phiên nối lại. TLS 1.3 thiết kế lại phần nối lại phiên để có thể kết hợp với một lần trao đổi khoá mới.
Khi nào vẫn phải giữ TLS 1.2
Tắt hẳn TLS 1.2 là mục tiêu dài hạn, nhưng ở nhiều hệ thống chưa làm ngay được. Những trường hợp thường gặp:
- Thiết bị cũ hoặc nhúng: máy in, camera, bộ điều khiển công nghiệp, đầu đọc thẻ chỉ có thư viện TLS cũ và nhà sản xuất không còn cập nhật.
- Ứng dụng viết bằng nền tảng cũ: một số phiên bản cũ của các thư viện và môi trường chạy chưa hỗ trợ TLS 1.3 hoặc mặc định không bật.
- Thiết bị kiểm soát mạng ở giữa chưa hiểu TLS 1.3 và cắt kết nối, dù nhờ chế độ tương thích chuyện này hiếm hơn trước.
- Đối tác tích hợp bắt buộc một phiên bản cụ thể trong hợp đồng kỹ thuật.
Nếu phải giữ TLS 1.2, hướng cấu hình được chấp nhận rộng rãi là: chỉ bật bộ mật mã có ECDHE hoặc DHE với nhóm đủ mạnh, chỉ dùng AEAD, tắt nén, tắt thương lượng lại do máy khách khởi xướng, và tắt hẳn TLS 1.0, 1.1. Các bộ khuyến nghị cấu hình theo mức tương thích do các tổ chức trình duyệt và cộng đồng bảo mật công bố được cập nhật định kỳ, nên kiểm bản hiện hành thay vì chép cấu hình từ một bài viết cũ.
Kiểm một máy chủ đang hỗ trợ phiên bản nào
Trên máy chủ của mình, cách nhanh nhất là thử kết nối với từng phiên bản cụ thể. Lệnh openssl s_client -connect tên-miền:443 -tls1_2 buộc dùng TLS 1.2; đổi thành -tls1_3 để thử TLS 1.3, hoặc -tls1_1 để chắc chắn máy chủ đã từ chối phiên bản cũ. Kết quả thành công in ra dòng Protocol và Cipher; thất bại thường kết thúc bằng thông báo lỗi bắt tay. Bản OpenSSL rất mới có thể đã tắt sẵn phía máy khách các phiên bản cũ, nên một lần thất bại khi thử TLS 1.1 có khi do chính máy bạn chứ không phải máy chủ.
Một cách khác là bắt gói tin trên máy khách khi truy cập: trong ServerHello, phiên bản thật nằm ở phần mở rộng supported_versions nếu là TLS 1.3, còn nếu không có phần mở rộng đó thì phiên bản là giá trị trong trường version, thường là TLS 1.2. Trình duyệt cũng hiển thị phiên bản và bộ mật mã trong bảng thông tin kết nối hoặc công cụ dành cho nhà phát triển, ở mục bảo mật.
Đừng quên các dịch vụ không phải web trên cùng máy chủ: cổng thư, cổng cơ sở dữ liệu, bảng quản trị. Không ít hệ thống đã cấu hình chặt cho cổng 443 nhưng để nguyên mặc định cũ ở các cổng khác. Chỉ kiểm hệ thống bạn quản lý hoặc được phép kiểm.
Câu hỏi thường gặp
TLS 1.2 còn an toàn không?
Còn, nếu chỉ bật bộ mật mã có ECDHE hoặc DHE và chế độ AEAD, tắt nén và các phiên bản cũ hơn. Phần lớn lỗ hổng lịch sử của TLS 1.2 nằm ở các tuỳ chọn có thể tắt được. Vấn đề là cấu hình sai dễ hơn, trong khi TLS 1.3 đã loại sẵn các lựa chọn nguy hiểm.
Chuyển sang TLS 1.3 có cần đổi chứng chỉ không?
Không. Chứng chỉ không gắn với phiên bản TLS. Cùng một chứng chỉ RSA hay ECDSA dùng được cho cả hai. Việc cần làm là cập nhật thư viện và phần mềm máy chủ lên bản hỗ trợ TLS 1.3 rồi bật trong cấu hình.
Vì sao TLS 1.3 không gọi là TLS 2.0?
Trong quá trình chuẩn hoá, tên gọi được bàn khá nhiều, có ý kiến muốn đặt tên mới để nhấn mạnh thay đổi lớn. Cuối cùng nhóm làm việc giữ tên TLS 1.3, một phần vì tính liên tục với các phiên bản trước và vì giao thức vẫn giữ cấu trúc bản ghi cùng cách đánh số phiên bản cũ.
Có thể bật cùng lúc TLS 1.2 và TLS 1.3 không?
Có, đây là cấu hình phổ biến nhất hiện nay. Máy khách và máy chủ tự thương lượng phiên bản cao nhất cả hai cùng hỗ trợ. Cơ chế chống hạ cấp trong TLS 1.3 ghi dấu vào số ngẫu nhiên của máy chủ để máy khách phát hiện nếu kẻ đứng giữa ép xuống phiên bản thấp hơn.
Tắt TLS 1.0 và 1.1 có ảnh hưởng người dùng không?
Với trình duyệt và hệ điều hành còn được cập nhật thì gần như không, vì chúng đã hỗ trợ TLS 1.2 từ lâu. Người bị ảnh hưởng là thiết bị rất cũ hoặc phần mềm tích hợp không còn cập nhật. Nên xem nhật ký máy chủ để đếm số kết nối còn dùng phiên bản cũ trước khi tắt.
Bí mật chuyển tiếp có bảo vệ được khi máy chủ đang bị xâm nhập không?
Không. Nếu kẻ gian đang ở trong máy chủ, chúng đọc được dữ liệu sau khi giải mã hoặc khoá phiên trong bộ nhớ. Bí mật chuyển tiếp chỉ bảo vệ các phiên đã kết thúc trước thời điểm lộ khoá, không bảo vệ phiên đang diễn ra trên một máy đã mất kiểm soát.