TTL (Time To Live) trong DNS là số giây mà một câu trả lời được phép nằm trong bộ nhớ đệm trước khi phải hỏi lại. Con số này do chủ tên miền đặt trên từng bản ghi, đi kèm mọi câu trả lời, và mỗi resolver giữ bản ghi đó đúng chừng ấy thời gian rồi bỏ đi. TTL 3.600 nghĩa là trong một giờ, resolver cứ thế trả lời từ trí nhớ mà không hỏi lại máy chủ có thẩm quyền.
Giống hạn dùng in trên hộp sữa: nhà sản xuất định hạn, người bán và người mua đều tôn trọng nó, không ai gọi lại nhà máy để hỏi sữa còn tốt không. Hạn ngắn thì thông tin luôn tươi nhưng phải nhập hàng liên tục; hạn dài thì đỡ công nhưng khi muốn thu hồi, hàng cũ vẫn nằm trên kệ. Bài này đi qua cách TTL được đếm ngược, những lớp bộ nhớ đệm nằm giữa bạn và máy chủ, TTL cho câu trả lời "không có" và cách chọn con số cho từng loại bản ghi.
TTL được đếm ngược thế nào
Trong định dạng bản ghi, TTL là một trường 32 bit tính bằng giây, đứng ngay sau tên và trước lớp, loại bản ghi. Một dòng trong tệp vùng như shop.example.vn. 3600 IN A 192.0.2.10 nói rằng bản ghi A này được nhớ tối đa 3.600 giây. TTL gắn với cả tập bản ghi cùng tên, cùng loại (RRset), không gắn riêng từng dòng: nếu shop.example.vn có hai bản ghi A, cả hai phải mang cùng TTL, và phần mềm DNS hiện đại sẽ cảnh báo hoặc tự sửa khi chúng lệch nhau.
Máy chủ có thẩm quyền luôn trả về TTL đầy đủ như trong tệp vùng. Resolver nhận về, ghi lại thời điểm, rồi khi trả lời cho máy khách thì trừ đi số giây đã trôi qua. Hỏi một resolver hai lần cách nhau 20 giây, bạn sẽ thấy TTL ở lần sau nhỏ hơn đúng chừng ấy. Khi con số về 0, bản ghi hết hạn; lần hỏi kế tiếp, resolver phải đi lại tới máy chủ có thẩm quyền và nhận TTL đầy đủ mới.
Hệ quả quan trọng: mỗi resolver có đồng hồ riêng. Resolver A có thể vừa làm mới bản ghi một giây trước khi bạn sửa nó, nên sẽ giữ bản cũ gần trọn TTL; resolver B tình cờ hết hạn ngay sau khi bạn sửa, nên thấy bản mới gần như tức thì. "Thời gian chờ" sau khi sửa DNS vì vậy không phải một con số cố định mà là một khoảng, từ 0 tới TTL cũ, tuỳ từng resolver.
Các lớp bộ nhớ đệm giữa bạn và máy chủ có thẩm quyền
Một câu hỏi DNS từ trình duyệt có thể được trả lời ở bất kỳ tầng nào dưới đây, tầng nào có câu trả lời còn hạn thì dừng ở đó:
| Tầng | Đặc điểm | Có tôn trọng TTL không |
|---|---|---|
| Ứng dụng, trình duyệt | Bộ nhớ đệm riêng, thường ngắn, để tránh hỏi lặp trong lúc tải một trang có hàng chục tài nguyên | Thường có, nhưng một số ứng dụng tự đặt thời gian riêng hoặc giữ kết nối mở lâu |
| Hệ điều hành | Dịch vụ phân giải của hệ điều hành gom câu hỏi của mọi ứng dụng | Có, đôi khi áp thêm giới hạn trên |
| Router, forwarder trong nhà | Bộ nhớ đệm nhỏ dùng chung cho cả nhà hoặc văn phòng | Tuỳ phần mềm trong thiết bị |
| Recursive resolver | Bộ nhớ đệm lớn dùng chung cho rất nhiều người, quyết định phần lớn trải nghiệm | Có, nhưng có thể kẹp TTL vào một khoảng tối thiểu – tối đa |
| Máy chủ có thẩm quyền | Nguồn dữ liệu gốc, không có khái niệm hết hạn với dữ liệu của chính mình | Là bên đặt TTL |
Khi bạn "xoá bộ nhớ đệm DNS" trên máy tính, bạn chỉ xoá được tầng hệ điều hành và có thể cả trình duyệt. Resolver của nhà mạng vẫn nhớ bản cũ cho tới khi hết TTL. Đó là lý do lời khuyên "flush DNS" chỉ có tác dụng khi chính máy bạn đang giữ bản ghi cũ, còn khi resolver phía trên giữ thì bạn chỉ còn cách chờ hoặc tạm hỏi một resolver khác để kiểm tra.
TTL cho câu trả lời "không có": bộ nhớ đệm phủ định
Resolver không chỉ nhớ câu trả lời có dữ liệu. Nó còn nhớ cả việc một tên không tồn tại (NXDOMAIN) hoặc tên có tồn tại nhưng không có loại bản ghi được hỏi (gọi là NODATA: mã NOERROR với phần trả lời trống). Không nhớ phủ định thì mỗi lần một phần mềm hỏi lặp đi lặp lại một tên sai, máy chủ có thẩm quyền lại phải trả lời từ đầu.
Câu trả lời phủ định không có bản ghi nào để gắn TTL, nên máy chủ có thẩm quyền gửi kèm bản ghi SOA của vùng trong phần Authority. Theo quy tắc về bộ nhớ đệm phủ định (RFC 2308), resolver lấy giá trị nhỏ hơn giữa TTL của chính bản ghi SOA và trường cuối cùng của SOA (trường MINIMUM) làm thời gian nhớ cho câu trả lời "không có". Trường MINIMUM ban đầu mang nghĩa khác, về sau được định nghĩa lại cho đúng việc này.
Đây là cái bẫy kinh điển. Ví dụ giả định: bạn chuẩn bị ra mắt moi.example.vn, đồng nghiệp mở thử trình duyệt trước khi bạn kịp tạo bản ghi. Resolver của văn phòng nhận NXDOMAIN và nhớ nó, giả sử trong 3.600 giây vì SOA của vùng đặt như vậy. Năm phút sau bạn tạo bản ghi, nhưng cả văn phòng vẫn thấy "không tìm thấy trang" thêm gần một giờ. Đặt trường MINIMUM ở mức vài phút tới một giờ là thực hành phổ biến; đặt cả ngày thì mỗi lần thêm tên mới đều phải chờ.
Khi resolver không làm đúng TTL bạn đặt
Kẹp TTL vào một khoảng. Nhiều resolver có giới hạn tối thiểu và tối đa. TTL 5 giây có thể bị nâng lên 30 giây hay một phút để giảm tải; TTL một tuần có thể bị hạ xuống một ngày để dữ liệu không quá cũ. Vì vậy đặt TTL cực thấp không đảm bảo mọi người thấy thay đổi nhanh như con số.
Làm mới trước khi hết hạn. Với tên được hỏi nhiều, một số resolver tự hỏi lại khi TTL còn lại chừng một phần mười, để người dùng kế tiếp không phải chờ một vòng phân giải. Bạn sẽ không thấy hành vi này từ bên ngoài, ngoài việc tên phổ biến hầu như luôn trả lời tức thì.
Phục vụ dữ liệu cũ khi nguồn không trả lời. Cơ chế serve-stale (RFC 8767) cho phép resolver trả lời bằng bản ghi đã hết hạn, kèm TTL rất ngắn, khi nó không liên lạc được với máy chủ có thẩm quyền. Mục đích là giữ dịch vụ chạy qua các sự cố ngắn của máy chủ tên, đổi lại có thể trả về dữ liệu đã lỗi thời trong lúc đó.
Ứng dụng giữ kết nối, không hỏi lại. Một ứng dụng đã mở kết nối tới địa chỉ IP cũ sẽ dùng kết nối ấy cho tới khi đóng, bất kể DNS đã đổi. Một số môi trường chạy ứng dụng phía máy chủ từng giữ kết quả phân giải rất lâu theo mặc định. Đây không phải lỗi DNS nhưng hay bị đổ cho DNS.
Chọn TTL cho từng loại bản ghi
Không có con số đúng cho mọi trường hợp; bảng dưới là các khoảng thường gặp trong vận hành, bạn điều chỉnh theo mức độ thay đổi và mức chịu tải của máy chủ tên:
| Bản ghi | TTL thường dùng | Lý do |
|---|---|---|
| NS của vùng | 1 tới 2 ngày | Hiếm khi đổi; TTL dài giúp vùng sống sót khi máy chủ tên gặp sự cố ngắn |
| A, AAAA của website ổn định | 1 giờ tới 1 ngày | Ít đổi, giảm số lần hỏi và độ trễ cho người dùng |
| A, AAAA sắp chuyển máy chủ | 5 phút | Hạ xuống trước khi đổi để rút ngắn khoảng giao thời |
| Bản ghi dùng cho chuyển dự phòng | 30 giây tới vài phút | Cần chuyển nhanh khi một máy chủ chết, chấp nhận tải hỏi cao hơn |
| MX | 1 giờ trở lên | Máy chủ thư gửi đi có hàng đợi và tự thử lại, không cần đổi tức thì |
| TXT xác minh, bản ghi tạm | Vài phút | Thường thêm rồi xoá trong thời gian ngắn |
| SOA, trường MINIMUM | Vài phút tới 1 giờ | Quyết định thời gian nhớ câu trả lời phủ định |
Ví dụ giả định để thấy đánh đổi: 5.000 resolver cùng phục vụ người dùng của một website. Với TTL 3.600, mỗi resolver hỏi lại tối đa một lần mỗi giờ, máy chủ tên nhận tối đa khoảng 5.000 câu hỏi mỗi giờ cho bản ghi đó. Hạ xuống 60 giây, con số trần thành 300.000 câu hỏi mỗi giờ, gấp 60 lần. Phần lớn nhà cung cấp DNS chịu được, nhưng độ trễ trung bình của người dùng tăng vì nhiều lần phải đi trọn vòng phân giải hơn.
TTL dài là tấm đệm khi máy chủ tên gặp sự cố
Người ta hay nghĩ TTL ngắn là "linh hoạt" nên tốt hơn. Mặt trái ít được nói tới: TTL ngắn làm cả website phụ thuộc chặt vào việc máy chủ tên luôn sống. Khi nhà cung cấp DNS bị tấn công từ chối dịch vụ hoặc gặp sự cố vài chục phút, các bản ghi có TTL một ngày vẫn nằm trong bộ nhớ đệm của phần lớn resolver và người dùng hầu như không nhận ra. Bản ghi TTL 60 giây thì hết hạn ngay trong phút đầu, và người dùng bắt đầu thấy lỗi.
Cách làm cân bằng là giữ TTL dài cho trạng thái bình thường, chỉ hạ xuống có kế hoạch trước một đợt thay đổi, rồi nâng lại sau khi thay đổi xong và đã ổn định. Riêng các bản ghi phục vụ chuyển dự phòng tự động thì phải ngắn, nhưng nên tách riêng tên dùng cho mục đích đó thay vì hạ TTL của toàn bộ vùng.
Để quan sát TTL thực tế trên máy của mình, bạn hỏi cùng một tên hai lần qua một resolver, cách nhau vài chục giây, và so con số TTL; sau đó hỏi thẳng máy chủ có thẩm quyền để thấy TTL đầy đủ. Khoảng cách giữa hai con số cho biết bản ghi đã nằm trong bộ nhớ đệm bao lâu và còn bao lâu nữa mới hết hạn.
Câu hỏi thường gặp
TTL bằng 0 có nghĩa là không được nhớ đệm không?
Về nguyên tắc TTL 0 nghĩa là câu trả lời chỉ dùng cho giao dịch hiện tại, không được lưu lại. Thực tế nhiều resolver áp TTL tối thiểu nên vẫn nhớ trong vài giây đến một phút. TTL 0 còn khiến mọi câu hỏi đổ thẳng về máy chủ có thẩm quyền, nên hiếm khi là lựa chọn tốt.
Hạ TTL xuống thì có hiệu lực ngay không?
Không. Các resolver đang giữ bản ghi với TTL cũ sẽ giữ đến hết TTL cũ rồi mới hỏi lại và nhận TTL mới. Vì vậy muốn có TTL thấp vào lúc thay đổi, bạn phải hạ trước ít nhất một khoảng bằng TTL cũ, ví dụ TTL cũ một ngày thì hạ trước hơn một ngày.
Vì sao xoá bộ nhớ đệm DNS trên máy vẫn thấy địa chỉ cũ?
Vì lệnh xoá chỉ tác động lên bộ nhớ đệm của hệ điều hành, có khi cả trình duyệt. Resolver của nhà mạng hoặc của công ty vẫn giữ bản ghi cũ đến hết TTL, và máy bạn lại nhận bản cũ từ đó. Trình duyệt cũng có thể đang giữ kết nối mở tới máy chủ cũ.
Mọi bản ghi trong một vùng có phải cùng TTL không?
Không. Mỗi tập bản ghi cùng tên, cùng loại có TTL riêng, và tệp vùng có thể khai một giá trị mặc định cho các dòng không ghi TTL. Chỉ những bản ghi trong cùng một tập, ví dụ hai bản ghi A của cùng một tên, mới phải mang cùng TTL.
TTL có ảnh hưởng tới tốc độ tải trang không?
Có, gián tiếp. TTL dài làm tỉ lệ câu trả lời có sẵn trong bộ nhớ đệm của resolver cao hơn, người dùng ít phải chờ một vòng phân giải đầy đủ. Với website có nhiều tên miền phụ cho ảnh, mã và phân tích, mỗi tên đều cần phân giải nên ảnh hưởng cộng dồn rõ hơn.
Câu trả lời từ máy chủ có thẩm quyền có TTL giảm dần không?
Không. Máy chủ có thẩm quyền luôn trả TTL đầy đủ như trong dữ liệu vùng, vì nó là nguồn gốc chứ không phải bộ nhớ đệm. Chỉ khi đi qua resolver, TTL mới bị trừ dần theo thời gian bản ghi đã nằm trong bộ nhớ đệm, nên hai cách hỏi cho hai con số khác nhau.