GiaoThuc.comGiao Thức
DNS chuyên sâu

Máy chủ DNS gốc là gì: 13 tên gốc, anycast và vì sao Internet không sập theo một máy

Máy chủ DNS gốc làm gì, vì sao chỉ có 13 tên từ A tới M, anycast nhân chúng ra hàng nghìn điểm ra sao, ai vận hành và vùng gốc được ký, cập nhật thế nào.

Wide view of a quiet data center aisle in Ho Chi Minh City, engineer in a grey jacket walking away from camera between tall server cabinets, blue indicator lights, cold air haze

Máy chủ DNS gốc là tầng trên cùng của cây tên miền: chúng không biết địa chỉ của website nào, chỉ biết mỗi tên miền cấp cao (.vn, .com, .org…) do những máy chủ tên nào quản. Mỗi khi resolver không có sẵn thông tin trong bộ nhớ đệm, nó bắt đầu từ đây. Có 13 "tên" máy chủ gốc, đặt theo chữ cái từ A tới M, nhưng nhờ anycast, mỗi tên thực chất là hàng chục đến hàng trăm máy rải khắp thế giới dùng chung một địa chỉ IP.

Hiểu lầm hay gặp là "Internet chạy trên 13 máy tính" và tắt chúng đi thì cả mạng sập. Thực tế khác xa: số điểm đặt máy chủ gốc lên tới con số nghìn, và nhờ bộ nhớ đệm, phần lớn truy vấn của người dùng không bao giờ chạm tới máy chủ gốc. Bài này giải thích máy chủ gốc trả lời gì, vì sao dừng ở con số 13, anycast hoạt động ra sao và vùng gốc được quản lý, ký số như thế nào.

Máy chủ gốc thật sự trả lời những gì

Vùng gốc (root zone) là một tệp dữ liệu nhỏ đến bất ngờ. Nó chứa bản ghi NS của từng tên miền cấp cao, các bản ghi glue A và AAAA cho máy chủ tên của chúng, bản ghi DS phục vụ chuỗi tin cậy DNSSEC, cùng với bản ghi SOA, NS và chữ ký của chính vùng gốc. Số tên miền cấp cao hiện vào khoảng một nghìn rưỡi, gồm mã quốc gia như .vn, tên chung như .com, .org và các tên miền chung mới mở từ đợt mở rộng năm 2012.

Khi resolver hỏi máy chủ gốc về shop.example.vn, máy chủ gốc không trả lời địa chỉ mà gửi một thư tham chiếu: "vùng vn do các máy chủ sau quản, đây là địa chỉ của chúng". Bản ghi NS của các tên miền cấp cao trong vùng gốc thường có TTL hai ngày (172.800 giây), nên một resolver đã hỏi .vn một lần sẽ không cần hỏi lại máy chủ gốc về .vn trong hai ngày đó.

Vì vậy lưu lượng tới máy chủ gốc có một đặc điểm lạ: một phần đáng kể là câu hỏi cho những tên miền cấp cao không tồn tại, do cấu hình sai, phần mềm gõ nhầm, hoặc tên nội bộ kiểu .local, .lan, .home bị rò ra ngoài. Máy chủ gốc trả lời NXDOMAIN cho chúng. Câu hỏi thật về .com hay .vn chỉ chiếm phần nhỏ, vì đã nằm sẵn trong bộ nhớ đệm của resolver.

Vì sao chỉ có 13 tên máy chủ gốc

Giới hạn 512 byte của UDP thời kỳ đầu. Đặc tả DNS gốc quy định câu trả lời qua UDP không vượt quá 512 byte, quá thì phải cắt và chuyển sang TCP. Khi resolver gửi truy vấn mồi để lấy danh sách máy chủ gốc, câu trả lời phải chứa tên của tất cả máy chủ gốc cùng địa chỉ IPv4 của chúng. Với kỹ thuật nén tên trong gói tin DNS, 13 tên dạng a.root-servers.net tới m.root-servers.net kèm địa chỉ là vừa khít khung 512 byte.

Đặt tên chung một đuôi để nén tốt. Các máy chủ gốc từng mang tên riêng của tổ chức vận hành. Việc đổi về chung đuôi root-servers.net giúp phần đuôi chỉ cần ghi một lần trong gói tin, các tên sau trỏ lại bằng con trỏ nén, tiết kiệm đủ chỗ cho 13 mục.

EDNS gỡ giới hạn nhưng con số đã ổn định. Phần mở rộng EDNS(0) cho phép hai bên thoả thuận gói UDP lớn hơn 512 byte, và từ khi thêm địa chỉ IPv6 cho máy chủ gốc, câu trả lời mồi đầy đủ đã vượt 512 byte. Nhưng không có lý do kỹ thuật cấp bách để tăng số tên: anycast đã giải quyết bài toán quy mô theo cách khác, trong khi thêm tên đồng nghĩa với thêm một tổ chức vận hành và thay đổi tệp gợi ý gốc trong mọi phần mềm.

Mười ba tên, mười hai đơn vị vận hành. Các chữ cái được chia cho mười hai tổ chức độc lập gồm viện nghiên cứu, trường đại học, cơ quan, công ty và tổ chức Internet ở nhiều nước; một công ty vận hành hai chữ cái A và J. Sự đa dạng này có chủ ý: mỗi bên dùng phần cứng, phần mềm và cách vận hành riêng, nên một lỗi phần mềm hay một sự cố tổ chức không kéo theo cả hệ thống.

Anycast: một địa chỉ IP, hàng trăm nơi trả lời

Với định tuyến thông thường (unicast), mỗi địa chỉ IP ứng với một máy ở một chỗ. Anycast làm khác: nhiều máy ở nhiều thành phố cùng được cấu hình một địa chỉ IP, và mỗi điểm đặt đều công bố đường đi tới địa chỉ đó qua BGP, giao thức các mạng lớn dùng để trao đổi tuyến với nhau. Router trên Internet thấy nhiều đường tới cùng một đích và chọn đường "gần nhất" theo chính sách định tuyến, thường cũng là gần về địa lý.

Kết quả: khi resolver ở Hà Nội gửi gói tin tới địa chỉ của máy chủ gốc K, gói tin đi tới bản sao K gần nhất về mặt mạng, có thể ngay trong nước hoặc trong khu vực. Một resolver ở châu Âu gửi tới cùng địa chỉ đó lại tới một bản sao khác. Theo thống kê công khai của các đơn vị vận hành, tổng số điểm đặt máy chủ gốc đã vượt một nghìn rưỡi, con số thay đổi liên tục khi điểm mới mở hay điểm cũ đóng.

Anycast hợp với DNS vì phần lớn trao đổi DNS chỉ là một gói hỏi, một gói đáp qua UDP. Không có kết nối dài để lo bị chuyển giữa chừng sang bản sao khác khi tuyến thay đổi. Anycast còn là lá chắn tự nhiên trước tấn công từ chối dịch vụ: lưu lượng tấn công từ một vùng bị hút về các bản sao trong vùng đó, các vùng còn lại vẫn chạy. Các đợt tấn công lớn nhắm vào máy chủ gốc đã từng xảy ra; một số bản sao quá tải, nhưng người dùng cuối hầu như không nhận ra nhờ bộ nhớ đệm và những bản sao khác.

Ai làm gì với vùng gốc

Vùng gốc có nhiều bàn tay, mỗi bên giữ một phần việc tách biệt. Biết ai làm gì giúp tránh hiểu lầm rằng "đơn vị vận hành máy chủ gốc quyết định tên miền nào tồn tại":

Vai tròPhần việcKhông làm gì
IANA (chức năng do một đơn vị trực thuộc ICANN đảm nhận)Tiếp nhận và xét yêu cầu thay đổi của các đơn vị quản lý tên miền cấp cao, như đổi máy chủ tên hay bản ghi DSKhông trực tiếp chạy máy chủ gốc trả lời truy vấn
Đơn vị duy trì vùng gốcBiên tập tệp vùng gốc theo các thay đổi đã duyệt, ký bằng khoá ký vùng và phân phối cho các đơn vị vận hànhKhông tự ý thêm, bớt tên miền cấp cao
Mười hai đơn vị vận hành máy chủ gốcChạy các bản sao, đảm bảo trả lời nhanh và đúng nội dung vùng gốc nhận đượcKhông sửa nội dung vùng gốc
Đơn vị quản lý tên miền cấp caoVận hành máy chủ tên của .vn, .com…, quản tên miền cấp hai bên dướiKhông nằm trong vùng gốc ngoài bản ghi NS, glue, DS của mình

Cấu trúc này có nghĩa là các máy chủ gốc trả lời cùng một nội dung, ký cùng một bộ khoá. Một đơn vị vận hành có muốn trả lời khác đi thì chữ ký DNSSEC sẽ không khớp và resolver có kiểm chữ ký sẽ phát hiện. Đó là lý do việc ký vùng gốc là cột mốc lớn của DNS.

Khoá gốc và nghi thức ký khoá

Vùng gốc được ký DNSSEC từ năm 2010. Có hai cấp khoá: khoá ký vùng (ZSK) ký các bản ghi trong vùng gốc và được thay định kỳ; khoá ký khoá (KSK) chỉ ký tập khoá DNSKEY. Phần công khai của KSK gốc là "mỏ neo tin cậy" được cài sẵn trong mọi resolver có kiểm DNSSEC: mọi chuỗi xác thực, từ .vn xuống tên miền của bạn, cuối cùng đều quy về khoá này.

Phần bí mật của KSK gốc nằm trong các thiết bị bảo mật phần cứng đặt ở hai cơ sở được canh giữ chặt. Việc dùng khoá diễn ra trong các buổi nghi thức ký định kỳ, có những người giữ thẻ khoá đến từ nhiều nước chứng kiến, quy trình được ghi hình và công bố biên bản. Người ta làm như vậy không phải vì thích nghi lễ, mà vì một khoá mà cả Internet tin vào thì quy trình dùng nó phải kiểm chứng được từ bên ngoài.

Năm 2018, KSK gốc được thay lần đầu tiên. Việc thay khoá phải chuẩn bị nhiều năm, vì mọi resolver trên thế giới cần cập nhật mỏ neo mới trước ngày chuyển; resolver nào còn giữ khoá cũ sẽ không xác thực được gì và trả về SERVFAIL cho mọi tên miền đã ký. Lần đổi ấy chỉ gây sự cố nhỏ, nhưng nó cho thấy một điều: tầng gốc thay đổi rất chậm, có chủ đích, vì mọi thay đổi đều lan tới toàn bộ hệ thống.

Những hiểu lầm phổ biến về máy chủ gốc

Máy chủ gốc hay được nhắc trong tin tức theo những cách dễ gây hiểu sai. Vài điểm nên tách bạch:

  • "Có đúng 13 máy chủ gốc." Có 13 tên và 13 địa chỉ IPv4 (cùng 13 địa chỉ IPv6), còn số máy vật lý lên tới hàng nghìn nhờ anycast.
  • "Tắt máy chủ gốc là mất Internet ngay." Resolver đã nhớ bản ghi của các tên miền cấp cao trong hai ngày; ngay cả khi mọi máy chủ gốc ngừng trả lời, tên miền đã có trong bộ nhớ đệm vẫn phân giải được một thời gian. Sự cố sẽ lan dần chứ không sập tức thì.
  • "Máy chủ gốc thấy mọi trang bạn xem." Chúng chỉ thấy resolver hỏi về tên miền cấp cao, phần lớn đã được trả lời từ bộ nhớ đệm; với QNAME minimisation, chúng thậm chí chỉ thấy đuôi tên miền.
  • "Nước nào có máy chủ gốc thì kiểm soát được DNS." Một bản sao đặt trong nước chỉ phục vụ nội dung vùng gốc đã ký; nó giúp truy vấn nhanh hơn, ít phụ thuộc tuyến quốc tế hơn, chứ không trao quyền sửa vùng gốc.
  • "Resolver nào cũng phải hỏi máy chủ gốc." Một số resolver tải nguyên vùng gốc về giữ bản sao cục bộ và tự trả lời phần gốc, sau khi kiểm chữ ký. Cách này giảm độ trễ và giảm lưu lượng rò rỉ lên máy chủ gốc.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao không thêm máy chủ gốc thứ 14 khi EDNS đã cho gói tin lớn hơn?

Vì không cần. Bài toán quy mô và chịu tải đã được anycast giải quyết bằng cách nhân bản các tên sẵn có. Thêm một tên nghĩa là thêm một tổ chức vận hành, sửa tệp gợi ý gốc trong mọi phần mềm resolver và tăng kích thước câu trả lời mồi, trong khi lợi ích thực tế gần như không có.

Resolver chọn máy chủ gốc nào trong 13 tên khi hỏi?

Các phần mềm resolver phổ biến đo thời gian phản hồi của từng máy chủ tên mà chúng từng hỏi và ưu tiên máy trả lời nhanh, đồng thời thỉnh thoảng thử máy khác để cập nhật số đo. Vì thế resolver thường dồn phần lớn câu hỏi vào vài tên gốc có bản sao anycast ở gần nó.

Máy chủ gốc có dùng TCP không hay chỉ UDP?

Có dùng cả hai. Phần lớn truy vấn đi qua UDP vì nhanh, nhưng câu trả lời quá dài so với kích thước gói UDP hai bên thoả thuận sẽ bị đánh cờ cắt cụt, và resolver hỏi lại qua TCP. Máy chủ gốc vì vậy phải phục vụ được TCP, kể cả khi đang chịu tải lớn.

Anycast có gây lỗi khi tuyến mạng thay đổi giữa chừng không?

Với DNS qua UDP thì hầu như không, vì mỗi lượt chỉ có một gói hỏi và một gói đáp. Với truy vấn qua TCP kéo dài, nếu tuyến thay đổi đúng lúc thì gói tin có thể tới một bản sao khác không biết về kết nối đó, kết nối bị ngắt và resolver phải thử lại. Thực tế tình huống này hiếm.

Tên miền nội bộ kiểu .local, .lan có liên quan gì tới máy chủ gốc?

Khi máy trong mạng nội bộ hỏi một tên như máy-in.lan mà resolver nội bộ không giữ vùng đó, câu hỏi bị chuyển lên Internet và tới máy chủ gốc, nhận NXDOMAIN. Lượng rò rỉ này rất lớn trên toàn cầu. Tên .local dành cho mDNS trong mạng cục bộ, còn tên nội bộ nên đặt dưới một tên miền mình sở hữu hoặc dưới tên dành riêng cho mạng nội bộ.

Làm sao biết bản sao máy chủ gốc nào đang trả lời mình?

Nhiều máy chủ gốc hỗ trợ truy vấn nhận dạng, ví dụ hỏi bản ghi TXT của tên đặc biệt hostname.bind hoặc dùng tuỳ chọn NSID của EDNS. Câu trả lời cho biết mã của bản sao, thường gợi ý thành phố đặt máy. Bạn chỉ nên thử trên kết nối của mình, và cú pháp tuỳ công cụ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138