GiaoThuc.comGiao Thức
DNS chuyên sâu

Nhiễm độc bộ nhớ đệm DNS là gì: cơ chế tấn công Kaminsky và các lớp phòng thủ

Nhiễm độc bộ nhớ đệm DNS cài câu trả lời giả vào resolver. Bài giải thích ở mức cơ chế vì sao mã giao dịch 16 bit không đủ, kỹ thuật Kaminsky 2008 và các lớp phòng thủ.

Security operations room in Bac Ninh at night, two analysts seen from behind watching a wall of dark blank monitors, blue ambient glow, coffee cups on a long desk, wide shot

Nhiễm độc bộ nhớ đệm DNS (DNS cache poisoning) là khi kẻ tấn công khiến một resolver chấp nhận và lưu lại câu trả lời giả, để mọi người dùng resolver đó bị dẫn tới địa chỉ sai cho tới khi bản ghi giả hết hạn. Nạn nhân không cần bấm vào đường dẫn lạ nào: họ gõ đúng tên miền, nhưng resolver trả về địa chỉ do kẻ tấn công chọn.

Bài này giải thích ở mức cơ chế để người học mạng và người vận hành hiểu vì sao tấn công từng khả thi, vì sao kỹ thuật công bố năm 2008 làm cả ngành phải vá khẩn, và các lớp phòng thủ hiện nay chặn nó ra sao. Bài không hướng dẫn thực hiện tấn công; mọi thử nghiệm chỉ nên làm trong phòng thí nghiệm của chính bạn hoặc khi được phép.

Vì sao một câu trả lời giả lại được tin

DNS truyền thống chạy qua UDP, không có kết nối, không có bắt tay. Resolver gửi một gói hỏi tới máy chủ có thẩm quyền và chờ một gói trả lời. Bất kỳ gói nào tới nơi mà "trông giống" câu trả lời đúng đều được nhận, gói đến trước thắng. Kẻ tấn công không cần đứng giữa đường; chỉ cần gửi được gói giả với địa chỉ nguồn giả là máy chủ có thẩm quyền, tới đúng resolver, trước khi câu trả lời thật tới.

Hình dung bạn gọi điện hỏi giờ mở cửa của một cửa hàng, rồi cúp máy chờ cửa hàng gọi lại. Ai gọi tới trước, xưng đúng tên cửa hàng và nói đúng câu bạn đã hỏi, bạn đều tin. Kẻ gian không nghe được cuộc gọi đi của bạn, nhưng nếu đoán được lúc bạn hỏi và mật khẩu hai bên đã hẹn, họ có thể gọi lại trước.

Một khi resolver đã lưu câu trả lời giả, thiệt hại nhân lên theo số người dùng resolver đó và kéo dài theo TTL mà kẻ tấn công tự đặt trong câu trả lời giả. Một resolver của nhà mạng phục vụ hàng trăm nghìn thuê bao bị nhiễm độc cho tên miền một ngân hàng là kịch bản mà người vận hành DNS luôn đặt vào danh sách rủi ro nghiêm trọng nhất.

Những gì resolver kiểm trước khi nhận câu trả lời

Địa chỉ nguồn khớp máy chủ được hỏi. Gói trả lời phải đến từ địa chỉ IP mà resolver vừa gửi câu hỏi tới. Điều kiện này không khó với kẻ tấn công, vì danh sách máy chủ có thẩm quyền của một tên miền là công khai và giả địa chỉ nguồn UDP là khả thi trên những mạng không lọc.

Cổng đích khớp cổng nguồn của câu hỏi. Câu trả lời phải gửi về đúng cổng UDP mà resolver đã dùng để hỏi. Trước năm 2008, nhiều resolver dùng cùng một cổng nguồn cố định cho mọi câu hỏi, nên điều kiện này gần như không có giá trị bảo vệ.

Mã giao dịch khớp. Mỗi câu hỏi mang một mã giao dịch 16 bit, câu trả lời phải mang đúng mã đó. 16 bit chỉ có 65.536 giá trị, một con số nhỏ trước một kẻ tấn công gửi được nhiều gói mỗi giây.

Phần câu hỏi khớp. Câu trả lời phải lặp lại đúng tên và loại bản ghi đã hỏi. Kẻ tấn công biết điều này nếu họ chủ động khiến resolver hỏi tên đó, ví dụ bằng cách gửi câu hỏi tới chính resolver nếu nó mở, hoặc khiến một người dùng phía sau resolver tải một trang có tài nguyên ở tên đó.

Đến trước câu trả lời thật. Kẻ tấn công chỉ có một khoảng thời gian ngắn, bằng thời gian một vòng đi về giữa resolver và máy chủ có thẩm quyền. Thua cuộc đua thì câu trả lời thật được lưu và kẻ tấn công phải chờ nó hết TTL mới thử lại được với cùng tên.

Kỹ thuật Kaminsky năm 2008: biến một lần thử thành vô hạn lần

Trước 2008, giới hạn lớn nhất của tấn công là điều kiện cuối: thua một lần thì phải chờ hết TTL. Với bản ghi TTL một ngày, mỗi ngày chỉ có một lần thử, xác suất trúng mã giao dịch trong một cửa sổ ngắn thấp, nên nhiều người coi rủi ro là chấp nhận được.

Năm 2008, nhà nghiên cứu Dan Kaminsky công bố cách phá giới hạn đó. Thay vì nhắm vào chính tên cần chiếm, kẻ tấn công khiến resolver hỏi hàng loạt tên con ngẫu nhiên không tồn tại, mỗi tên là một cuộc đua mới vì chưa có trong bộ nhớ đệm. Trong câu trả lời giả cho tên ngẫu nhiên, phần thẩm quyền không chỉ nói về tên đó mà tuyên bố rằng cả vùng được ủy quyền cho một máy chủ tên do kẻ tấn công kiểm soát, kèm địa chỉ glue. Trúng một lần là resolver tin rằng toàn bộ tên miền nằm ở máy chủ của kẻ tấn công.

Hai điểm khiến phát hiện này nghiêm trọng: số lần thử không còn bị TTL giới hạn, và phần thưởng không còn là một bản ghi mà là cả một vùng. Trước khi công bố chi tiết, các nhà phát triển phần mềm DNS lớn được báo trước và phát hành bản vá phối hợp, một sự kiện hiếm có ở quy mô toàn ngành. Bản vá chính không thay đổi giao thức mà thay đổi cách resolver chọn cổng nguồn.

Các lớp phòng thủ hiện nay

Không lớp nào hoàn hảo, nên resolver hiện đại chồng nhiều lớp. Phép tính trong bảng là ví dụ giả định, làm tròn, để thấy độ lớn tương đối:

Lớp phòng thủCơ chếTác dụng
Ngẫu nhiên hoá cổng nguồnMỗi câu hỏi dùng một cổng UDP ngẫu nhiên trong dải lớn (RFC 5452)Kẻ tấn công phải đoán cả cổng lẫn mã giao dịch: khoảng 65.536 nhân với hàng chục nghìn cổng, cỡ vài tỉ khả năng
Kiểm phạm vi thẩm quyền (bailiwick)Chỉ nhận bản ghi trong phần thẩm quyền và bổ sung nếu chúng thuộc vùng mà máy chủ được hỏi có quyền trả lờiCâu trả lời cho một tên miền không chèn được dữ liệu của tên miền khác
Trộn chữ hoa chữ thườngResolver đổi ngẫu nhiên chữ hoa chữ thường trong tên khi hỏi; máy chủ trả lại đúng nguyên dạngThêm vài bit ngẫu nhiên, nhiều hơn với tên dài
DNS cookieHai bên trao đổi giá trị bí mật trong phần mở rộng EDNS (RFC 7873)Gói giả không biết cookie bị loại
DNSSECDữ liệu có chữ ký, resolver kiểm bằng chuỗi khoá từ gốcGiải pháp gốc rễ: câu trả lời giả không có chữ ký hợp lệ bị loại
DNS qua TCP, TLSCó bắt tay, khó giả địa chỉ nguồnChặn giả mạo trên chặng được dùng

Để thấy chênh lệch, lấy ví dụ giả định kẻ tấn công kịp gửi 100 gói giả trong mỗi cuộc đua. Khi chỉ phải đoán mã giao dịch, mỗi cuộc đua có xác suất trúng khoảng 100 trên 65.536, tức chừng 1 trên 655; với kỹ thuật Kaminsky cho phép đua liên tục, vài trăm tới vài nghìn cuộc đua là đủ. Thêm cổng ngẫu nhiên trong khoảng 64.000 cổng, không gian thành chừng 4,2 tỉ, xác suất mỗi cuộc đua còn khoảng 1 trên 42 triệu. Tấn công không thành bất khả, nhưng từ việc của vài phút thành việc cần lượng gói khổng lồ, dễ bị phát hiện.

Những biến thể về sau

Ngẫu nhiên hoá cổng không chấm dứt câu chuyện. Các nghiên cứu công bố sau đó tìm cách thu hẹp lại không gian phải đoán, nhắc ở đây để hiểu vì sao các lớp phòng thủ khác vẫn cần:

  • Dò cổng qua kênh bên. Một nghiên cứu công bố khoảng năm 2020 cho thấy có thể suy ra cổng nguồn đang mở của resolver nhờ hành vi giới hạn tốc độ gửi thông báo lỗi ICMP của hệ điều hành, đưa bài toán về lại việc chỉ đoán mã giao dịch. Bản vá nằm ở nhân hệ điều hành, thay đổi cách giới hạn tốc độ ấy.
  • Chèn qua phân mảnh IP. Câu trả lời lớn bị chia mảnh; mảnh sau không mang lại mã giao dịch hay cổng, nên kẻ tấn công có thể thử thay mảnh sau bằng mảnh giả. Giảm kích thước gói UDP tối đa để tránh phân mảnh là biện pháp được nhiều nhà vận hành và nhà phát triển phần mềm DNS cùng khuyến nghị.
  • Tấn công từ vị trí trên đường đi. Ai kiểm soát một chặng mạng thấy được câu hỏi, không cần đoán gì. Lớp phòng thủ duy nhất ở đây là mã hoá và chữ ký: DoT, DoH cho chặng của người dùng, DNSSEC cho dữ liệu.
  • Chiếm tài khoản nhà đăng ký. Không phải nhiễm độc bộ nhớ đệm nhưng cho kết quả tương tự và khó phòng hơn: đổi bản ghi NS thật. DNSSEC không giúp nếu kẻ tấn công kiểm soát luôn cả việc ký.

Phòng thủ cho người vận hành và người dùng

Với người vận hành resolver, danh sách việc khá rõ. Dùng phần mềm resolver còn được bảo trì và cập nhật bản vá; không mở resolver cho cả Internet, vì resolver mở cho phép kẻ tấn công tự kích hoạt câu hỏi bất cứ lúc nào; bật kiểm chữ ký DNSSEC; giới hạn kích thước gói UDP để tránh phân mảnh; giám sát tỉ lệ câu trả lời sai mã giao dịch tăng đột biến, dấu hiệu có người đang thử. Với chủ tên miền, ký vùng bằng DNSSEC là cách duy nhất để resolver có kiểm chữ ký phát hiện được dữ liệu giả về tên miền của mình, và khoá tài khoản nhà đăng ký bằng xác thực hai lớp.

Với người dùng cuối, lớp bảo vệ cuối cùng thường là HTTPS. Kẻ tấn công dẫn bạn tới địa chỉ sai nhưng không có chứng chỉ hợp lệ cho tên miền thật, nên trình duyệt hiện cảnh báo chứng chỉ. Đó là lý do không bao giờ nên bấm "vẫn tiếp tục" khi thấy cảnh báo chứng chỉ ở một trang quen thuộc như ngân hàng, thư điện tử: rất có thể đó chính là dấu hiệu đường đi đã bị can thiệp ở đâu đó.

Nếu bạn muốn quan sát những trường hợp này để học, hãy dựng phòng thí nghiệm trên máy ảo của mình: một resolver, một máy chủ có thẩm quyền, một máy khách, rồi bắt gói tin để xem mã giao dịch, cổng nguồn và cờ trong từng câu hỏi, câu trả lời. Không thử trên resolver hay mạng không thuộc quyền của bạn; ngoài vấn đề pháp lý, bạn có thể làm hỏng dịch vụ của rất nhiều người khác.

Câu hỏi thường gặp

Nhiễm độc bộ nhớ đệm khác giả mạo DNS trên Wi-Fi công cộng thế nào?

Giả mạo trên Wi-Fi là kẻ đứng giữa đường trả lời thay resolver cho những người trong cùng mạng đó, thấy được câu hỏi nên không cần đoán gì. Nhiễm độc bộ nhớ đệm nhắm vào chính resolver, thường từ xa, và một khi thành công thì ảnh hưởng tới mọi người dùng resolver đó cho tới khi bản ghi giả hết hạn.

Resolver hiện nay còn bị nhiễm độc kiểu Kaminsky không?

Rất khó với resolver đã cập nhật, vì cổng nguồn ngẫu nhiên và các lớp kiểm khác làm không gian phải đoán quá lớn. Rủi ro còn lại đến từ phần mềm cũ không được vá, cấu hình sai như resolver mở, hoặc các kỹ thuật mới tìm cách thu hẹp không gian đoán, nên DNSSEC vẫn được khuyến nghị.

Vì sao không bỏ hẳn UDP để dùng TCP cho DNS?

TCP chống giả mạo tốt hơn nhờ bắt tay, nhưng tốn thêm vòng đi về và tài nguyên cho mỗi kết nối. Với hàng tỉ truy vấn mỗi ngày, chi phí đó lớn. Xu hướng hiện nay là giữ UDP cho chặng resolver đi hỏi, chồng thêm cookie và DNSSEC, còn chặng người dùng chuyển dần sang kênh mã hoá.

Xoá bộ nhớ đệm trên máy có gỡ được bản ghi bị nhiễm độc không?

Chỉ khi bản ghi giả nằm trong bộ nhớ đệm của chính máy bạn. Nếu resolver của nhà mạng bị nhiễm độc, xoá bộ nhớ đệm trên máy chỉ khiến máy hỏi lại và nhận lại bản ghi giả. Người vận hành resolver phải xoá mục đó, hoặc chờ hết TTL do kẻ tấn công đặt.

DNSSEC có chặn hoàn toàn nhiễm độc bộ nhớ đệm không?

Với tên miền đã ký và resolver có kiểm chữ ký, câu trả lời giả không có chữ ký hợp lệ sẽ bị loại, nên nhiễm độc không thành. Nhưng tên miền chưa ký vẫn không được bảo vệ, và chặng từ máy bạn tới resolver vẫn cần một kênh đáng tin để cờ xác thực không bị giả.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138