GiaoThuc.comGiao Thức
DNS chuyên sâu

DNS lan truyền mất bao lâu: vì sao đổi bản ghi, đổi nameserver không có hiệu lực ngay

"DNS lan truyền" thực chất là chờ bộ nhớ đệm hết hạn. Bài tính thời gian chờ khi đổi bản ghi, đổi nameserver, thêm tên mới và cách lên lịch để không gián đoạn.

Two young technicians in a small office in Can Tho comparing two laptops side by side on a long table, screens softly blurred, late afternoon sun through blinds, viewed from behind

"DNS lan truyền" không phải là dữ liệu mới đang được đẩy đi khắp Internet; đó là khoảng thời gian chờ các bản sao cũ trong bộ nhớ đệm của hàng triệu resolver lần lượt hết hạn. Đổi một bản ghi A thường cần chờ tối đa bằng TTL cũ của bản ghi đó, có thể từ vài phút tới một ngày. Đổi nameserver thì lâu hơn, thường tới hai ngày, vì phải chờ bản ghi NS ở cả vùng cha lẫn vùng con hết hạn.

Hình ảnh gần đúng là tờ rơi in địa chỉ cửa hàng. Bạn chuyển cửa hàng và in tờ rơi mới, nhưng những tờ cũ đã phát vẫn nằm trong tay người ta cho tới khi họ vứt đi. Không ai "truyền" tờ mới tới họ; bạn chỉ chờ tờ cũ hết hạn và hy vọng người ta xin tờ mới. Bài này tính cụ thể thời gian chờ cho từng kiểu thay đổi, giải thích những trường hợp chờ lâu bất thường và cách lên lịch đổi để khoảng giao thời không ai bị gián đoạn.

Vì sao gọi là "lan truyền" lại dễ gây hiểu sai

Cách gọi "lan truyền" (propagation) gợi ra hình ảnh làn sóng dữ liệu đi từ máy chủ này sang máy chủ khác, như thể có thể "đẩy nhanh" nó. DNS không có cơ chế nào như thế giữa máy chủ có thẩm quyền và resolver. Máy chủ có thẩm quyền không biết resolver nào đang nhớ bản ghi của mình, không có danh sách để báo, và cũng không có lệnh "thu hồi" bản ghi đã phát ra.

Toàn bộ hệ thống dựa trên kéo chứ không đẩy: resolver chỉ hỏi lại khi bản ghi trong bộ nhớ đệm hết hạn. Cho nên ngay khi bạn bấm lưu trên trang quản lý DNS, máy chủ có thẩm quyền (sau khi đồng bộ nội bộ, thường trong vài giây đến vài phút) đã trả lời dữ liệu mới. Ai hỏi thẳng nó lúc đó đều thấy dữ liệu mới. Người còn thấy dữ liệu cũ là người đi qua một resolver đang giữ bản sao chưa hết hạn.

Có một chỗ "lan truyền" theo đúng nghĩa: giữa máy chủ chính và các máy chủ phụ của cùng một vùng. Khi dữ liệu thay đổi, máy chủ chính báo cho máy chủ phụ, máy chủ phụ kéo dữ liệu mới về. Ở các nhà cung cấp DNS lớn, bước này nhanh và nằm ngoài tầm nhìn của bạn. Nếu bạn tự vận hành máy chủ tên, đây là chỗ có thể chậm khi cơ chế báo thay đổi không thông, và hai máy chủ trả lời hai phiên bản khác nhau trong một thời gian.

Đổi một bản ghi: chờ theo TTL cũ, không phải TTL mới

Trường hợp đơn giản nhất: bạn giữ nguyên nhà cung cấp DNS, chỉ sửa bản ghi A của shop.example.vn từ địa chỉ cũ sang địa chỉ mới. Thời gian tối đa để mọi resolver tuân thủ chuẩn thấy địa chỉ mới đúng bằng TTL mà bản ghi cũ đang mang. TTL cũ là 86.400 giây thì tối đa một ngày; TTL cũ là 300 giây thì tối đa năm phút.

Chỗ nhiều người vấp: sửa bản ghi đồng thời hạ TTL xuống 300 giây không làm thời gian chờ thành năm phút. Các resolver đang giữ bản cũ với TTL một ngày vẫn giữ trọn một ngày; TTL mới chỉ áp dụng cho bản sao được lấy về sau thay đổi. Muốn khoảng chờ chỉ năm phút, bạn phải hạ TTL từ trước, trước ít nhất một khoảng bằng TTL cũ, rồi mới đổi địa chỉ.

Một chi tiết khác: thời gian chờ của từng người dùng là ngẫu nhiên trong khoảng từ 0 tới TTL cũ, tuỳ resolver của họ lấy bản sao lúc nào. Vì thế trong khoảng giao thời, lưu lượng chia ra hai nơi: một phần vào máy chủ mới, một phần vẫn vào máy chủ cũ, và tỉ lệ dịch dần về máy mới. Máy chủ cũ phải còn chạy đúng chức năng trong suốt khoảng này, không được tắt ngay khi vừa sửa DNS.

Đổi nameserver: hai nơi giữ bản ghi NS

Vùng cha giữ bản ghi ủy quyền. Khi bạn đổi nameserver tại nhà đăng ký, thay đổi được gửi tới đơn vị quản lý tên miền cấp cao, và bản ghi NS của tên miền bạn trong vùng cha (ví dụ vùng vn hoặc com) được cập nhật. Bước này ngày nay thường mất từ vài phút tới vài giờ tuỳ đơn vị quản lý, không còn tính bằng ngày như trước.

Vùng cha thường đặt TTL dài cho bản ghi ủy quyền. Bản ghi NS ủy quyền trong nhiều vùng tên miền cấp cao mang TTL hai ngày. Resolver nào vừa nhận thư tham chiếu cũ sẽ nhớ danh sách máy chủ tên cũ tới hai ngày, và tiếp tục hỏi máy chủ tên cũ trong thời gian đó.

Vùng con cũng có bản ghi NS của riêng nó. Trên máy chủ tên cũ, vùng của bạn vẫn còn bản ghi NS liệt kê chính các máy chủ cũ. Một số resolver ưu tiên tin bản ghi NS từ vùng con sau khi đã hỏi tới đó, nên nếu máy chủ cũ vẫn trả lời và vẫn khai NS cũ, resolver có thể bị giữ lại với máy cũ lâu hơn cả TTL ở vùng cha.

Dữ liệu ở hai nhà cung cấp phải giống nhau. Trong khoảng giao thời, một phần người dùng đi theo máy chủ tên cũ, phần còn lại theo máy chủ mới. Nếu vùng ở hai nơi khác nhau (quên chép bản ghi MX, TXT hay một tên miền phụ), người dùng sẽ thấy hành vi khác nhau tuỳ resolver: thư lúc tới lúc không, xác minh lúc được lúc không. Đây là nguồn lỗi phổ biến nhất khi chuyển nhà cung cấp DNS.

Ước lượng thời gian chờ theo từng kiểu thay đổi

Bảng dưới tính thời gian tối đa với resolver tuân thủ TTL; con số cụ thể là ví dụ giả định với các TTL thường gặp:

Thay đổiPhải chờ cái gì hết hạnVí dụ giả định
Sửa bản ghi A, AAAA, CNAMETTL cũ của bản ghi đóTTL cũ 1 giờ ⇒ tối đa 1 giờ
Thêm một tên mới chưa từng cóCâu trả lời phủ định đã nhớ, nếu có ai hỏi trướcSOA đặt 1 giờ ⇒ tối đa 1 giờ, không ai hỏi trước ⇒ gần như tức thì
Xoá một bản ghiTTL cũ của bản ghi bị xoáTTL 1 ngày ⇒ có nơi vẫn thấy bản ghi tới 1 ngày
Đổi nameserverTTL bản ghi NS ở vùng cha, cộng thời gian đơn vị quản lý cập nhậtTTL ủy quyền 2 ngày ⇒ tối đa khoảng 2 ngày
Bật hoặc đổi DNSSECTTL của bản ghi DS ở vùng cha và DNSKEY ở vùng conPhải theo thứ tự, sai thứ tự là gián đoạn thật

Hai dòng đầu giải thích vì sao tên miền mới đăng ký đôi khi mất hàng giờ mới vào được ở một số nơi: không phải do "lan truyền", mà do ai đó (hoặc một phần mềm tự động) đã hỏi tên đó trước khi nó tồn tại, và resolver đang nhớ câu trả lời "không có". Dòng cuối là trường hợp đặc biệt: thay đổi liên quan DNSSEC mà làm sai thứ tự sẽ khiến resolver có kiểm chữ ký trả về SERVFAIL, không phải dữ liệu cũ.

Lên lịch đổi DNS để không ai bị gián đoạn

Với một thay đổi quan trọng, ví dụ chuyển website sang máy chủ khác hoặc chuyển nhà cung cấp DNS, trình tự thường dùng như sau. Mốc thời gian dưới đây giả định TTL ban đầu là một ngày:

  1. Hơn một ngày trước khi đổi (lớn hơn TTL cũ): hạ TTL các bản ghi sắp đổi xuống khoảng 5 phút. Chờ hết TTL cũ để mọi bản sao cũ trong bộ nhớ đệm đều đã mang TTL ngắn.
  2. Chuẩn bị đích mới chạy sẵn: máy chủ mới đã phục vụ được, hoặc vùng ở nhà cung cấp DNS mới đã chép đủ mọi bản ghi, so từng dòng với vùng cũ.
  3. Thực hiện thay đổi. Hỏi thẳng máy chủ có thẩm quyền để xác nhận dữ liệu mới đã có ở đó.
  4. Giữ hệ thống cũ chạy ít nhất bằng thời gian chờ tối đa: với bản ghi A đã hạ TTL là vài phút đến một giờ cho an toàn; với đổi nameserver là ít nhất hai ngày, trong thời gian đó máy chủ tên cũ vẫn phải trả lời đúng dữ liệu mới.
  5. Theo dõi lưu lượng ở cả hai phía; khi phía cũ gần như không còn yêu cầu nào, mới tắt.
  6. Nâng TTL trở lại mức bình thường để giảm tải và tăng sức chịu sự cố.

Với đổi nameserver, không hạ được TTL ở vùng cha vì đó là thiết lập của đơn vị quản lý tên miền cấp cao. Cách bù là giữ máy chủ tên cũ trả lời dữ liệu giống hệt máy chủ mới suốt thời gian chờ, để bất kể resolver đi theo bên nào, người dùng vẫn nhận kết quả đúng.

Vì sao một số nơi vẫn thấy dữ liệu cũ sau khi đã hết TTL

Nếu đã qua thời gian chờ tính toán mà vẫn có người dùng thấy dữ liệu cũ, nguyên nhân thường nằm ngoài DNS chuẩn:

  • Resolver kẹp TTL tối thiểu hoặc phục vụ dữ liệu cũ khi không liên lạc được với máy chủ tên. Thường chỉ kéo dài thêm vài phút, trừ khi máy chủ tên mới có vấn đề kết nối từ phía resolver đó.
  • Trình duyệt và ứng dụng giữ kết nối cũ. Kết nối đã mở tới máy chủ cũ được dùng lại cho tới khi đóng; ứng dụng di động có thể chạy nền rất lâu.
  • Tệp hosts trên máy người dùng. Một dòng ghi cứng địa chỉ trong tệp hosts thắng mọi kết quả DNS; hay gặp ở máy từng dùng để thử nghiệm trước khi chuyển.
  • Bộ nhớ đệm ở tầng khác. CDN, proxy hoặc bộ nhớ đệm của chính website có thể vẫn phục vụ nội dung cũ dù DNS đã trỏ đúng; lúc đó vấn đề không còn là DNS.
  • Máy chủ tên cũ vẫn trả lời dữ liệu cũ. Khi đổi nameserver mà quên cập nhật hoặc vội xoá vùng ở bên cũ, resolver còn nhớ ủy quyền cũ sẽ nhận dữ liệu cũ hoặc lỗi.

Cách khoanh vùng nhanh trên máy của bạn: hỏi máy chủ có thẩm quyền mới, hỏi resolver mình đang dùng, rồi hỏi vài resolver công cộng khác nhau, so kết quả và TTL còn lại. Các trang kiểm tra "DNS từ nhiều nơi" làm đúng việc này với nhiều resolver ở nhiều nước, kết quả chỉ phản ánh bộ nhớ đệm của những resolver đó tại thời điểm hỏi.

Câu hỏi thường gặp

Có cách nào ép tất cả resolver cập nhật ngay không?

Không có cơ chế chung nào để buộc mọi resolver trên Internet xoá bản ghi của bạn. Một số dịch vụ phân giải công cộng có trang cho phép yêu cầu xoá bộ nhớ đệm cho một tên trên hệ thống của họ, nhưng chỉ tác động tới resolver đó. Cách chắc chắn duy nhất là hạ TTL từ trước.

Vì sao máy mình thấy mới mà điện thoại vẫn thấy cũ?

Máy tính và điện thoại có thể dùng resolver khác nhau, ví dụ một bên qua Wi-Fi nhà dùng resolver nhà mạng cố định, bên kia qua mạng di động dùng resolver của nhà mạng di động, hoặc có bật DNS riêng trong cài đặt. Mỗi resolver lấy bản sao ở thời điểm khác nhau.

Đổi nameserver xong có nên xoá vùng ở nhà cung cấp cũ ngay không?

Không nên. Trong khoảng hai ngày sau khi đổi, một phần resolver vẫn đi theo ủy quyền cũ và hỏi máy chủ tên cũ. Nếu vùng ở đó bị xoá, những người dùng đó sẽ nhận lỗi. Giữ vùng cũ với dữ liệu giống hệt vùng mới cho tới khi qua hết thời gian chờ.

Thời gian 24 đến 48 giờ hay được nhắc có phải quy định không?

Không phải quy định, mà là cách nói gần đúng xuất phát từ TTL hai ngày của bản ghi ủy quyền ở nhiều tên miền cấp cao và TTL một ngày phổ biến của nhiều bản ghi. Thời gian thực tế tuỳ TTL cụ thể của từng bản ghi, có thể chỉ vài phút nếu chuẩn bị trước.

Thêm bản ghi mới có phải chờ như sửa bản ghi không?

Thường nhanh hơn. Nếu chưa ai hỏi tên đó, không resolver nào có bản sao cũ, nên bản ghi mới có tác dụng ngay khi máy chủ có thẩm quyền nhận. Chỉ khi đã có người hỏi trước và nhận câu trả lời không tồn tại thì phải chờ hết thời gian nhớ câu trả lời phủ định theo SOA.

Email có bị mất trong lúc đổi bản ghi MX không?

Thường không mất, vì máy chủ thư gửi đi có hàng đợi và tự thử lại trong nhiều giờ đến vài ngày khi không giao được. Rủi ro thật là thư được giao tới máy chủ cũ trong khoảng giao thời rồi nằm đó, nên máy chủ thư cũ cần còn nhận thư hoặc chuyển tiếp cho tới khi qua thời gian chờ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138