GiaoThuc.comGiao Thức
DNS chuyên sâu

Bản ghi SRV là gì: ưu tiên, trọng số, cổng dịch vụ và thế hệ mới SVCB, HTTPS

Bản ghi SRV cho phần mềm biết dịch vụ chạy ở máy nào, cổng nào, máy nào ưu tiên. Bài giải thích cách chọn theo trọng số và bản ghi SVCB, HTTPS dùng cho HTTP/3, ECH.

Telephone switchboard room turned into a small co-working space in Hanoi, young engineer seen from behind routing colourful patch cords on a wall panel, soft overcast window light

Bản ghi SRV cho phần mềm biết một dịch vụ cụ thể của tên miền chạy trên máy nào, ở cổng nào, và nếu có nhiều máy thì thử máy nào trước, chia tải theo tỉ lệ ra sao. Bản ghi A chỉ nói "tên này ở địa chỉ này"; SRV nói "dịch vụ trò chuyện của example.vn chạy ở máy chat1, cổng 5222, máy chat2 là dự phòng". Thế hệ mới là bản ghi SVCB và biến thể HTTPS, mang thêm thông tin như giao thức hỗ trợ (HTTP/3) và cấu hình mã hoá cho trình duyệt.

Hình dung tổng đài một công ty: gọi số chung, bấm phím 2 gặp phòng kinh doanh, phím 3 gặp kỹ thuật, và nếu nhân viên trực chính bận thì máy tự chuyển sang người dự phòng. SRV là tổng đài đó viết dưới dạng dữ liệu DNS, để phần mềm tự tìm đúng chỗ mà người dùng không phải nhớ máy chủ hay số cổng. Bài này đi qua cú pháp, thuật toán chọn máy theo ưu tiên và trọng số, những phần mềm thật sự dùng SRV và lý do bản ghi HTTPS ra đời.

SRV giải quyết bài toán gì

Trước SRV, phần mềm muốn kết nối tới một dịch vụ phải biết sẵn hai thứ: tên máy và số cổng. Tên máy thường theo quy ước như mail.example.vn hay chat.example.vn, còn cổng là cổng mặc định của giao thức. Muốn chạy dịch vụ trên cổng khác, trên máy khác, hoặc chia cho nhiều máy với thứ tự dự phòng, người dùng phải tự nhập tay, và mỗi lần đổi hạ tầng là mỗi lần phải báo lại cho mọi người.

Bản ghi SRV (RFC 2782) tách tên dịch vụ khỏi tên máy. Người dùng chỉ cần biết tên miền, phần mềm hỏi DNS "dịch vụ X qua giao thức Y của tên miền này ở đâu" và nhận về danh sách máy, cổng, thứ tự ưu tiên. Quản trị viên chuyển dịch vụ sang máy khác chỉ cần sửa bản ghi, không phải báo ai.

Điểm mấu chốt: SRV chỉ có tác dụng khi giao thức và phần mềm phía máy khách được viết để tra nó. Đặt bản ghi SRV cho một giao thức mà phần mềm không tra thì không có gì xảy ra. Đó là lý do SRV phổ biến trong một số lĩnh vực như gọi điện qua Internet, nhắn tin, hệ thống thư mục doanh nghiệp, nhưng gần như vắng mặt trong duyệt web thông thường.

Cũng nên nhớ rằng bản ghi SRV là dữ liệu công khai. Ai tra cũng thấy tên miền của bạn chạy những dịch vụ gì, trên máy nào, cổng nào, máy nào là dự phòng. Với dịch vụ dành cho khách hàng, đó chính là mục đích; với dịch vụ chỉ dùng nội bộ như máy chủ thư mục của doanh nghiệp, bản ghi SRV nên nằm trong vùng DNS nội bộ, chỉ trả lời cho máy trong mạng, thay vì đặt trong vùng công khai trên Internet. Tách hai vùng như vậy vừa giảm thông tin lộ ra ngoài, vừa tránh việc máy tính xách tay của nhân viên khi ở ngoài văn phòng cố kết nối tới những địa chỉ nội bộ mà nó không thể tới.

Đọc một bản ghi SRV

Tên của bản ghi SRV có hai nhãn bắt đầu bằng dấu gạch dưới: tên dịch vụ và giao thức vận chuyển. Ví dụ giả định cho dịch vụ nhắn tin XMPP: _xmpp-client._tcp.example.vn. 3600 IN SRV 10 60 5222 chat1.example.vn.

Thành phầnTrong ví dụÝ nghĩa
Tên dịch vụ_xmpp-clientDịch vụ cần tìm, tên do đặc tả của từng giao thức quy định
Giao thức_tcpGiao thức vận chuyển, thường là _tcp hoặc _udp
Priority10Số nhỏ được thử trước; các máy cùng priority là một nhóm
Weight60Tỉ lệ chia tải giữa các máy trong cùng nhóm priority
Port5222Cổng của dịch vụ trên máy đích
Targetchat1.example.vn.Tên máy đích, phải có bản ghi A hoặc AAAA, không được là bí danh CNAME

Dấu gạch dưới ở đầu nhãn có chủ đích: tên máy thông thường không được bắt đầu bằng dấu gạch dưới, nên các nhãn này không bao giờ đụng với tên máy thật. Cùng quy ước được dùng cho các bản ghi TXT phục vụ xác thực thư hay xác minh tên miền. Nếu target là một dấu chấm đơn, bản ghi tuyên bố rõ ràng rằng tên miền này không cung cấp dịch vụ đó, để phần mềm khỏi thử các cách dự phòng khác.

Ưu tiên và trọng số: máy khách chọn máy chủ ra sao

Thuật toán chọn có hai lớp. Lớp ngoài là priority: máy khách sắp các bản ghi theo priority tăng dần và luôn thử nhóm có số nhỏ nhất trước. Chỉ khi mọi máy trong nhóm đó không kết nối được, nó mới xuống nhóm kế tiếp. Đây là cơ chế dự phòng: đặt máy chính priority 10, máy dự phòng priority 20, máy dự phòng chỉ nhận kết nối khi máy chính sập.

Lớp trong là weight, chỉ có nghĩa giữa các máy cùng priority. Máy khách chọn ngẫu nhiên có trọng số: ví dụ giả định có hai bản ghi cùng priority 10, một bản weight 60 trỏ chat1, một bản weight 40 trỏ chat2. Mỗi máy khách tự rút thăm với xác suất 60 phần trăm chọn chat1 và 40 phần trăm chọn chat2; với hàng nghìn máy khách, tải chia gần đúng tỉ lệ 60:40. Bản ghi weight 0 chỉ được chọn với xác suất rất nhỏ khi trong nhóm còn bản ghi có trọng số dương; đặc tả gợi ý dùng weight 0 khi không cần chia tải.

Cần hiểu rằng cách chia này là thống kê và phụ thuộc vào máy khách tuân thủ. Không có thành phần trung tâm nào đếm kết nối, cũng không có kiểm tra sức khoẻ máy chủ trong DNS: một máy đã chết mà bản ghi còn đó thì máy khách vẫn chọn nó, chờ hết thời gian rồi mới thử máy khác. Với dịch vụ cần chuyển dự phòng nhanh, SRV thường đi kèm hệ thống giám sát tự gỡ bản ghi của máy hỏng và TTL ngắn.

Những nơi SRV đang chạy hằng ngày

Bạn có thể đang dùng SRV mà không biết. Một số ví dụ phổ biến, tên dịch vụ cụ thể nên đối chiếu tài liệu của từng phần mềm:

  • Hệ thống thư mục doanh nghiệp. Máy tính trong miền doanh nghiệp tìm máy chủ xác thực và máy chủ thư mục bằng các bản ghi SRV như _ldap._tcp và _kerberos._tcp; hỏng các bản ghi này là máy trạm không đăng nhập được vào miền.
  • Gọi điện qua Internet bằng SIP. Điện thoại IP và phần mềm gọi điện tra _sip._udp, _sip._tcp hoặc _sips._tcp để tìm máy chủ tổng đài của tên miền.
  • Nhắn tin XMPP. Phần mềm máy khách tra _xmpp-client._tcp, còn các máy chủ liên kết với nhau tra _xmpp-server._tcp.
  • Tự cấu hình phần mềm thư. Có đặc tả cho phép phần mềm đọc thư tìm máy chủ gửi và nhận thư qua SRV như _submission._tcp, _imaps._tcp; mức hỗ trợ khác nhau giữa các phần mềm.
  • Lịch và danh bạ. CalDAV và CardDAV có bản ghi SRV riêng để phần mềm tìm máy chủ đồng bộ từ địa chỉ thư của người dùng.
  • Trò chơi trực tuyến. Một số trò chơi cho phép người chơi nhập tên miền ngắn, máy khách tra SRV để tìm máy chủ và cổng thật.

SVCB và HTTPS: bản ghi cho thế hệ web mới

Trình duyệt chưa bao giờ dùng SRV cho HTTP, một phần vì thêm một vòng tra DNS trước mỗi kết nối, một phần vì thói quen đã cố định quanh cổng 443. Nhưng web hiện đại cần DNS nói nhiều hơn một địa chỉ: máy chủ có hỗ trợ HTTP/3 qua QUIC không, có khoá công khai để mã hoá phần đầu bắt tay TLS (ECH) không, có nên dùng cổng khác không. Bản ghi SVCB và biến thể dành riêng cho web là HTTPS, chuẩn hoá trong RFC 9460 năm 2023, sinh ra để mang những thông tin đó.

Một bản ghi HTTPS có dạng như example.vn. 3600 IN HTTPS 1 . alpn=h3,h2 ipv4hint=192.0.2.10 (ví dụ giả định). Số đầu là priority; giá trị 0 là chế độ bí danh (AliasMode), chỉ trỏ sang một tên khác, giá trị từ 1 trở lên là chế độ dịch vụ (ServiceMode) kèm tham số. Dấu chấm ở vị trí target nghĩa là "chính tên này". Tham số alpn liệt kê giao thức ứng dụng hỗ trợ, ipv4hint và ipv6hint gợi ý địa chỉ để tiết kiệm một vòng tra, port đổi cổng, còn ech mang cấu hình mã hoá phần chào hỏi.

Lợi ích thấy rõ nhất là HTTP/3. Không có bản ghi HTTPS, trình duyệt kết nối bằng TCP trước, nhận phần đầu phản hồi báo có dịch vụ thay thế qua QUIC, rồi lần sau mới chuyển sang HTTP/3. Có bản ghi HTTPS với alpn=h3, trình duyệt biết ngay từ đầu và có thể thử QUIC ngay lần kết nối đầu tiên. Chế độ bí danh còn cho phép trỏ tên đỉnh vùng sang tên của nhà cung cấp mà không vi phạm quy tắc cấm CNAME ở đỉnh vùng, dù cách này chỉ có tác dụng với máy khách hỗ trợ bản ghi HTTPS.

So sánh A, SRV và HTTPS

Ba loại bản ghi trả lời ba câu hỏi khác nhau, và một tên miền có thể dùng cả ba cùng lúc:

Tiêu chíA, AAAASRVSVCB, HTTPS
Trả lời câu hỏiTên này ở địa chỉ nàoDịch vụ này chạy ở máy nào, cổng nàoKết nối tới dịch vụ này bằng cách nào tốt nhất
Có số cổngKhôngCóCó, tuỳ chọn
Ưu tiên, dự phòngKhôngPriority và weightPriority, không có weight
Thông tin giao thứcKhôngKhôngALPN, cấu hình ECH, gợi ý địa chỉ
Ai dùngMọi phần mềmPhần mềm được viết để tra SRVTrình duyệt và thư viện hỗ trợ RFC 9460

Bản ghi HTTPS không thay thế A và AAAA: trình duyệt chưa hỗ trợ sẽ bỏ qua nó và dùng bản ghi địa chỉ như cũ, nên tên miền vẫn phải có đủ bản ghi địa chỉ. Mức hỗ trợ của trình duyệt và hệ điều hành với từng tham số đang thay đổi, nên kiểm phiên bản hiện hành trước khi dựa vào một tính năng cụ thể. Một điều nữa: không loại bản ghi nào trong số này thực hiện chuyển hướng URL; chúng chỉ chỉ đường kết nối.

Câu hỏi thường gặp

Có thể dùng SRV để website chạy trên cổng khác mà không cần gõ số cổng không?

Không với trình duyệt thông thường, vì trình duyệt không tra SRV cho HTTP. Bản ghi HTTPS có tham số port cho phép chỉ cổng khác, nhưng chỉ trình duyệt hỗ trợ bản ghi này mới dùng, nên vẫn cần phương án cho trình duyệt chưa hỗ trợ.

Vì sao target của SRV không được là CNAME?

Đặc tả SRV quy định target phải là tên có bản ghi địa chỉ trực tiếp, để máy chủ DNS có thể gửi kèm địa chỉ trong phần bổ sung và máy khách khỏi phải tra thêm nhiều vòng. Một số phần mềm vẫn chịu được CNAME, nhưng không có gì bảo đảm, nên tránh.

Đặt sai bản ghi SRV của hệ thống thư mục doanh nghiệp gây hậu quả gì?

Máy trạm sẽ không tìm được máy chủ xác thực, dẫn tới không đăng nhập được vào miền, không áp chính sách và không truy cập được tài nguyên chia sẻ. Thông thường máy chủ thư mục tự đăng ký các bản ghi này vào DNS nội bộ, nên sự cố hay đến từ việc dùng nhầm máy chủ DNS không phải của miền.

Bản ghi HTTPS có làm website nhanh hơn với mọi người không?

Chỉ với người dùng có trình duyệt và resolver hỗ trợ. Họ có thể vào thẳng HTTP/3 và tiết kiệm một vòng tra địa chỉ nhờ gợi ý IP. Người dùng còn lại không bị ảnh hưởng vì trình duyệt của họ bỏ qua bản ghi này và dùng bản ghi A, AAAA như cũ.

ECH trong bản ghi HTTPS che được những gì?

ECH mã hoá phần chào hỏi của bắt tay TLS, trong đó có tên miền mà trình duyệt đang muốn vào, vốn trước đây đi dưới dạng chữ rõ. Khoá công khai để mã hoá được phát qua bản ghi HTTPS. Địa chỉ IP đích vẫn lộ, và nếu truy vấn DNS không được mã hoá thì tên miền vẫn lộ ở chặng DNS.

Nhiều bản ghi SRV cùng priority và cùng weight thì chọn thế nào?

Máy khách chọn ngẫu nhiên với xác suất bằng nhau giữa các bản ghi đó, nên tải chia đều theo thống kê. Nếu máy được chọn không kết nối được, máy khách thử các bản ghi còn lại trong cùng nhóm trước khi chuyển sang nhóm có priority lớn hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138