GiaoThuc.comGiao Thức
DNS chuyên sâu

DNSSEC là gì: chuỗi tin cậy, RRSIG, DNSKEY, DS và cách chứng minh tên không tồn tại

DNSSEC ký số dữ liệu DNS để resolver phát hiện câu trả lời bị sửa. Bài giải thích DNSKEY, RRSIG, DS, NSEC, chuỗi tin cậy từ gốc và vì sao làm sai thứ tự là mất tên miền.

Notary-style scene in a Ho Chi Minh City office, hands pressing a wax seal onto a blank envelope beside a hardware security key and a closed laptop, dramatic side light

DNSSEC là bộ mở rộng cho phép chủ tên miền ký số dữ liệu DNS, để resolver kiểm được câu trả lời đúng là do chủ vùng phát ra và không bị sửa dọc đường. Nó không mã hoá gì cả: ai đứng giữa vẫn đọc được câu hỏi và câu trả lời. Thứ nó mang lại là tính toàn vẹn và xác thực nguồn gốc, dựa trên một chuỗi chữ ký đi từ vùng gốc xuống tới tên miền của bạn.

So sánh gần đúng: DNS thường như thư tay không dấu, ai cầm được thư cũng có thể viết lại nội dung. DNSSEC thêm con dấu của người gửi lên từng tờ, còn mẫu con dấu được cơ quan cấp trên xác nhận, cơ quan cấp trên lại được cấp cao hơn xác nhận, lên tới một mẫu dấu gốc ai cũng biết. Thư vẫn đọc được, nhưng sửa là lộ. Bài này đi qua các loại bản ghi DNSSEC, cách chuỗi tin cậy được kiểm, cách chứng minh một tên không tồn tại và những lỗi vận hành phổ biến khiến tên miền biến mất.

DNSSEC bảo vệ gì và không bảo vệ gì

DNS ban đầu không có cách nào để resolver biết câu trả lời nhận được có thật từ máy chủ có thẩm quyền hay không. Kẻ tấn công nào chen được câu trả lời giả vào trước câu trả lời thật, hoặc kiểm soát được một chặng trên đường đi, đều có thể trỏ tên miền về địa chỉ khác. DNSSEC (các đặc tả cốt lõi là RFC 4033, 4034, 4035 năm 2005) giải quyết đúng chỗ này: dữ liệu đi kèm chữ ký, resolver kiểm chữ ký bằng khoá công khai của vùng, chữ ký sai thì câu trả lời bị loại.

Những gì DNSSEC không làm được cũng cần nói rõ. Nó không giấu nội dung truy vấn; muốn vậy phải dùng DNS mã hoá như DNS qua TLS hay qua HTTPS. Nó không bảo vệ chặng giữa máy bạn và resolver, trừ khi chính máy bạn kiểm chữ ký; phần lớn máy tính tin cờ AD do resolver gửi về. Nó không giúp gì nếu kẻ xấu chiếm được tài khoản quản lý tên miền và tự ký dữ liệu giả bằng khoá hợp lệ.

Nói cách khác, DNSSEC chuyển câu hỏi "có tin câu trả lời này không" thành "có tin chuỗi khoá này không". Điều đó rất có giá trị trước kiểu tấn công đầu độc bộ nhớ đệm, nhưng không thay thế được bảo mật tài khoản nhà đăng ký, xác thực hai lớp và khoá chuyển tên miền.

Bốn nhóm bản ghi của DNSSEC

DNSSEC thêm vào DNS một số loại bản ghi mới, mỗi loại làm một việc trong chuỗi xác thực:

Bản ghiNằm ở đâuChứa gì
DNSKEYĐỉnh vùng của bạnKhoá công khai của vùng; thường có hai loại: khoá ký khoá (KSK) và khoá ký vùng (ZSK)
RRSIGCạnh mỗi tập bản ghi được kýChữ ký số trên một tập bản ghi cùng tên, cùng loại, kèm thời điểm bắt đầu và hết hiệu lực
DSVùng chaGiá trị băm của khoá KSK của vùng con, là mắt xích nối vùng cha với vùng con
NSEC, NSEC3Trong vùng của bạnBằng chứng có chữ ký rằng một tên hoặc một loại bản ghi không tồn tại

Tách KSK và ZSK là cách cân bằng giữa an toàn và tiện vận hành. ZSK ký toàn bộ dữ liệu trong vùng, dùng thường xuyên, nên có thể thay định kỳ mà không phải báo vùng cha. KSK chỉ ký tập DNSKEY, ít dùng, và mỗi lần thay KSK phải cập nhật bản ghi DS ở vùng cha. Trong trường DNSKEY, cờ 257 thường đánh dấu KSK và 256 là ZSK. Nhiều nhà cung cấp hiện dùng một khoá duy nhất làm cả hai việc, gọi là khoá ký kết hợp, để đơn giản hoá.

Resolver kiểm chuỗi tin cậy như thế nào

Giả định resolver có bật kiểm chữ ký, nhận câu hỏi về bản ghi A của shop.example.vn và cả ba tầng gốc, vn, example.vn đều đã ký. Quá trình kiểm đi như sau:

  1. Resolver có sẵn mỏ neo tin cậy: khoá KSK công khai của vùng gốc, cài kèm phần mềm và tự cập nhật khi gốc thay khoá.
  2. Lấy tập DNSKEY của vùng gốc, kiểm chữ ký trên tập đó bằng mỏ neo. Từ đây tin được ZSK của gốc.
  3. Lấy bản ghi DS của vn trong vùng gốc cùng chữ ký RRSIG, kiểm bằng ZSK của gốc. Giờ resolver biết giá trị băm đúng của KSK vùng vn.
  4. Lấy DNSKEY của vn, băm KSK trong đó và so với DS vừa tin. Khớp thì tin tập khoá của vn.
  5. Lặp lại một tầng: DS của example.vn trong vùng vn, kiểm bằng khoá của vn; DNSKEY của example.vn, so với DS đó.
  6. Cuối cùng kiểm chữ ký RRSIG trên bản ghi A của shop.example.vn bằng ZSK của example.vn, đồng thời kiểm chữ ký còn trong thời hạn. Mọi bước đều qua thì câu trả lời được đánh dấu đã xác thực, resolver bật cờ AD khi gửi cho máy khách.

Nếu một mắt xích đứt theo kiểu chứng minh được là sai (DS ở vùng cha không khớp khoá nào ở vùng con, chữ ký hết hạn, chữ ký không đúng), resolver coi dữ liệu là giả và trả SERVFAIL cho máy khách thay vì đưa ra câu trả lời có thể đã bị sửa. Nếu vùng cha chứng minh được vùng con không có DS, vùng con được coi là chưa ký và trả lời bình thường, không có cờ AD.

Chứng minh rằng một tên không tồn tại

Ký một câu trả lời có dữ liệu thì dễ: ký lên dữ liệu đó. Nhưng làm sao ký cho câu trả lời "không có gì"? Nếu chỉ trả NXDOMAIN không chữ ký, kẻ tấn công có thể giả NXDOMAIN để xoá một tên khỏi Internet trong mắt nạn nhân. Không thể ký trước cho mọi tên không tồn tại vì có vô số tên như vậy.

Lời giải là NSEC. Sắp mọi tên có thật trong vùng theo thứ tự chuẩn, mỗi tên có một bản ghi NSEC chỉ tới tên kế tiếp và liệt kê những loại bản ghi tên đó có. Muốn chứng minh b.example.vn không tồn tại, máy chủ trả bản ghi NSEC có chữ ký nói "sau a.example.vn là c.example.vn", nghĩa là không có gì nằm giữa. Muốn chứng minh tên có tồn tại nhưng không có bản ghi MX, NSEC của tên đó cho thấy danh sách loại bản ghi không có MX.

Mặt trái: lần theo chuỗi NSEC từ đầu tới cuối là liệt kê được toàn bộ tên trong vùng, gọi là zone walking, tương tự chuyển vùng bị mở. NSEC3 (RFC 5155) thay tên thật bằng giá trị băm, chuỗi nối các giá trị băm, nên người ngoài phải đoán tên để băm so sánh. NSEC3 làm việc liệt kê khó hơn chứ không làm cho nó bất khả: tên ngắn, tên phổ biến vẫn đoán được. Các khuyến nghị gần đây khuyên không đặt số vòng băm lặp cao vì tốn tài nguyên resolver mà lợi ích bảo vệ không đáng kể. Một số nhà cung cấp ký trực tuyến tạo bằng chứng phủ định ngay lúc trả lời, tránh hẳn chuyện liệt kê.

Thuật toán và kích thước câu trả lời

Mỗi khoá ghi rõ thuật toán bằng một con số. Thuật toán 8 là RSA với SHA-256, từng là lựa chọn phổ biến nhất; thuật toán 13 là ECDSA trên đường cong P-256 với SHA-256; thuật toán 15 là Ed25519. Resolver phải hỗ trợ thuật toán thì mới kiểm được; gặp thuật toán không hỗ trợ, nó coi vùng như chưa ký.

Chữ ký làm câu trả lời phình to. Mỗi tập bản ghi kèm ít nhất một RRSIG, câu trả lời DNSKEY chứa nhiều khoá. Với RSA khoá 2048 bit, mỗi chữ ký dài 256 byte; câu trả lời dễ vượt kích thước UDP an toàn, phải phân mảnh hoặc chuyển qua TCP, cả hai đều là nguồn lỗi trên các mạng chặn phân mảnh.

Đường cong elliptic gọn hơn nhiều. Chữ ký ECDSA P-256 chỉ 64 byte với độ an toàn tương đương hoặc cao hơn RSA 2048 bit. Đó là lý do nhiều vùng lớn và nhà cung cấp chuyển sang thuật toán 13, giảm nguy cơ phân mảnh và giảm hệ số khuếch đại khi bị lợi dụng tấn công phản xạ.

Thời hạn chữ ký là một quả bom hẹn giờ. Mỗi RRSIG có thời điểm hết hiệu lực. Vùng phải được ký lại định kỳ trước khi chữ ký hết hạn. Phần mềm ký tự động lo việc này, nhưng nếu tiến trình ký lại ngừng chạy mà không ai biết, tới ngày chữ ký hết hạn, mọi resolver kiểm chữ ký đồng loạt trả SERVFAIL.

Lỗi vận hành khiến tên miền "biến mất"

Phần lớn sự cố DNSSEC không đến từ tấn công mà đến từ thao tác sai. Khi resolver lớn kiểm chữ ký, một lỗi nhỏ biến thành mất tên miền với phần lớn người dùng:

  • Chuyển nhà cung cấp DNS nhưng giữ DS cũ. Nhà cung cấp mới ký bằng khoá khác hoặc không ký, trong khi vùng cha vẫn giữ DS của khoá cũ. Resolver thấy DS không khớp khoá nào, kết luận dữ liệu giả. Cách đúng: gỡ DS trước, chờ hết TTL của DS, rồi mới chuyển; hoặc phối hợp chuyển khoá giữa hai nhà cung cấp nếu họ hỗ trợ.
  • Thêm DS trước khi vùng được ký. Vùng cha tuyên bố vùng con có khoá, vùng con chưa phát DNSKEY: hỏng ngay. Thứ tự đúng khi bật là ký vùng, kiểm DNSKEY đã phát ra, rồi mới gửi DS lên nhà đăng ký.
  • Thay KSK mà quên cập nhật DS. Khoá mới không khớp DS ở vùng cha. Quy trình thay KSK phải công bố khoá mới song song, cập nhật DS, chờ hết TTL rồi mới gỡ khoá cũ.
  • Chữ ký hết hạn do tiến trình ký lại ngừng. Không có cảnh báo nào trước khi hỏng nếu không giám sát ngày hết hạn của RRSIG.
  • Lệch đồng hồ. Resolver có đồng hồ sai quá nhiều thấy chữ ký "chưa tới hạn" hoặc "đã hết hạn"; thiết bị nhúng không đồng bộ thời gian hay dính lỗi này.

Cờ CD trong truy vấn cho phép xin resolver bỏ qua bước kiểm, hữu ích khi gỡ lỗi để so sánh: hỏi có kiểm thì SERVFAIL, hỏi kèm CD thì có dữ liệu, gần như chắc chắn vấn đề nằm ở chuỗi chữ ký chứ không phải ở dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp

DNSSEC có làm truy cập website chậm đi không?

Có thêm chi phí, chủ yếu ở resolver: lấy thêm bản ghi DNSKEY, DS và kiểm chữ ký. Phần lớn được che nhờ bộ nhớ đệm vì khoá của các vùng phổ biến đã nằm sẵn. Người dùng cuối hầu như không cảm nhận được, trừ khi câu trả lời quá lớn bị phân mảnh và phải thử lại qua TCP.

Tên miền .vn có ký DNSSEC được không?

Việc ký phụ thuộc vào vùng cha có hỗ trợ nhận bản ghi DS và nhà đăng ký có giao diện gửi DS lên hay không. Bạn nên kiểm với nhà đăng ký và nhà cung cấp DNS hiện tại, và tra xem vùng vn có bản ghi DNSKEY, DS trong vùng gốc hay không để biết chuỗi tin cậy có nối được tới gốc.

Có DNSSEC rồi có cần chứng chỉ TLS cho website nữa không?

Vẫn cần. DNSSEC bảo đảm địa chỉ trả về đúng là của chủ tên miền, còn TLS mã hoá và xác thực kết nối tới chính máy chủ đó. Có một chuẩn tên là DANE dùng DNSSEC để công bố khoá TLS qua bản ghi TLSA, được dùng khá nhiều giữa các máy chủ thư nhưng trình duyệt hầu như không hỗ trợ.

Máy tính của mình có tự kiểm chữ ký DNSSEC không?

Thường là không. Hệ điều hành phổ thông dựa vào resolver kiểm chữ ký và tin cờ AD được gửi về. Nếu chặng giữa máy bạn và resolver không được bảo vệ, cờ đó có thể bị giả. Muốn tự kiểm, bạn cần chạy một resolver có bật kiểm chữ ký ngay trên máy hoặc trong mạng của mình.

Vì sao một số tên miền lớn vẫn chưa ký DNSSEC?

Lý do thường gặp là chi phí vận hành và rủi ro tự gây sự cố, nhất là với hạ tầng DNS phức tạp, nhiều nhà cung cấp hay trả lời động theo vị trí. Một số bên cho rằng lợi ích nhỏ khi phần lớn kết nối đã có TLS. Đây vẫn là chủ đề tranh luận trong giới vận hành mạng.

Gỡ DNSSEC khỏi một tên miền phải làm theo thứ tự nào?

Gỡ bản ghi DS ở nhà đăng ký trước, rồi chờ ít nhất bằng TTL của DS ở vùng cha để mọi resolver quên DS cũ. Chỉ sau đó mới ngừng ký vùng và gỡ DNSKEY. Làm ngược lại, ngừng ký khi DS còn đó, resolver kiểm chữ ký sẽ trả SERVFAIL.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138