GiaoThuc.comGiao Thức
Hạ tầng Internet và ai đặt chuẩn

Peering và transit khác nhau thế nào: các mạng nối với nhau và ai trả tiền cho ai

Transit là mua quyền tới toàn bộ Internet, peering là trao đổi lưu lượng giữa khách của hai mạng. Bài giải thích mạng tầng 1, quy tắc không trung chuyển hộ.

Low angle shot inside a carrier neutral colocation hall in Ho Chi Minh City, technician in grey jacket patching yellow fibre jumpers between two racks, cool white light

Transit (trung chuyển) là khi một mạng trả tiền cho mạng khác để được chở lưu lượng tới toàn bộ Internet; peering (kết nối ngang hàng) là khi hai mạng thoả thuận trao đổi lưu lượng trực tiếp, nhưng chỉ giữa khách hàng của hai bên với nhau. Transit giống mua vé tháng đi được mọi tuyến; peering giống hai khu dân cư mở một cổng thông nhau cho cư dân hai bên qua lại, người ngoài không được mượn đường.

Hầu hết peering không tính tiền theo lưu lượng (gọi là peering không thanh toán), vì hai bên đều được lợi ngang nhau. Toàn bộ Internet là sự chồng chéo của hàng chục nghìn quan hệ kiểu này. Hiểu chúng giúp bạn đọc được vì sao một trang ở nước ngoài lại nhanh hơn một trang trong nước, vì sao có lúc truy cập tới một mạng cụ thể bỗng chậm, và "mạng tầng 1" thật ra nghĩa là gì.

Hình ảnh đời thường: vé tháng và cổng thông giữa hai khu phố

Một công ty taxi nhỏ ở Cần Thơ muốn khách đi được tới mọi nơi trong cả nước thì có hai cách. Cách thứ nhất là ký hợp đồng với một hãng vận tải lớn có mạng lưới khắp nơi: trả tiền theo khối lượng, đổi lại khách được chở tới bất cứ đâu. Cách thứ hai là thoả thuận với một hãng taxi cùng cỡ ở thành phố bên cạnh: khách của bên này cần sang địa bàn bên kia thì bên kia chở, và ngược lại, không ai tính tiền ai vì lượng khách hai chiều tương đương.

Cách thứ nhất là transit, cách thứ hai là peering. Điểm mấu chốt nằm ở chữ "khách của bên kia": hãng taxi láng giềng chỉ chở khách của bạn tới địa bàn của họ, chứ không chở khách của bạn đi tiếp sang thành phố thứ ba. Muốn tới thành phố thứ ba, bạn hoặc thoả thuận thêm với hãng ở đó, hoặc dùng hãng vận tải lớn. Trên Internet, quy tắc này được thực hiện bằng cách lọc tuyến BGP: qua phiên peering, mỗi bên chỉ quảng bá tiền tố của chính mình và của khách hàng mình, không quảng bá tuyến học được từ nhà cung cấp hay từ các peer khác.

So sánh transit và peering

Bảng dưới so hai kiểu kết nối ở những điểm kỹ sư và người làm kinh doanh mạng đều quan tâm:

Tiêu chíTransitPeering
Tới được đâuToàn bộ InternetChỉ mạng của peer và khách hàng của peer
Tuyến BGP nhận vềBảng định tuyến đầy đủ hoặc tuyến mặc địnhMột phần nhỏ: tiền tố của peer
TiềnBên mua trả bên bán, thường tính theo băng thôngThường không tính tiền; có loại peering trả phí
Quan hệKhách hàng – nhà cung cấpNgang hàng
Điều kiệnAi trả tiền cũng mua đượcHai bên tự xét: quy mô, tỷ lệ lưu lượng, điểm gặp
Nơi nốiĐường riêng tới nhà cung cấpĐiểm trao đổi lưu lượng hoặc cáp nối riêng
Khi kết nối đứtMất đường chính ra Internet nếu không có dự phòngLưu lượng tới peer đi vòng qua transit

Một mạng bình thường dùng cả hai: transit để chắc chắn tới được mọi nơi, peering để rút ngắn đường và giảm lượng phải mua transit. Mỗi gigabit đi qua peering là một gigabit không phải trả cho nhà cung cấp transit, và thường cũng đi đường ngắn hơn, ít trạm trung gian hơn.

Mạng tầng 1, tầng 2, tầng 3 nghĩa là gì

Người ta hay chia nhà cung cấp mạng thành ba tầng dựa trên quan hệ kết nối chứ không dựa trên quy mô doanh thu. Mạng tầng 1 (Tier 1) là mạng tới được mọi điểm trên Internet chỉ bằng peering, không phải mua transit của ai. Nhóm này nhỏ, gồm một số mạng xuyên lục địa peering với nhau thành một vòng khép kín: mỗi mạng tầng 1 có đường tới khách hàng của tất cả các mạng tầng 1 còn lại.

Mạng tầng 2 vừa peering với nhiều mạng khác, vừa mua transit từ một hoặc vài mạng phía trên để tới phần Internet còn thiếu. Phần lớn nhà cung cấp dịch vụ quốc gia và khu vực thuộc nhóm này. Mạng tầng 3 hầu như chỉ mua transit, ít hoặc không peering; thường là nhà cung cấp nhỏ ở địa phương hoặc doanh nghiệp đa kết nối.

Cách chia này hữu ích để hình dung nhưng không nên coi là bảng xếp hạng chất lượng. Một mạng tầng 2 peering dày đặc ở khu vực có thể cho đường đi ngắn hơn một mạng tầng 1 khi đích đến nằm gần. Ngày nay các mạng nội dung lớn kéo cáp và peering trực tiếp với rất nhiều nhà cung cấp truy nhập, khiến lưu lượng thực tế đi vòng qua các mạng tầng 1 ít hơn trước — hiện tượng hay được gọi là Internet "phẳng hoá".

Quy tắc không trung chuyển hộ và vì sao nó quan trọng

Peering không có tính bắc cầu. Mạng A peering với B, B peering với C, không có nghĩa A tới được C qua B. B không có lý do chở lưu lượng giữa hai bên không trả tiền cho mình. Muốn tới C, A phải peering trực tiếp với C hoặc đi qua transit.

Lọc tuyến là cách thực thi. Qua phiên peering, B chỉ quảng bá cho A các tiền tố của B và của khách hàng B. Các tuyến B học được từ C hoặc từ nhà cung cấp transit không được gửi sang A. Cấu hình đúng bộ lọc này là việc bắt buộc của kỹ sư mạng.

Sai bộ lọc gây rò rỉ tuyến. Khi một mạng lỡ quảng bá tuyến học từ peer hay nhà cung cấp sang một nhà cung cấp khác, lưu lượng của cả một vùng có thể đổ dồn qua mạng nhỏ đó. Đường truyền nghẽn, trễ tăng vọt, có khi mất kết nối diện rộng trong vài chục phút trước khi được sửa. Đây là cơ chế đằng sau nhiều sự cố "Internet chậm khắp nơi".

Ưu tiên tuyến theo quan hệ. Mạng thường đặt mức ưu tiên: tuyến từ khách hàng cao nhất (vì được trả tiền), rồi tuyến từ peer (miễn phí), rồi mới tới tuyến từ nhà cung cấp transit (tốn tiền). Thứ tự này giải thích vì sao đường đi thực tế đôi khi không phải đường ngắn nhất về địa lý.

Chính sách peering: ai được peering với ai

Các mạng thường công bố chính sách peering của mình. Có ba kiểu hay gặp:

  • Mở (open): sẵn sàng peering với bất kỳ mạng nào có mặt ở cùng điểm trao đổi lưu lượng. Mạng nội dung và nhiều mạng nhỏ chọn kiểu này để có đường ngắn tới càng nhiều người dùng càng tốt.
  • Chọn lọc (selective): peering khi bên kia đạt một số điều kiện như lưu lượng tối thiểu, có mặt ở nhiều địa điểm, tỷ lệ lưu lượng hai chiều không chênh quá nhiều, có đội vận hành trực liên tục.
  • Hạn chế (restrictive): chỉ peering với rất ít mạng ngang tầm, còn lại muốn tới thì mua transit. Các mạng tầng 1 thường theo kiểu này để giữ nguồn thu transit.
  • Peering trả phí: một biến thể khi hai bên không cân xứng — ví dụ mạng truy nhập nhận rất nhiều lưu lượng từ một mạng nội dung — bên này đề nghị bên kia trả phí để duy trì kết nối trực tiếp.

Tranh chấp peering xảy ra khi hai bên không thống nhất được ai nên trả tiền, ai nên nâng cấp đường nối. Nếu một bên cắt kết nối, lưu lượng giữa hai mạng phải đi vòng qua transit hoặc thậm chí không còn đường nếu cả hai đều là mạng tầng 1. Người dùng cuối chỉ thấy một số trang hay dịch vụ bỗng chậm hoặc không vào được.

Một ví dụ giả định: đường đi của một gói tin qua peering và transit

Hãy theo một yêu cầu tải ảnh từ người dùng của mạng truy nhập AS64500 tới máy chủ của mạng nội dung AS64510. Các con số là ví dụ giả định:

  1. AS64500 có hai đường: transit từ nhà cung cấp AS64501, và peering với AS64510 tại một điểm trao đổi lưu lượng trong nước.
  2. Bộ định tuyến biên của AS64500 nhận cùng tiền tố của AS64510 từ hai nơi: qua peering với đường đi AS là "64510", và qua transit với đường đi "64501 64520 64510".
  3. Vì tuyến từ peer được đặt ưu tiên cao hơn tuyến từ transit, và đường đi AS cũng ngắn hơn, bộ định tuyến chọn đi peering.
  4. Gói tin đi thẳng tới điểm trao đổi trong nước, sang mạng AS64510, độ trễ vài mili giây thay vì vòng ra nước ngoài rồi quay về.
  5. Nếu cổng peering đứt, tuyến qua peering biến mất khỏi bảng định tuyến; lưu lượng tự chuyển sang đường transit dài hơn. Người dùng vẫn vào được, chỉ chậm hơn một chút.

Ví dụ này cũng cho thấy vì sao các mạng nội dung lớn đặt máy chủ và peering ở nhiều điểm trao đổi: mỗi điểm peering mới là một nhóm người dùng được phục vụ bằng đường ngắn và không tốn phí transit.

Peering và transit ảnh hưởng tới trải nghiệm của người dùng ra sao

Người dùng không bao giờ nhìn thấy hợp đồng peering, nhưng cảm nhận được hậu quả của nó. Khi nhà cung cấp truy nhập của bạn peering trực tiếp với mạng chứa một dịch vụ video, gói tin đi một bước từ mạng này sang mạng kia, thường ngay trong nước. Khi không có peering, cùng gói tin ấy có thể đi lên nhà cung cấp transit, ra một điểm trung chuyển ở nước khác, rồi mới vào mạng đích. Độ trễ tăng từ vài mili giây lên vài chục, thậm chí hơn trăm mili giây, và mỗi đoạn đường thêm vào là thêm một chỗ có thể nghẽn.

Thời điểm dễ thấy nhất là giờ cao điểm buổi tối. Một cổng peering hay một đường transit được nâng cấp theo dự báo; nếu lưu lượng tăng nhanh hơn dự báo, cổng đầy và gói tin bắt đầu phải xếp hàng hoặc bị bỏ. Người dùng thấy video tự hạ chất lượng, trò chơi trực tuyến giật, cuộc gọi bị vỡ tiếng, trong khi lướt web thông thường vẫn tạm ổn vì ít nhạy với trễ.

Nếu bạn muốn tự quan sát, lệnh traceroute (trên Windows là tracert) cho thấy danh sách các bước nhảy và độ trễ tới từng bước. Tên miền ngược của các bước nhảy đôi khi gợi ý gói tin đang đi qua mạng nào và qua thành phố nào. Khi thấy độ trễ nhảy vọt ở một bước nằm giữa hai mạng, nhiều khả năng đó là chỗ nối giữa các AS. Cách đọc kết quả chi tiết và các bẫy khi diễn giải thuộc về bài công cụ chẩn đoán; ở đây chỉ cần nhớ rằng đường đi bạn thấy là kết quả của chuỗi quyết định peering và transit của nhiều bên.

Câu hỏi thường gặp

Nhà cung cấp dịch vụ Internet gia đình có peering không?

Các nhà cung cấp quy mô quốc gia thường vừa mua transit quốc tế vừa peering với nhau và với mạng nội dung ở điểm trao đổi lưu lượng trong nước hoặc qua cáp nối riêng. Mức độ peering khác nhau tuỳ chính sách từng bên và thay đổi theo thời gian.

Transit thường được tính tiền theo cách nào?

Cách phổ biến là đo băng thông theo từng khoảng năm phút trong tháng, bỏ đi năm phần trăm số mẫu cao nhất rồi lấy mức cao nhất còn lại để tính, gọi là cách tính phân vị thứ 95. Cách này bỏ qua các đỉnh ngắn bất thường nhưng vẫn phản ánh mức dùng cao.

Peering riêng khác peering công cộng thế nào?

Peering công cộng diễn ra qua thiết bị chuyển mạch chung của điểm trao đổi lưu lượng, một cổng nối được với nhiều mạng. Peering riêng là kéo cáp nối thẳng giữa hai bộ định tuyến, thường trong cùng trung tâm dữ liệu, dùng khi lưu lượng giữa hai bên đủ lớn.

Mạng tầng 1 có mua gì từ ai không?

Theo định nghĩa, mạng tầng 1 không mua transit để tới phần nào của Internet. Họ vẫn mua thiết bị, thuê cáp, góp vốn tuyến cáp biển và trả chi phí đặt thiết bị ở trung tâm dữ liệu, nhưng không trả tiền cho bên nào để được chở lưu lượng.

Vì sao có lúc chỉ một vài trang nước ngoài bị chậm trong khi trang khác vẫn nhanh?

Thường do đoạn nối giữa nhà cung cấp của bạn và mạng chứa trang đó bị nghẽn hoặc đang đi đường vòng, chẳng hạn khi một cổng peering đầy hay một tuyến quốc tế gặp sự cố. Các trang nằm trên mạng khác đi đường khác nên không bị ảnh hưởng.

Doanh nghiệp nhỏ có nên tìm cách peering không?

Peering đòi hỏi ASN riêng, dải địa chỉ riêng, thiết bị chạy BGP và có mặt ở điểm trao đổi lưu lượng. Với doanh nghiệp nhỏ, chi phí vận hành thường lớn hơn lợi ích. Mua dịch vụ của nhà cung cấp có kết nối tốt là lựa chọn hợp lý hơn trong phần lớn trường hợp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138