GiaoThuc.comGiao Thức
Hạ tầng Internet và ai đặt chuẩn

Hệ tự trị (AS) và số hiệu ASN là gì: đơn vị cơ bản ghép nên Internet

Hệ tự trị (AS) là một mạng có chính sách định tuyến riêng, ASN là số hiệu của nó. Bài giải thích loại AS, dải số 16 và 32 bit, khi nào cần xin ASN.

Over-the-shoulder view of a network engineer in a Da Nang operations room, two blank monitors glowing teal, coffee cup and notebook on desk, evening blue light

Hệ tự trị (Autonomous System, viết tắt AS) là một mạng hoặc một nhóm mạng do một bên quản trị, có chung một chính sách định tuyến rõ ràng khi nói chuyện với phần còn lại của Internet. Số hiệu hệ tự trị (ASN) là con số duy nhất toàn cầu dùng để gọi tên AS đó trong giao thức định tuyến liên mạng BGP. Nếu địa chỉ IP là số nhà, thì ASN giống tên của cả một khu phố tự quản: các khu phố khác chỉ cần biết "muốn tới dãy số nhà này thì đi qua khu phố kia".

Một nhà cung cấp dịch vụ, một trường đại học lớn, một ngân hàng hay một công ty nội dung đều có thể là một AS. Internet ở góc nhìn định tuyến chính là đồ thị của hàng chục nghìn AS nối với nhau. Bài này giải thích AS gồm những gì, các loại AS, dải số ASN 16 bit và 32 bit, và khi nào một tổ chức thật sự cần xin ASN.

Hình ảnh đời thường: khu phố tự quản và bản đồ chỉ đường liên tỉnh

Hình dung một thành phố có nhiều khu đô thị, mỗi khu có ban quản lý riêng. Bên trong khu, ban quản lý tự đặt tên đường nội bộ, tự quyết đường nào một chiều, cổng nào mở ban đêm. Người ở khu khác không cần biết những chi tiết ấy; họ chỉ cần biết dãy số nhà nào thuộc khu nào và khu đó nối với khu mình qua cổng nào. Mỗi khu là một "hệ tự trị": tự quản bên trong, thống nhất một cách ứng xử khi giao tiếp với bên ngoài.

Internet chia việc định tuyến theo đúng hai tầng như vậy. Bên trong một AS, kỹ sư dùng giao thức định tuyến nội bộ như OSPF hay IS-IS, hoặc định tuyến tĩnh, để các bộ định tuyến biết đường đi chi tiết tới từng mạng con. Giữa các AS, người ta dùng BGP, và thứ được trao đổi không phải là đường đi chi tiết mà là lời tuyên bố: "AS này tới được các tiền tố địa chỉ kia". Cách chia này giữ cho bảng định tuyến toàn cầu ở mức quản lý được, và cho phép mỗi AS thay đổi cấu trúc bên trong mà không phải báo cho cả thế giới.

Một AS gồm những gì

Các tiền tố địa chỉ IP. Đây là những dải địa chỉ mà AS khai báo ra ngoài, ví dụ một khối IPv4 dạng /22 hay một khối IPv6 dạng /32. Tiền tố có thể là của chính AS được cơ quan đăng ký cấp, hoặc của khách hàng mà AS chở hộ.

Bộ định tuyến biên. Những bộ định tuyến chạy BGP với AS láng giềng. Chúng quyết định nhận tuyến nào, quảng bá tuyến nào và ưu tiên đường nào khi có nhiều lựa chọn.

Một chính sách định tuyến thống nhất. Đây là yếu tố định nghĩa AS. Hai mạng thuộc cùng công ty nhưng có chính sách đi ra ngoài khác nhau, đặt ở hai nơi tách rời, có thể dùng hai ASN. Ngược lại, nhiều mạng nhỏ của nhiều khách hàng mà cùng chung chính sách của nhà cung cấp thì có thể nằm gọn trong ASN của nhà cung cấp.

Một số hiệu duy nhất và thông tin đăng ký. ASN đi kèm hồ sơ ở cơ quan đăng ký: tên tổ chức, người liên hệ kỹ thuật, người liên hệ xử lý lạm dụng. Hồ sơ này cho phép kỹ sư ở mạng khác liên lạc được khi có sự cố liên quan tới AS đó.

Dải số ASN: 16 bit, 32 bit, số riêng và số dành cho tài liệu

Ban đầu ASN là số 16 bit, tức tối đa 65.536 giá trị. Khi số này gần cạn, chuẩn BGP được mở rộng để hỗ trợ ASN 32 bit (đặc tả hiện hành là RFC 6793), nâng số giá trị lên hơn bốn tỷ. Một số dải được để riêng cho mục đích đặc biệt:

Dải sốDùng choGhi chú
0Dành riêng, không gán cho mạng nàoThấy AS 0 trong đường đi là dấu hiệu bất thường
1 – 64.495ASN 16 bit công cộngCấp qua các cơ quan đăng ký; phần lớn đã được dùng
23.456AS_TRANSSố thay thế khi bộ định tuyến cũ chưa hiểu ASN 32 bit
64.496 – 64.511Dùng trong tài liệu, ví dụKhông bao giờ xuất hiện trên mạng thật
64.512 – 65.534ASN riêng 16 bitDùng nội bộ, không quảng bá ra Internet
65.536 trở lênASN 32 bit công cộngThường viết dạng số thập phân liền
4.200.000.000 – 4.294.967.294ASN riêng 32 bitDải riêng lớn cho mạng nội bộ quy mô lớn

Trong các ví dụ của bài, AS64500 và AS64501 là số thuộc dải dành cho tài liệu, tức là ví dụ giả định. Khi đọc cấu hình hoặc tài liệu và gặp ASN trong dải riêng, bạn biết ngay đó là mạng nội bộ; nếu thấy chúng lọt ra bảng định tuyến công cộng thì đó là cấu hình sai cần được lọc bỏ.

Các loại AS theo cách nối với bên ngoài

AS cụt (stub AS). Chỉ nối với một nhà cung cấp phía trên. Mọi lưu lượng ra vào đều qua một cửa. Thực tế loại này thường không cần ASN riêng, vì nhà cung cấp có thể khai báo tiền tố hộ trong AS của họ.

AS đa kết nối (multihomed AS). Nối với hai nhà cung cấp trở lên để dự phòng hoặc chia tải, nhưng không chở lưu lượng của bên này sang bên kia. Doanh nghiệp vừa, ngân hàng, công ty nội dung hay dùng mô hình này. Đây là trường hợp phổ biến nhất cần ASN riêng.

AS trung chuyển (transit AS). Nhận lưu lượng từ mạng này và chở sang mạng khác. Nhà cung cấp dịch vụ Internet là ví dụ điển hình: họ mang lưu lượng của khách hàng ra phần còn lại của Internet và ngược lại.

AS nội dung và AS truy nhập. Cách gọi theo kiểu lưu lượng. AS nội dung (máy chủ video, phần mềm, trang web lớn) gửi ra nhiều hơn nhận vào; AS truy nhập (mạng có nhiều thuê bao gia đình) nhận vào nhiều hơn gửi ra. Tỷ lệ chênh lệch này ảnh hưởng tới cách các bên thoả thuận kết nối với nhau.

ASN xuất hiện thế nào trong định tuyến: đường đi AS

Mỗi tuyến BGP mang theo một thuộc tính gọi là đường đi AS (AS_PATH): danh sách các ASN mà lời quảng bá đã đi qua. Ví dụ giả định: AS64500 khai báo tiền tố 203.0.113.0/24. Nó gửi tuyến này cho nhà cung cấp AS64501; AS64501 thêm số của mình vào đầu danh sách và gửi tiếp cho AS64502. Khi tới AS64502, đường đi AS đọc là "64501 64500", nghĩa là muốn tới 203.0.113.0/24 thì đi qua 64501 rồi tới 64500, nơi tiền tố xuất phát. ASN đứng cuối danh sách gọi là AS gốc (origin AS).

Đường đi AS phục vụ hai việc. Thứ nhất là chống vòng lặp: nếu bộ định tuyến thấy ASN của chính mình đã có trong danh sách, nó loại tuyến đó. Thứ hai là một tiêu chí chọn đường: khi các yếu tố ưu tiên khác ngang nhau, BGP thường chọn tuyến có đường đi AS ngắn hơn. "Ngắn" ở đây là ít AS hơn, không phải ít cây số hơn — một đường đi hai AS có thể vòng qua nửa vòng Trái Đất.

Vì AS gốc là thứ ai cũng nhìn thấy, cộng đồng đã xây cơ chế RPKI để chủ tiền tố ký xác nhận "tiền tố này chỉ được khai báo bởi AS kia". Mạng nhận tuyến có thể đối chiếu và từ chối tuyến có AS gốc không khớp. Chi tiết về cách BGP chọn đường và các sự cố khai báo sai thuộc về bài định tuyến; ở đây bạn chỉ cần nhớ ASN là "chữ ký" xuất hiện trong mọi tuyến liên mạng.

Khi nào tổ chức của bạn cần xin ASN

Câu hỏi này hay gặp ở doanh nghiệp đang lớn lên. Đi qua lần lượt các bước sau để tự trả lời:

  1. Xác định nhu cầu thật: bạn có cần nối với từ hai nhà cung cấp trở lên và muốn dùng cùng một dải địa chỉ qua cả hai đường không? Nếu chỉ một nhà cung cấp, gần như chắc chắn chưa cần ASN.
  2. Kiểm dải địa chỉ: tổ chức đã có dải địa chỉ độc lập với nhà cung cấp chưa, hay đang dùng địa chỉ mượn của nhà cung cấp? Đa kết nối đúng nghĩa thường đi kèm dải địa chỉ của chính mình.
  3. Đánh giá năng lực vận hành: chạy BGP nghĩa là phải có người hiểu bộ lọc tuyến, giới hạn số tiền tố, cách phản ứng khi một nhà cung cấp gửi sai. Không có người trực thì ASN riêng thành rủi ro hơn là lợi ích.
  4. Liên hệ cơ quan đăng ký phù hợp: tại Việt Nam, tổ chức trong nước thường làm qua VNNIC; một số tổ chức làm trực tiếp với APNIC. Hồ sơ thường cần nêu kế hoạch kết nối với các AS láng giềng. Chi tiết thủ tục hiện hành bạn cần kiểm trên trang của cơ quan cấp.
  5. Sau khi được cấp: đăng ký thông tin định tuyến, tạo bản ghi xác nhận nguồn gốc tuyến (ROA) cho các tiền tố, thống nhất bộ lọc với từng nhà cung cấp rồi mới bắt đầu quảng bá.

Nhiều doanh nghiệp nhỏ đạt được dự phòng bằng cách khác đơn giản hơn: hai đường truyền, hai dải địa chỉ, chuyển đổi ở tầng ứng dụng hoặc DNS. Cách này kém liền mạch hơn BGP nhưng không đòi hỏi đội vận hành chuyên sâu.

Tự tra ASN của một địa chỉ IP

Muốn biết một địa chỉ IP thuộc AS nào, bạn có thể dùng lệnh whois với địa chỉ đó trên máy Linux hoặc macOS; kết quả từ cơ quan đăng ký thường cho biết tổ chức giữ dải địa chỉ, đôi khi kèm trường origin nêu AS gốc. Một số dịch vụ tra cứu định tuyến công khai còn cho xem tiền tố đang được khai báo bởi AS nào, qua những đường đi AS nào, nhìn từ nhiều điểm quan sát khác nhau trên thế giới.

Khi đọc kết quả, lưu ý hai điều. Một, thông tin đăng ký (ai được cấp) và thông tin định tuyến (ai đang khai báo) có thể khác nhau hợp lệ: một công ty dùng dải địa chỉ riêng nhưng để nhà cung cấp khai báo hộ. Hai, kết quả tra cứu chỉ phản ánh thời điểm tra; tuyến BGP thay đổi liên tục. Việc tra cứu này là thông tin công khai, nhưng mọi bước tiếp theo như dò cổng hay bắt gói tin chỉ nên làm trên mạng của bạn hoặc khi được phép.

Câu hỏi thường gặp

Một công ty có thể có nhiều ASN không?

Có. Tập đoàn có mạng ở nhiều quốc gia với chính sách định tuyến khác nhau, hoặc vừa có mạng truy nhập vừa có mạng nội dung tách biệt, có thể dùng nhiều ASN. Nhưng nếu các mạng chung một chính sách thì cộng đồng khuyến khích gộp về một ASN để bảng định tuyến gọn hơn.

ASN riêng dùng vào việc gì?

ASN riêng dùng khi cần chạy BGP mà không quảng bá ra Internet: giữa văn phòng và trung tâm dữ liệu của cùng công ty, giữa khách hàng và nhà cung cấp trong một thoả thuận kết nối, hay bên trong trung tâm dữ liệu lớn. Nhà cung cấp phải xoá số riêng khỏi đường đi AS trước khi đưa tuyến ra ngoài.

Có bao nhiêu AS đang hoạt động trên Internet?

Số AS xuất hiện trong bảng định tuyến toàn cầu ở mức hàng chục nghìn và tăng dần theo năm, trong khi số ASN đã được cấp còn cao hơn vì có những ASN được cấp nhưng không quảng bá. Con số chính xác nên tra trên các trang thống kê định tuyến công khai tại thời điểm cần dùng.

ASN 32 bit có gây vấn đề gì với thiết bị cũ không?

Thiết bị quá cũ không hiểu ASN 32 bit sẽ thấy số thay thế 23456 trong đường đi AS, còn số thật được chuyển trong một thuộc tính riêng để thiết bị mới đọc lại. Ngày nay hầu hết thiết bị đều hỗ trợ, nhưng khi gặp 23456 trong kết quả tra cứu thì bạn biết lý do.

AS khác gì với một nhà mạng?

AS là khái niệm định tuyến, nhà mạng là khái niệm kinh doanh. Một nhà mạng có thể dùng một hay nhiều AS; ngược lại rất nhiều AS không phải nhà mạng mà là trường học, ngân hàng, cơ quan hay công ty nội dung có mạng riêng nối ra Internet.

Không có ASN thì doanh nghiệp có dùng BGP với nhà cung cấp được không?

Được, nếu nhà cung cấp đồng ý dùng ASN riêng cho phiên BGP giữa hai bên. Khi đó tiền tố của doanh nghiệp được khai báo ra ngoài dưới ASN của nhà cung cấp. Cách này hợp với trường hợp một nhà cung cấp nhưng nhiều đường truyền vật lý cần chia tải.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138